Қазақстанда сауда саласына қатысты 10 ұлттық стандартқа сілтеме жасалған. Олар заңнамада көзделген жағдайларда, соның ішінде азық-түлік тауарларын кейіннен сату үшін сатып алу кезінде міндетті түрде қолданылады. Бұл туралы ұлттық стандарттау жүйесіне арналған баспасөз конференциясында Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының орынбасары Қанат Қабылбеков мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ұлттық стандарттар тауардың өндірушіден тұтынушыға дейінгі бүкіл қозғалысын қамтиды. Олардың қатарында сауда инфрақұрылымы, қоймалар, логистика, өнімді сақтау, тасымалдау және сату процестері бар.
Сауда саласындағы 10 стандарт нені реттейді?
Ішкі сауда қағидаларында 10 ұлттық стандартқа сілтеме берілген. Бұл стандарттар заңнамада белгіленген жағдайларда қолдануға міндетті.
Алайда бұл барлық кәсіпкерге 10 стандарттың әрқайсысы бірдей міндетті дегенді білдірмейді. Нақты талаптар кәсіпкердің қызмет түріне және тиісті заңнамалық нормаларға байланысты қолданылады.
Қанат Қабылбековтің айтуынша, стандарттау саласындағы жұмыс үш негізгі бағытта жүргізіліп жатыр.
«Біріншісі – фулфилмент-орталықтарына арналған стандарттарды қоса алғанда, сауда инфрақұрылымын және электрондық коммерцияны дамыту. Екіншісі – температуралық режимді сақтай отырып, өнімді сақтау мен тасымалдауды қоса алғанда, барлық кезеңде өнімнің сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Үшіншісі – стандарттарды жетілдіру және тауар жеткізу тізбегінің қатысушыларына қойылатын талаптарды нақтылау есебінен әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары айналымының ашықтығын арттыру», – деді спикер.
Осылайша, стандарттау жұмыстары дәстүрлі дүкендермен қатар интернет-сауда, қойма қызметі және тауар жеткізу жүйелерін де қамтиды.
Интернет-сауда мен логистикаға қандай талаптар қойылады?
Электрондық коммерция дамыған сайын тауарды сақтау, тапсырысты жинақтау және тұтынушыға жеткізу процестерінің маңызы артып келеді.
Осыған байланысты Қазақстанда фулфилмент-орталықтарына арналған стандарттарға ерекше назар аударылып отыр.
Фулфилмент-орталықтар интернет-дүкендер мен жеткізушілердің тапсырыстарын өңдеуге, тауарларды сақтауға, қаптауға және жөнелтуге қатысады.
Мұндай инфрақұрылымды стандарттау тауар қозғалысының әр кезеңіндегі талаптарды нақтылауға бағытталған.
Әсіресе азық-түлік өнімдерін тасымалдау кезінде температуралық режимнің сақталуы маңызды. Сақтау шарттарының бұзылуы өнім сапасына және тұтынушы қауіпсіздігіне әсер етуі мүмкін.
Азық-түлік қауіпсіздігіне арналған стандарттар кеңейтілуде
Қазақстанда тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі өндіріс кезеңінен бастап тұтынушыға сатылғанға дейінгі бүкіл тізбек бойынша қарастырылады.
Стандарттау жұмыстары мынадай процестерді қамтиды:
- Азық-түлік өнімдерін өндіру.
- Өнімдерді буып-түю және қаптамалау.
- Тасымалдау кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
- Қоймаларда сақтау жағдайларын қамтамасыз ету.
- Көтерме және бөлшек саудадағы қауіпсіздік.
Бұл бағытта ҚР СТ ISO 22002 сериялы стандарттар қарастырылған. Олар тамақ өнімдерін жеткізу тізбегіндегі қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған.
Мұндай талаптар өндірушілерге, тасымалдаушыларға және сауда кәсіпорындарына өнім қауіпсіздігін жүйелі түрде басқаруға көмектеседі.
Қазақстанда түйе сүтіне арналған стандарттар әзірленуде
Тамақ өнеркәсібіндегі жеке бағыттардың бірі – пастерленген түйе сүті.
Бұл өнімге арналған стандарттарды әзірлеу және енгізу көзделіп отыр. Негізгі мақсат – оның сапасы мен қауіпсіздігіне бірыңғай талаптар қалыптастыру.
Стандарттау өнім сипаттамаларын біріздендіруге және өндірушілерге қойылатын талаптарды нақтылауға мүмкіндік береді.
Алайда ұсынылған ақпаратта түйе сүтіне арналған жаңа стандарттардың нақты қабылданған күні немесе олардың толық қолданысқа енгізілгені туралы мәлімет берілмеген.
Органикалық өнімдерге үш бағыт бойынша талаптар әзірленеді
Қазақстанда органикалық өндірісті дамыту үшін стандарттаудың үш бағыты қарастырылған.
- Өндірушілерді топтық сертификаттау – бірнеше өндірушінің ортақ жүйе арқылы сәйкестігін растауға бағытталған тәсіл.
- Жабайы өсетін шикізаттан алынған органикалық өнімдер – табиғи ортада өсетін шикізаттан өндірілген өнімдерге қатысты талаптар.
- PGS бірлескен кепілдік жүйелері – қатысушылардың өзара бағалауы мен сеніміне негізделген сәйкестікті растау тәсілі.
Бұл бағыттар органикалық өнімдердің сапасына деген сенімді арттыруға және отандық өндірушілер үшін ортақ талаптарды қалыптастыруға бағытталған.
Органикалық өндірісте стандарттардың болуы өнімнің шығу тегі мен өндіріс тәсілі туралы ақпараттың сенімділігін арттыру үшін маңызды.
Мұнай-газ өнеркәсібіне жаңа стандарт әзірленді
Стандарттау жұмыстары тек сауда және азық-түлік саласымен шектелмейді.
Мұнай-газ өнеркәсібінде күштік кабельдерге арналған термиялық төзімді полимер құбырлардың стандарты әзірленді.
Құжат мұндай өнімдердің техникалық сипаттамаларына қойылатын талаптарды белгілеуге және пайдалану кезіндегі қасиеттерінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
Бұл әсіресе өндірістік жабдықтардың сенімділігі мен ұзақ мерзімді пайдаланылуы маңызды болатын салалар үшін өзекті.
Құрылыс материалдары мен 3D-технологиялар да қамтылды
Құрылыс индустриясында бірнеше өнім түріне арналған стандарттар қарастырылған.
Олардың қатарында:
- Гипсокартон табақтары.
- Фиброцементті қабырға панельдері.
- Қауіпсіз әйнек.
- Жылыту аспаптары.
Бұдан бөлек, аддитивті технологияларға арналған өнімдерді стандарттау перспективалы бағыт ретінде қарастырылып отыр.
Аддитивті технологиялар, соның ішінде 3D-басып шығару, материалдарды қабаттап қосу арқылы бұйымдар жасауға мүмкіндік береді.
Бұл салада нормативтік базаны қалыптастыру жаңа өндірістік технологияларды қолдану кезінде өнім сипаттамалары мен сапасына қойылатын талаптарды нақтылау үшін қажет.
Жаңа стандарттар бизнес пен тұтынушыға не береді?
Ұлттық стандарттау жүйесінің негізгі міндеті – өнім сапасы мен қауіпсіздігіне ортақ талаптар қалыптастыру.
Кәсіпкерлер үшін бұл өндіріс, сақтау және жеткізу процестерін ұйымдастыру кезінде нақты техникалық бағдар береді. Ал тұтынушылар үшін тауар қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған қосымша құрал саналады.
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бойынша стандарттарды жетілдіру жеткізу тізбегінің ашықтығын арттыруға бағытталған. Дегенмен стандарттардың енгізілуі тауар бағасының автоматты түрде төмендеуін білдірмейді.
Бұған дейін біз Қазақстанда отандық өндірушілерді қолдау үшін техникалық реттеу мен стандарттау шаралары қолданылып жатқанын жазған едік. Сол материалда елде 20 техникалық регламент пен 9 756 ұлттық стандарт қолданылатыны, сондай-ақ тауарлардың 11 тобы бойынша сапаны бақылау күшейтілгені айтылған.
