Қазақстан су үнемдеу технологияларына 214,6 млрд теңге бағыттауды жоспарлап отыр. Бұл қаражат 2026–2028 жылдары ауыл шаруашылығындағы заманауи суару жүйелеріне инвестициялық субсидия беруге арналған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қытайдың Шэньси провинциясында өткен 33-ші Янлин ауыл шаруашылығы көрмесінде Қазақстанның осы саладағы жоспарлары таныстырылды, деп хабарлайды ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі.
Қазақстандық делегацияны ауыл шаруашылығы вице-министрі Назгүл Хатепова басқарды. Сапар барысында ол Шанхай ынтымақтастық ұйымының (ШЫҰ) заманауи ауыл шаруашылығын дамыту жөніндегі 2026 жылғы дөңгелек үстеліне қатысып, су тапшылығы жағдайында аграрлық секторды дамыту мәселелерін көтерді.
Қазақстанда суармалы жердің 44%-ында жаңа технология қолданылады
Қазақстанда бүгінде 1,6 млн гектар суармалы жер бар. Оның 702,3 мың гектарында суды үнемдеу технологиялары пайдаланылады. Бұл жалпы суармалы алқаптардың шамамен 44%-ына тең.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2025 жылдың қорытындысында заманауи суару жүйелерін қолдану арқылы шамамен 874 млн текше метр су үнемделген.
Бұл көрсеткіш су үнемдеу технологияларының аграрлық сектор үшін практикалық маңызын көрсетеді. Әсіресе климаттың өзгеруі мен су тапшылығы күшейген жағдайда суармалы егіншіліктің тиімділігін арттыру маңызды міндетке айналып отыр.
Фермерлерге берілетін субсидия 80%-ға дейін өсті
Қазақстанда шаруашылықтардың заманауи суару технологияларына көшуін жеделдету үшін мемлекеттік қолдау шаралары кеңейтілді.
Негізгі өзгерістер:
- Суды үнемдеу жүйелерін сатып алу және орнату шығындарының өтемақысы 60%-дан 80%-ға дейін ұлғайтылды.
- Мұндай технологияларды пайдаланатын шаруашылықтар үшін суару суының құнын субсидиялау үлесі 50%-дан 85%-ға дейін арттырылды.
- 2026–2028 жылдары инвестициялық субсидияларға 214,6 млрд теңге бөлу жоспарланған.
Бұл шаралар фермерлердің жаңа жабдық сатып алуға жұмсайтын шығындарын азайтуға бағытталған. Сонымен қатар елде ирригациялық жабдықтардың отандық өндірісі дамытылып, ауыл шаруашылығын қажетті техникамен қамтамасыз ету мүмкіндіктері кеңейтілуде.
2030 жылға қарай 2,2 млрд текше метр су үнемдеу көзделген
Қазақстанның стратегиялық мақсаты – 2030 жылға қарай суды үнемдеу технологиялары қолданылатын суармалы жер көлемін 1,3 млн гектарға жеткізу.
Қазіргі 702,3 мың гектармен салыстырғанда, бұл көрсеткішті шамамен 597,7 мың гектарға арттыру қажет.
Жоспар жүзеге асқан жағдайда жыл сайын 2,2 млрд текше метрге дейін су үнемделеді деп күтілуде. Бұл 2025 жылы тіркелген 874 млн текше метрлік көрсеткіштен шамамен 2,5 есе көп.
Дегенмен 2,2 млрд текше метр – әзірге болжамды нәтиже. Оған қол жеткізу жаңа технологияларды енгізу қарқынына, ирригациялық инфрақұрылымның жаңаруына және шаруашылықтардың су пайдалану тиімділігіне байланысты болады.
Қазақстан ШЫҰ елдеріне ортақ платформа құруды ұсынды
Назгүл Хатепова халықаралық ынтымақтастықты күшейту су тапшылығына қарсы күресте маңызды рөл атқаратынын атап өтті.
«ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің ғылыми, технологиялық және өндірістік әлеуетін біріктіру тиімді шешімдерді жедел енгізуге, ауыл шаруашылығының өнімділігін арттыруға және су ресурстарын ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді деп сенеміз. Ынтымақтастық нақты нәтижелерге бағытталып, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің сұранысына жауап беруі қажет», – деді Назгүл Хатепова.
Қазақстан ШЫҰ аясында суды үнемдеу технологиялары бойынша тәжірибе алмасатын өңірлік платформа құру мүмкіндігін қарастыруды ұсынды.
Бастамаға мемлекеттік органдарды, ғылыми-зерттеу институттарын, аграрлық жоғары оқу орындарын, жабдық өндірушілерін және ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді тарту көзделіп отыр.
Платформа әзірге ұсыныс деңгейінде. Оны құру туралы түпкілікті шешім немесе іске қосу мерзімі жарияланған жоқ.
Тамшылатып суарудан цифрлық бақылауға дейін
Қазақстан ұсынған ынтымақтастық тек суару жабдықтарын сатып алумен шектелмейді. Бастама ғылыми зерттеулерді, жаңа технологияларды сынауды және мамандар даярлауды да қамтиды.
Ынтымақтастықтың басым бағыттары:
- Тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелерін енгізу.
- Дәлме-дәл егіншілік технологияларын дамыту.
- Топырақ ылғалдылығын цифрлық бақылау.
- Суаруды автоматты басқару жүйелерін жетілдіру.
- Суармалы жерлердің тұздануының алдын алу.
- Ауыл шаруашылығының климат өзгерісіне төзімділігін арттыру.
Бұл бағыттар суды нақты қажеттілікке қарай пайдалануға, егістік жағдайын бақылауға және ауыл шаруашылығы өндірісіндегі ресурстық шығындарды азайтуға мүмкіндік беретін технологияларға негізделген.
Назгүл Хатепова: жаңа технологиялар іс жүзінде қолданылуы керек
Вице-министр ШЫҰ елдері арасындағы ғылыми және технологиялық әріптестіктің нақты нәтижелерге бағытталуы қажет екенін айтты.
«ШЫҰ елдерінің ауыл шаруашылығы саласында ғылыми білімді, озық технологияларды, инвестициялар мен тәжірибені біріктіруге мол мүмкіндік бар. Біздің ортақ міндетіміз — жаңа әзірлемелермен алмасып қана қоймай, оларды әр елдің табиғи-климаттық ерекшеліктері мен ауыл шаруашылығы өндірушілерінің қажеттіліктерін ескере отырып, іс жүзінде қолдану. Суды үнемдеу технологиялары саласындағы әріптестікті нығайту агроөнеркәсіптік кешеннің тұрақтылығын арттырып, ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге үлес қосады деп сенеміз», – деп атап өтті Назгүл Хатепова.
Оның айтуынша, климаттың өзгеруі мен су тапшылығы жағдайында су ресурстарын тиімді басқару Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігіне, агроөнеркәсіптік кешеннің тұрақтылығына және ауылдық аумақтардың дамуына тікелей әсер етеді.
Қазақстандық делегация Қытайдың агротехнологияларымен танысты
Жұмыс сапары аясында қазақстандық делегация Шэньси провинциясында ұйымдастырылған 33-ші Янлин ауыл шаруашылығы көрмесінің бірнеше павильонын аралады.
Делегация халықаралық аграрлық ынтымақтастыққа арналған экспозициялармен, ауыл шаруашылығындағы жоғары технологиялық жетістіктермен, жаңа өндірістік шешімдермен және заманауи техникамен танысты.
Әсіресе ауыл шаруашылығы машиналарын жасау саласындағы әзірлемелер мен өндіріс тиімділігін арттыруға бағытталған технологияларға назар аударылды.
Қытайдағы кездесулер Қазақстанның су үнемдеу саласындағы халықаралық байланыстарын кеңейтуге бағытталған. Ендігі маңызды мәселе – ұсынылған технологиялық ынтымақтастықты нақты жобаларға айналдыру және 2030 жылға белгіленген су үнемдеу мақсаттарына қол жеткізу.
