Қазақстанның авиациялық қауіпсіздік көрсеткіші 95,7%-ға жетті. Бұл нәтиже елімізге халықаралық стандарттарды орындау деңгейі бойынша әлемдегі үздік 20 мемлекеттің қатарына кіруге мүмкіндік берді. Қазақстанға алғашқы ресми сапарымен келген Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) Бас хатшысы Хуан Карлос Саласар Қазақстанның авиациялық әкімшілігінің жұмысымен танысты. Қазақстанның авиациялық әкімшілігі жариялаған мәліметке сәйкес, еліміздің халықаралық авиациялық қауіпсіздік талаптарын тиімді іске асыру көрсеткіші 95,7%-ды құрайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сапар барысында ИКАО басшылығы Қазақстандағы авиациялық қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау жүйесін, халықаралық аудиттерге дайындықты және саланы ұзақ мерзімді дамыту жоспарларын талқылады.
Кездесудің маңызды тақырыптарының бірі – Қазақстанның азаматтық авиациясын дамытудың 2050 жылға дейінгі мастер-жоспарын әзірлеу. Сонымен қатар халықаралық талаптардың құжат жүзінде ғана емес, іс жүзінде орындалуына ерекше назар аударылды.
ИКАО Бас хатшысы Қазақстанның авиациялық әкімшілігіне барды
Хуан Карлос Саласар Қазақстанға жасаған алғашқы ресми сапары аясында еліміздің азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қадағалауға жауапты ұйымының қызметімен танысты.
Онымен бірге Қазақстанның авиациялық әкімшілігіне ИКАО-ның Еуропа және Солтүстік Атлантика өңірлік бюросының директоры Николас Ралло мен Қазақстанның Көлік вице-министрі Талғат Ластаев келді.
Халықаралық делегацияға авиациялық әкімшіліктің негізгі жұмыс бағыттары таныстырылды. Атап айтқанда, авиациялық қауіпсіздік талаптарының орындалуын бақылау, халықаралық стандарттарды енгізу және салалық ұйымдардың қызметіне мемлекеттік қадағалау жүргізу мәселелері қаралды.
Бас хатшы авиациялық әкімшілік қызметкерлерімен де кездесті. Ол халықаралық талаптарды күнделікті жұмыста жүзеге асыратын мамандардың кәсіби еңбегіне ерекше тоқталды.
«Біз аудит бағдарламалары аясында жұмыс жүргіземіз және, әрине, өз әлеуетін нығайту үшін қолдау сұраған мемлекеттерге көмек көрсетеміз. Алайда осы бастамаларды іс жүзінде жүзеге асырып, сөзін нақты іспен дәлелдеп жүрген адамдармен тікелей жүздесу мүмкіндігі күн сайын бола бермейді. Сондықтан кәсіби маман ретінде атқарып жатқан еңбектеріңіз үшін баршаңызға зор алғысымды білдіремін», – деді Хуан Карлос Саласар өз сөзінде.
95,7% нені білдіреді және Қазақстан қандай нәтижеге жетті?
Қазақстанның авиациялық қауіпсіздік саласындағы халықаралық стандарттарға сәйкестік көрсеткіші 95,7%-ды құрады.
Осы нәтижемен еліміз әлемдегі ең жоғары көрсеткішке ие 20 мемлекеттің қатарына енді. Қазақстан Орталық Азияда да осы көрсеткіш бойынша жетекші орында тұр.
Бұл көрсеткіштің мәнін дұрыс түсіну маңызды. 95,7% – Қазақстандағы барлық ұшудың осындай үлесі қауіпсіз өтті деген статистика емес.
Ол ИКАО-ның авиациялық қауіпсіздік саласындағы халықаралық талаптарының қаншалықты тиімді енгізілгенін сипаттайды. Бағалау мемлекеттік бақылау, нормативтік талаптар, қауіпсіздік рәсімдері және оларды орындау тетіктерімен байланысты.
Демек, жоғары нәтиже елдегі авиациялық қауіпсіздікті басқару жүйесінің халықаралық талаптарға сәйкестігін көрсетеді. Бірақ бұл болашақта тәуекелдер мүлде болмайды дегенді білдірмейді.
Сондықтан Қазақстан үшін қол жеткізілген деңгейді сақтау ғана емес, қауіпсіздік жүйесін үздіксіз жетілдіру де маңызды.
ИКАО Қазақстанға қандай талап қойып отыр?
Кездесуде ИКАО-ның EUR/NAT өңірлік бюросының директоры Николас Ралло халықаралық аудиттерге дайындық кезінде нақты дәлелдерге сүйену қажеттігін атап өтті.
Оның айтуынша, авиациялық қауіпсіздік талаптарының орындалуы жалпы есептермен немесе жоспарлармен ғана шектелмеуі керек. Әрбір сертификат пен лицензия иесінің белгіленген талаптарды орындауы тиісті құжаттармен расталуға тиіс.
«Тиімділік тек нақты фактілермен расталуы тиіс. Ал талаптарды іс жүзінде енгізу туралы айтатын болсақ, олардың орындалуы әрбір сертификат пен лицензия иесі бойынша құжат жүзінде расталуы қажет. Бұл аса маңызды. Бағалауды 0%-дан бастаңыздар. Өздеріңізге барынша талапшыл аудитор болыңыздар. Сонда ИКАО тобы келген кезде сіздер үшін күтпеген жағдайлар болмайды және ең қатаң тексеру сценарийіне де дайын боласыздар», – деп атап өтті Николас Ралло.
Бұл ұсыныстың негізгі мәні – халықаралық тексерісті күтпей, ішкі бақылауды барынша қатаң жүргізу.
Авиация саласында қауіпсіздік талаптарының орындалуын тек қағаз жүзінде растау жеткіліксіз. Олардың нақты жұмыс барысында қалай қолданылатыны да тексерілуі қажет.
Мұндай тәсіл ықтимал кемшіліктерді алдын ала анықтауға және оларды халықаралық аудит басталғанға дейін түзетуге мүмкіндік береді.
Қазақстанның авиациялық әкімшілігі алдағы аудиттерге дайындалады
Кездесуде халықаралық бағалау рәсімдеріне дайындық жеке талқыланды.
Қазақстанның авиациялық әкімшілігінің бас атқарушы директоры Майкл Дэниел ұйым қызметкерлерінің бұған дейінгі халықаралық тексерістер барысында жинақтаған тәжірибесіне тоқталды.
Оның айтуынша, әкімшілік ұжымы FAA IASA бағдарламасы бойынша жұмысты аяқтағаннан кейін ИКАО-ның USOAP аудитіне дайындықты қайта жалғастырады.
«Мен бүкіл ұжымымызға шын жүректен алғыс айтамын. Әріптестеріміз орасан зор күш-жігер жұмсап, қомақты ресурстарды жұмылдырды. Соның арқасында біз осындай жоғары қарқынмен алға жылжып келеміз. FAA IASA бағдарламасы бойынша жұмысты аяқтағаннан кейін USOAP аудитіне дайындыққа қайта кірісіп, бұл кезеңнен де осыған ұқсас тәсілмен өтеміз. USOAP аясында жоғары нәтижелер көрсететінімізге сенімдімін, өйткені бүкіл командамыздың жұмыс істеу тәсілі мен кәсіби көзқарасы осындай халықаралық стандарттарға толық бейімделген», – деді М. Дэниел.
Бұл жерде екі халықаралық бағалау бағдарламасының айырмашылығын ескеру қажет.
FAA IASA – АҚШ Федералдық авиация әкімшілігінің халықаралық авиациялық қауіпсіздікті бағалау бағдарламасы. Ол елдің азаматтық авиация саласындағы қауіпсіздікті мемлекеттік қадағалау жүйесін халықаралық талаптар тұрғысынан бағалауға бағытталған.
Ал ИКАО-ның USOAP бағдарламасы мемлекеттердің ұшу қауіпсіздігін қадағалау жүйесін бағалауға арналған.
Бұл бағдарламалар бір-бірімен байланысты болғанымен, олардың бағалау рәсімдері мен мақсаттары бірдей емес.
Сондықтан авиациялық қауіпсіздік бойынша қол жеткізілген 95,7% нәтижені алдағы USOAP аудитінің қорытындысы ретінде қабылдауға болмайды.
2050 жылға дейінгі авиация мастер-жоспары не үшін қажет?
Қазақстан мен ИКАО өкілдері азаматтық авиацияны дамытудың 2050 жылға дейінгі мастер-жоспарын әзірлеу мәселесін де талқылады.
Бұл құжат саланың ұзақ мерзімді даму бағытын айқындауға арналған.
Кездесуде мастер-жоспарды әзірлеумен қатар, мемлекеттік қадағалау жүйесін жетілдіру және Қазақстанның азаматтық авиациясын одан әрі дамыту мәселелері қаралды.
Ұзақ мерзімді жоспарлау авиация саласы үшін ерекше маңызды. Өйткені әуежай инфрақұрылымын дамыту, мамандар даярлау, әуе қозғалысын ұйымдастыру және қауіпсіздік жүйелерін жаңарту бірнеше жылға есептелетін шешімдерді талап етеді.
Сонымен бірге 2050 жылға дейінгі мастер-жоспардың нақты жобалары, қаржыландыру көлемі мен іске асыру мерзімдері туралы осы кездесуде жарияланған мәліметте айтылмаған.
Сондықтан құжатты әзірлеу мәселесінің талқылануы оны толық бекітілген бағдарлама ретінде қарастыруға негіз болмайды.
Астанада ИКАО-ның Авиациялық қауіпсіздік апталығы өтті
Хуан Карлос Саласардың сапары Астанада өткен ірі халықаралық авиациялық форуммен тұспа-тұс келді.
2026 жылғы 20–22 қазанда елордада ИКАО-ның Авиациялық қауіпсіздік апталығы ұйымдастырылды. Қазақстан мұндай деңгейдегі халықаралық іс-шараны алғаш рет қабылдады.
Форумға мемлекеттердің авиациялық билік органдары, халықаралық ұйымдар және авиация индустриясының өкілдері қатысты.
Қазақстанның авиациялық әкімшілігі іс-шараны ұйымдастыруға белсенді атсалысты. Кездесуде ұйымның осы бағыттағы жұмысы ерекше атап өтілді.
Авиациялық қауіпсіздік апталығы аясында бірнеше форматтағы іс-шара өткізілді:
- Авиациялық қауіпсіздік мәселелеріне арналған халықаралық симпозиум.
- Салалық тақырыптар бойынша панельдік сессиялар.
- Мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар өкілдерінің кездесулері.
- Авиация саласының қатысушыларымен екіжақты келіссөздер.
Форумда авиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің дәстүрлі мәселелерімен қатар, киберқауіптер, ұшқышсыз әуе аппараттары және жаңа технологияларға байланысты тәуекелдер де қаралды.
Мұндай кездесулер мемлекеттерге тәжірибе алмасуға және халықаралық талаптарды орындауда ортақ тәсілдерді талқылауға мүмкіндік береді.
Ұшу қауіпсіздігі мен авиациялық қауіпсіздіктің айырмашылығы қандай?
Авиация саласында жиі қолданылатын екі ұғым бар: ұшу қауіпсіздігі және авиациялық қауіпсіздік.
Бір қарағанда мағынасы ұқсас болғанымен, олардың қамтитын мәселелері әртүрлі.
Ұшу қауіпсіздігі әуе кемелерін пайдалануға, техникалық жарамдылыққа, ұшқыштар мен басқа мамандардың дайындығына, сондай-ақ авиациялық оқиғалардың алдын алуға қатысты.
Авиациялық қауіпсіздік азаматтық авиацияны заңсыз араласу әрекеттерінен қорғауға бағытталған. Бұған әуежайлардағы қауіпсіздік рәсімдері, рұқсатсыз кірудің алдын алу және басқа да қорғаныс шаралары жатады.
Қазақстанның 95,7% көрсеткіші авиациялық қауіпсіздік саласындағы халықаралық талаптардың орындалуына қатысты.
Ал алдағы USOAP аудиті ұшу қауіпсіздігін мемлекеттік қадағалау жүйесінің тиімділігін бағалауға бағытталады.
Осы айырмашылық екі бағыт бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстардың мәнін дұрыс түсінуге көмектеседі.
Қазақстан үшін бұл сапардың маңызы неде?
ИКАО Бас хатшысының Қазақстанға алғашқы ресми сапары еліміздің халықаралық азаматтық авиация жүйесіндегі ынтымақтастығын нығайтуға мүмкіндік берді.
Кездесу барысында Қазақстанның қол жеткізген көрсеткіштері ғана емес, алдағы міндеттері де талқыланды.
Олардың қатарында мемлекеттік қадағалаудың тиімділігін арттыру, халықаралық аудиттерге дайындалу, авиация саласының кәсіби әлеуетін дамыту және ұзақ мерзімді жоспарлау бар.
Қазақстан үшін басты міндеттердің бірі – халықаралық бағалаудағы жоғары нәтижені нақты тәжірибемен ұштастыру. Өйткені қауіпсіздік жүйесінің тиімділігі тек нормативтік құжаттармен емес, олардың күнделікті орындалуымен де анықталады.
ИКАО өкілдерінің ұсынымдары осы бағыттағы жұмысты жалғастыру қажеттігін көрсетті.
Ал 2050 жылға дейінгі мастер-жоспарды әзірлеу мәселесінің күн тәртібіне шығуы Қазақстанның азаматтық авиациясын ұзақ мерзімді дамытуға назар аударып отырғанын білдіреді.
Бұған дейін біз Астанада ИКАО-ның Авиациялық қауіпсіздік апталығы ашылып, оған әлемнің 62 елінен авиация саласының өкілдері келгені туралы жазған едік. Сол халықаралық форумда да Қазақстанның 95,7% көрсеткіші және авиациялық қауіпсіздік саласындағы жаңа сын-қатерлер негізгі тақырыптардың бірі болды.
