Алматыда 275 азамат қаржы пирамидасының ісі бойынша жәбірленуші деп танылды. Оларға келтірілген жалпы шығын 217 млн теңгені құрайды. Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, «R.O.I.» тұтыну кооперативінің атын жамылған қаржы пирамидасын құру және басқару дерегі бойынша тергеу жүргізіліп жатыр.
Азаматтарға жылжымайтын мүлік пен автокөлік сатып алуға мүмкіндік беретін бағдарламалар ұсынылған. Алайда тергеу деректері бойынша, қатысушылардың ақшасы нақты кәсіпкерлік қызметке емес, бұрын қосылған адамдар алдындағы міндеттемелерді өтеуге жұмсалған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Үй мен көлік алуға уәде берген
Тергеу мәліметінше, «R.O.I.» жобасы азаматтарды тұрғын үй және автокөлік сатып алу бағдарламаларына қатысуға шақырған. Ол үшін үлестік жарна жинақтау туралы шарттар жасалып, қатысушылардан қаражат қабылданған.
Сырттай қарағанда, бұл тұрғындарға ірі сатып алуға ақша жинауға көмектесетін тұтыну кооперативі ретінде ұсынылған.
Алайда Қаржылық мониторинг агенттігінің дерегінше, ұйымның қаржы айналымы басқа қағидатпен жұмыс істеген. Жаңа қатысушылардан түскен ақша бұрын тіркелген мүшелерге төлем жасауға бағытталған.
Яғни төлемдердің көзі нақты кәсіпкерлік қызметтен алынған табыс емес, кейін қосылған азаматтардың жарналары болған.
Бұл – қаржы пирамидаларына тән негізгі белгілердің бірі. Мұндай жүйеде жаңа қатысушылардан ақша түсуі баяуласа, бұрынғы міндеттемелерді орындау қиындайды.
275 адам 217 млн теңге жоғалтқан
Қазіргі уақытта қылмыстық іс бойынша 275 азамат жәбірленуші деп танылған. Оларға келтірілген жалпы шығын 217 млн теңгеге жеткен.
Қарапайым есеп бойынша, бұл бір жәбірленушіге орта есеппен шамамен 789 мың теңгеден келеді.
Алайда бұл тек арифметикалық орташа көрсеткіш. Әр азаматтың нақты жоғалтқан сомасы әртүрлі болуы мүмкін.
Тергеу барысында жиналған қаражаттың бір бөлігі кооперативтен шығарылғаны да анықталған.
94 млн теңге қайда аударылған?
ҚМА мәліметінше, ұйымдастырушылар кеңес беру қызметінің ақысы деген желеумен кооперативтен 94 млн теңге аударған.
Ақша өздерімен байланысы бар тұлғалардың банк шоттарына жіберілген. Олардың арасында «Кәусар» жеке кәсіпкерлігі де бар.
Бұл қаражаттың қозғалысы тергеу барысында анықталған маңызды мән-жайлардың бірі болып отыр.
Дегенмен 94 млн теңгені жәбірленушілерге келтірілген 217 млн теңге шығынға қосып есептеуге болмайды. Бұл сомалар істің әртүрлі қаржылық көрсеткіштерін сипаттайды және олардың өзара арақатынасы тергеу материалдары арқылы анықталады.
Алматыда тағы алты кооператив құрылған
Тергеу деректеріне сәйкес, 2022 жылы сот даулары басталғаннан кейін Алматыда тағы алты тұтыну кооперативі құрылған.
Олардың атаулары:
- «ShynSaulet».
- «Berekeli Shanyrak».
- «Aya-Aru».
- «Jasmin».
- «USCoop».
- «Baiterek».
Агенттік мәліметінше, аталған ұйымдар «R.O.I.» тұтыну кооперативі басшысының бақылауында болған.
Олар негізгі кооперативтің жеке сот орындаушылары бұғаттаған банк шоттарын айналып өту және түскен ақшаны басқа шоттарға бағыттау үшін пайдаланылған.
Осылайша, тергеу нұсқасы бойынша, жаңа кооперативтер құру бұрынғы ұйымның қаржы қозғалысын жалғастыру тәсіліне айналған.
25 пәтер мен үш автокөлікке тыйым салынды
Қылмыстық іс аясында қаржы пирамидасын ұйымдастырды деген күдікке ілінген адам екі айға қамауға алынған.
Сонымен қатар соттың рұқсатымен бірқатар активке тыйым салынды:
- 25 пәтер.
- Үш автокөлік.
- Банк шоттары.
Тыйым салынған мүліктің жалпы құны әзірге жарияланған жоқ.
Мүлікке тыйым салу оны бірден тәркілеу немесе жәбірленушілерге қайтару туралы түпкілікті шешім қабылданғанын білдірмейді. Активтердің кейінгі тағдыры қылмыстық іс аясында заңда белгіленген тәртіппен шешіледі.
Қаржы пирамидасын қалай тануға болады?
«R.O.I.» ісінің ерекшелігі – азаматтарға инвестициядан жоғары табыс табу ғана емес, тұрғын үй мен автокөлік сатып алуға қатысу мүмкіндігі ұсынылған.
Мұндай жағдайда ұйымның атауы мен келісімшарттың болуы оның қаржылық моделінің қауіпсіз екеніне кепілдік бермейді.
Қаражат салмас бұрын бірнеше мәселеге назар аударған жөн:
- Ұйым қатысушылар алдындағы міндеттемелерін қандай табыс көзінен орындайды?
- Қаржының нақты қандай мақсаттарға жұмсалатыны құжатпен расталған ба?
- Төлемдер жаңа қатысушылардың жарналарына тәуелді емес пе?
- Компанияның заңды мәртебесі мен тиісті қызметті жүргізуге құқығы тексерілген бе?
- Келісімшартта қаражатты қайтару шарттары мен ықтимал тәуекелдер нақты көрсетілген бе?
Әсіресе жаңа қатысушылардың есебінен бұрынғы мүшелерге төлем жасалатын жүйелерге сақтықпен қарау қажет.
Тергеу жалғасып жатыр
Қазіргі уақытта «R.O.I.» ісі бойынша сотқа дейінгі тергеу жүргізілуде.
Қылмыстық істің ұйымдастырушысы деген күдікке ілінген адамға қатысты екі айға қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасы қолданылған. Алайда оның кінәсі соттың заңды күшіне енген үкімімен анықталған жоқ.
Қаржылық мониторинг агенттігі Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес тергеудің өзге мәліметтері жария етілмейтінін хабарлады.
Бұған дейін біз Алматыда 25 млрд теңге жинаған «Asar Baspana» қаржы пирамидасына қатысты сот үкімі шыққаны туралы жазған едік. Ол іс бойынша да азаматтардан қаражат тарту үшін тұтыну кооперативі үлгісі пайдаланылған. Мұндай оқиғалар ұйымның сыртқы атауынан гөрі, ақшаның нақты қайдан түсіп, қайда жұмсалатынын тексерудің маңызды екенін көрсетеді.
