Қазақстанның мемлекеттік астық қорына 135 мың тонна жаңа өнім жеткізілді. Бұл 2026 жылғы форвардтық сатып алу бағдарламасы бойынша келісілген астық көлемінің үштен біріне жуығын құрайды. Ауыл шаруашылығы министрлігінің баспасөз қызметі таратқан мәліметке сәйкес, негізгі жеткізілім Қостанай, Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарына тиесілі, деп хабарлайды DKNews.kz.
Астық қабылдау науқаны әлі жалғасып жатыр. Форвардтық келісімшарттар бойынша бидай мен арпаны мемлекеттік қорға өткізу 2026 жылғы 1 қарашаға дейін аяқталуы тиіс. Демек, шаруалардың келісімшарттық міндеттемелерін орындауына аз уақыт қалды.
Астықтың басым бөлігін үш облыс жеткізді
19 қазандағы мәлімет бойынша, мемлекеттік қорға астық өткізуде Қостанай облысының шаруалары көш бастап тұр. Өңір диқандары 75 мың тонна өнім тапсырған.
Солтүстік Қазақстан облысынан 42,9 мың тонна, ал Ақмола облысынан 10,8 мың тонна астық жеткізілген.
Үш өңірдің жалпы көрсеткіші 128,7 мың тоннаға жетті. Бұл мемлекеттік қорға қабылданған астықтың шамамен 95 пайызын құрайды.
Өңірлер бойынша жеткізілім көлемі:
- Қостанай облысы – 75 мың тонна.
- Солтүстік Қазақстан облысы – 42,9 мың тонна.
- Ақмола облысы – 10,8 мың тонна.
- Басқа өңірлер – жиынтық есеп бойынша 6,3 мың тонна.
Мемлекеттік қорға өткізілген астықтың 89 пайызы үшінші сұрыпты бидайдан тұрады. Сонымен қатар төртінші және бесінші сұрыпты бидай мен арпа да қабылданып жатыр.
Шаруаларды қолдауға 31,9 млрд теңге бөлінді
2026 жылы «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ауыл шаруашылығы өнімдерін форвардтық сатып алу бағдарламасына 31,9 млрд теңге бағыттады.
Бұл тетіктің ерекшелігі – фермерлер өнімін жинамай тұрып қаржы алады. Алдын ала берілген қаражат көктемгі егіс жұмыстарына қажетті шығындарды өтеуге мүмкіндік береді.
Күзде шаруашылықтар келісімшартта көрсетілген көлемде астық пен майлы дақылдарды жеткізуге міндеттенеді. Осылайша фермерлер болашақ өнімінің бір бөлігін өткізетін нарықты алдын ала қамтамасыз етеді.
Бағдарлама шаруашылықтардың маусымдық қаржы тапшылығын азайтуға бағытталған. Сонымен бірге мемлекет ішкі нарыққа қажетті ауыл шаруашылығы өнімдерін жоспарлы түрде сатып алады.
1 қарашаға дейін қандай міндет орындалуы керек?
Қыркүйек айының соңында Үкімет 2026 жылғы астықты сатып алу бағаларын бекітті. Осыдан кейін форвардтық келісімшарттар бойынша өнім жеткізу жалғасты.
Келісім талаптарына сәйкес, бидай мен арпа мемлекеттік қорға 1 қарашадан кешіктірілмей тапсырылуы тиіс.
19 қазандағы жағдай бойынша 135 мың тонна астық қабылданғанымен, бұл келісілген жалпы көлемнің үштен біріне жуығы ғана. Сондықтан қалған өнімді белгіленген мерзімде жеткізу науқанның маңызды міндеттерінің бірі болып отыр.
Мұнда тек астық көлемі емес, оның сапасы да ескеріледі. Мемлекеттік қорды қалыптастыру кезінде азық-түліктік және жемшөптік астықтың қажетті арақатынасын сақтау маңызды.
Мемлекеттік астық қоры не үшін қажет?
Форвардтық бағдарлама аясында сатып алынған өнім мемлекеттік резервті толықтыруға және жемшөп қорын қалыптастыруға бағытталады.
Бұл қор бір мезгілде бірнеше саланың қажеттілігін қамтамасыз етуге арналған. Ұн тарту кәсіпорындарына азық-түлікке жарамды бидай қажет болса, мал шаруашылығы мен құс фабрикалары жемшөптік астықты пайдаланады.
«Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ҰК» АҚ басқарушы директоры Сағат Төлеу мемлекеттік қорды қалыптастыру кезінде осы ерекшеліктер ескерілетінін айтты.
«Мемлекеттік астық қоры агроөнеркәсіптік кешеннің әртүрлі салаларындағы кәсіпорындарды қажетті шикізатпен қамтамасыз етуге арналған. Ұн тарту кәсіпорындарына азық-түлікке жарамды бидай қажет болса, мал шаруашылығы мен құс фабрикаларына жемшөптік астық керек. Сондықтан форвардтық бағдарлама аясында жеткізілетін астық көлемі осы қажеттіліктерге сай болуы маңызды. Қорды сапалы бидаймен толықтырумен қатар, жемшөптік астықтың да жеткілікті көлемде түсуіне назар аударамыз. Шаруалар келісімшартта көрсетілген міндеттемелерін орындап, өнімді белгіленген мерзімде әрі талапқа сай сапада жеткізеді деп сенеміз», – деді Сағат Төлеу.
Жемшөп қоры ет пен құс шаруашылығына қалай әсер етеді?
Азық-түлік келісімшарт корпорациясы 2022 жылдан бері ішкі нарықты қолжетімді жемшөппен қамтамасыз ету үшін арнайы қор қалыптастырып келеді.
Осы қор арқылы мал шаруашылығы кәсіпорындары мен құс фабрикалары қажетті астықты белгіленген бағамен сатып ала алады.
Жемшөп – мал және құс өсірудегі негізгі шығындардың бірі. Сондықтан оның бағасы мен қолжетімділігі ет, құс еті және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзіндік құнына тікелей әсер етеді.
Мемлекеттік жемшөп қоры кәсіпорындарды шикізатпен қамтамасыз етуге және өндірістік шығындарды тұрақтандыруға көмектеседі. Алайда оның түпкілікті әсері жемшөп бағасына, жеткізу шарттарына және шаруашылықтардың нақты қажеттілігіне байланысты.
Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігі үшін маңызы қандай?
Мемлекеттік астық резерві – ішкі нарықтың тұрақтылығын қамтамасыз ететін құралдардың бірі. Ол ұн тарту өнеркәсібін, мал шаруашылығын және құс фабрикаларын қажетті шикізатпен қамтамасыз етуге бағытталған.
Ал форвардтық сатып алу бағдарламасы екі міндетті қатар шешеді: шаруаларды егіс алдында қаржыландырады және жиналған өнімнің бір бөлігін мемлекеттік қорға бағыттайды.
Қазіргі басты міндет – келісілген астық көлемін белгіленген мерзімде қабылдап, қорды қажетті сападағы өніммен толықтыру.
Бұған дейін біз Азық-түлік келісімшарт корпорациясының 2026 жылы фермерлерді қолдауға 65,7 млрд теңге бағыттау жоспары туралы жазған едік. Бұл қаражат ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алу мен аграршыларды қаржыландырудың бірнеше бағытын қамтиды.
