Авиациялық қауіпсіздіктің болашағы мамандарға байланысты. Астанада өтіп жатқан ICAO Security Week 2026 аясында халықаралық сарапшылар әйелдердің саладағы рөлін, адам факторын және жаңа буын мамандарын даярлау мәселелерін талқылады. ИКАО-ның Авиациялық қауіпсіздік апталығы шеңберінде ұйымдастырылған пікірталасқа Қазақстан, Италия, Венгрия, Біріккен Араб Әмірліктері және халықаралық ұйым өкілдері қатысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
«Көзқарас күші: әйелдер, адам факторы және авиациялық қауіпсіздіктің болашағы» атты панельдік сессияда технологиялардың дамуы мамандарға қойылатын талаптарды қалай өзгертіп жатқаны қаралды. Қатысушылар қауіпсіздік жүйесінің тиімділігі жабдықтар мен ережелерге ғана емес, адамдардың кәсібилігіне, қырағылығына және шешім қабылдау қабілетіне де байланысты екенін атап өтті.
Салтанат Томпиева мансаптық өсу тәжірибесімен бөлісті
Пікірталасқа Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі Азаматтық авиация комитетінің төрағасы, ИКАО Жаһандық елшілер бағдарламасының елшісі Салтанат Томпиева қатысты.
Ол авиация саласындағы кәсіби жолы туралы айтып, жас мамандарға тәлімгерлік жасаудың, тәжірибе алмасудың және үздіксіз білім алудың маңызын түсіндірді.
«Командамен білім мен тәжірибе бөлісу, тәлімгер болу, кәсіби өсуге жағдай жасау және адамдарды үздіксіз білім алуға ынталандыру маңызды. Менің еңбек жолым мансапты ең төменгі лауазымнан бастап, үлкен жетістіктерге жетуге болатынын көрсетеді. Ең бастысы – үнемі білім алуды жалғастыру, өзіңе жоғары талап қою, кәсіби адалдықты сақтау және жауапкершілікті өз мойныңа алуға дайын болу», – деді С. Томпиева.
Оның сөзінде кәсіби дамудың маңызды шарты ретінде жеке жауапкершілік пен жинақталған тәжірибені әріптестерге жеткізу мәселесі көтерілді.
Авиациядағы адам факторы неге маңызды?
Заманауи әуежайларда қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін цифрлық бақылау, автоматтандырылған жүйелер және халықаралық стандарттар қолданылады. Бірақ олардың тиімді жұмыс істеуі мамандардың дайындығына тікелей байланысты.
Пікірталас қатысушылары бірнеше маңызды кәсіби дағдыға назар аударды:
- Ықтимал қауіп-қатерлерді дер кезінде анықтау.
- Күрделі жағдайда дұрыс әрі жедел шешім қабылдау.
- Жаңа технологиялар мен қауіпсіздік талаптарына бейімделу.
- Әртүрлі қызметтер арасында тиімді байланыс орнату.
- Кәсіби білімді тұрақты жетілдіру және тәжірибе алмасу.
Бұл дағдылар әсіресе авиациялық қауіпсіздік жүйелерін цифрландыру жағдайында маңызды. Технологиялар ақпаратты өңдеуге көмектескенімен, тәуекелді бағалау және тиісті әрекетті таңдау кезінде адамның рөлі сақталады.
Венгриялық сарапшы жастар үшін жаңа мүмкіндіктерді атады
Венгрия Азаматтық авиация басқармасының халықаралық қадағалау және киберқауіпсіздік жөніндегі қызметкері Ванда Папп авиация саласына келгісі келетін жастар үшін цифрлық технологиялардың маңызын атап өтті.
Оның айтуынша, жұмыс берушілер дәстүрлі түрде кәсіби тәжірибеге назар аударады. Алайда технологиялар жылдам өзгеретін салаларда нақты дағдылар мен жаңа білімді меңгеру қабілетінің маңызы артып келеді.
«Заманауи технологиялар жастар үшін авиация саласына келудің тиімді мүмкіндігіне айналды. Жұмысқа қабылдау кезінде көбіне кәсіби тәжірибе талап етіледі. Алайда цифрландыру мен киберқауіпсіздік сияқты қарқынды дамып келе жатқан бағыттарда нақты дағдылар, білім және жаңа технологияларға тез бейімделу қабілеті барған сайын маңызды бола түсуде. Дәл осы бағыттарда жастар үшін көптеген мүмкіндік бар», – деп атап өтті Ванда Папп.
Бұл бағыттар авиацияға тек ұшқыштар мен инженерлер ғана емес, ақпараттық қауіпсіздік, деректерді талдау және цифрлық жүйелер бойынша мамандар да қажет екенін көрсетеді.
БАӘ авиация мамандарын үш жылдық бағдарлама арқылы даярлайды
Біріккен Араб Әмірліктерінің қадағалау және инспекциялар жөніндегі аға директоры Вафа Абдулла Әл-Обайдли жас кадрларды даярлаудағы елінің тәжірибесін таныстырды.
«Біріккен Араб Әмірліктерінде үш жылға арналған «Авиация индустриясының болашақ мамандары» бағдарламасы жүзеге асырылуда. Бағдарлама жас мамандарды кәсіби даярлаумен ғана шектелмей, олардың тұлғалық дамуына және күнделікті жұмыс барысында өз бетінше шешім қабылдау дағдыларын қалыптастыруға бағытталған. Оған ерлер де, әйелдер де қатысады», – деді Вафа Абдулла Әл-Обайдли.
Бұл тәжірибеде техникалық біліммен қатар, қызметкердің дербестігіне және жұмыс барысындағы жауапкершілігіне көңіл бөлінеді.
ИКАО-да әйел мамандарды қолдау қалай ұйымдастырылған?
Панельдік пікірталасқа қатысқан ИКАО Аэронавигация бюросының директоры Мишель Меркл кәсіби ортадағы тәжірибе алмасудың маңызын атап өтті.
Ол әйелдердің мәселелерді шешуге әртүрлі көзқарас ұсына алатынын айтып, әріптестер арасында ашық диалог орнатуға жағдай жасау қажеттігіне тоқталды.
«Сондықтан мен тәжірибе алмасуға мүмкіндік беретін орта қалыптастыруға тырысамын. Бізде әйелдерді қолдау мен олардың кәсіби ілгерілеуіне ықпал ететін бейресми қауымдастық бар. ИКАО-да өз мансабында үлкен жетістіктерге жеткен тамаша мамандар жұмыс істейді. Біз өзімізді толғандыратын мәселелерді ашық талқылау үшін бас қосамыз», – деді Мишель Меркл.
Мұндай кәсіби қауымдастықтар мамандарға тәжірибе бөлісуге, мансаптық қиындықтарды талқылауға және өзара қолдау көрсетуге мүмкіндік береді.
Авиациялық қауіпсіздікке әйелдердің қатысуын кеңейту талқыланды
Сессияға Италия Азаматтық авиация басқармасының өкілі Каролина Бронзоне де қатысты. Пікірталасқа ИКАО-ның авиациялық қауіпсіздік, киберқауіпсіздік және рәсімдерді жеңілдету жөніндегі директордың орынбасары, Әуе көлігі бюросы директорының міндетін атқарушы Соня Хифди модераторлық етті.
Қатысушылар әйелдердің авиациялық қауіпсіздік саласындағы кәсіби әлеуетін іске асыру, басқарушылық тәжірибесін кеңейту және жас мамандарға қолайлы орта қалыптастыру мәселелерін қарастырды.
Пікірталасты қорытындылаған Соня Хифди әйелдердің әртүрлі көзқарастары мен тәжірибесі кәсіби орта үшін маңызды екенін атап өтті. Оның пікірінше, білім мен практикалық тәжірибені жеткізу, құзыреттерді дамыту және мансаптық мүмкіндіктерді кеңейту авиациялық қауіпсіздіктің орнықты жүйесін қалыптастыруға ықпал етеді.
Астанадағы талқылаудың Қазақстан үшін маңызы
Қазақстан азаматтық авиация саласын дамытып, халықаралық қауіпсіздік стандарттарын енгізуді жалғастырып жатыр. Бұл үдерісте жаңа технологияларды қолданумен қатар, олармен жұмыс істейтін мамандарды даярлау да маңызды.
Астанадағы пікірталас Қазақстан өкілдеріне шетелдік әріптестердің кадр даярлау, тәлімгерлік, киберқауіпсіздік және кәсіби даму саласындағы тәжірибесімен танысуға мүмкіндік берді.
Сессия қорытындысында нақты жаңа бағдарлама немесе қаржыландыру туралы шешім жарияланған жоқ. Негізгі назар тәжірибе алмасуға және авиациялық қауіпсіздік саласындағы адами капиталды дамытуға аударылды.
Бұған дейін біз Астанада ИКАО-ның Авиациялық қауіпсіздік апталығы ашылып, әлемнің 62 елінен мамандар жиналғаны туралы жазған едік. Халықаралық форумда киберқауіптер, ұшқышсыз ұшу аппараттары және жаңа буын авиация мамандарын даярлау мәселелері де қарастырылып жатыр.
