90 мыңға жуық адам, 25 млрд теңге және 30 пайызға дейін уәде етілген айлық табыс. Алматыда «Asar Baspana» қаржы пирамидасын ұйымдастырған топқа сот үкімі шығып, негізгі ұйымдастырушы сегіз жылға бас бостандығынан айырылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тергеу мәліметінше, Туғанбаев Н.М. бастаған топ азаматтарды жоғары табыспен қызықтырып, миллиардтаған теңге жинаған. Салымшыларға нақты өндіріс орындары жұмыс істеп тұрғандай көрсетілгенімен, тергеу мүлде басқа жағдайды анықтады.
90 мың адамнан 25 млрд теңге қалай жиналған?
Қаржы пирамидасын ұйымдастырушылар азаматтарға ай сайын 30 пайызға дейін табыс түсетінін уәде еткен. Мұндай ұсыныс қысқа мерзімде қомақты пайда тапқысы келген адамдарды тартуға бағытталған.
Тергеу барысында топтың 90 мыңға жуық азаматтан жалпы сомасы 25 млрд теңге жинағаны анықталды.
Бұл қаражаттың ауқымын түсіну үшін қарапайым есеп жеткілікті. 25 млрд теңгені 90 мың адамға бөлсек, бір салымшыға орта есеппен шамамен 278 мың теңгеден келеді.
Алайда бұл тек арифметикалық орташа көрсеткіш. Әр адамның нақты салған сомасы әртүрлі болуы мүмкін.
Құрылыс материалдары мен зауыттар туралы не айтылған?
Салымшыларды сендіру үшін ұйымдастырушылар нақты өндірістік бизнес жұмыс істеп тұрғандай ақпарат таратқан.
Олардың айтуынша, компания құрылыс материалдарын өндірген. Сондай-ақ тігін цехы, тұрмыстық және медициналық техника шығаратын зауыттар бар деген мәлімет ұсынылған.
Бірақ тергеу бұл ақпараттың шындыққа сәйкес келмейтінін анықтады.
Іс жүзінде өнімдер басқа жеткізушілерден сатып алынған. Кейін олардың үстіне «Asar Baspana» таңбасы жапсырылып, компанияның өз өнімі ретінде көрсетілген.
Осылайша ұйымдастырушылар салымшылар алдында өндірістік қызметі бар кәсіпорынның бейнесін қалыптастырған.
Сенім азайғанда автокөлік бизнесі туралы ақпарат тараған
Уақыт өте азаматтардың қаржы пирамидасына деген сенімі төмендей бастаған.
Сол кезде ұйымдастырушылар жаңа бағыт туралы мәлімдеген. Олар автодүкендер іске қосылғанын және автокөлік дилерлерімен әріптестік орнатылғанын хабарлаған.
Алайда тергеу бұл мәліметтердің де жалған екенін анықтады.
Шын мәнінде автокөліктер салымшылардың ақшасына сатып алынған. Кейін олар ұйымдастырушылардың туыстарының атына рәсімделген.
Бұл жайт қаржы пирамидасының қаражатты қалай пайдаланғанын көрсететін маңызды эпизодтардың біріне айналды.
Туғанбаевқа 8 жыл, тағы үш адамға 7 жылдан берілді
Алматыда қаралған іс бойынша сот бірнеше адамға жаза тағайындады.
Сот үкіміне сәйкес, Туғанбаев Н.М. сегіз жылға бас бостандығынан айырылды.
Тағы үш ұйымдастырушының әрқайсысына жеті жыл бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды.
Ал өңірлердегі он үш басшыға бес жыл бас бостандығынан айыру жазасы шартты түрде берілді.
Осылайша іс бойынша барлығы 17 адамға қатысты сот үкімі шықты. Олардың төртеуі нақты бас бостандығынан айыру жазасын алды, ал қалған он үш адамға шартты жаза тағайындалды.
5,6 млрд теңгенің мүлкі қайда жұмсалады?
Сот шешіміне сәйкес, бұған дейін тыйым салынған жалпы құны 5,6 млрд теңгенің активтері жәбірленушілерге келтірілген залалды өтеуге бағытталады.
Бұл — қаржы пирамидасы ісіндегі маңызды шешімдердің бірі. Өйткені мұндай қылмыстарда кінәлілерді жазалаумен қатар, азаматтардың жоғалтқан ақшасын қайтару мәселесі де өзекті.
Дегенмен 5,6 млрд теңгенің активтері мен салымшылардан жиналған 25 млрд теңгенің арасында айтарлықтай айырмашылық бар.
Тыйым салынған активтердің құны жалпы жиналған қаражаттың шамамен 22,4 пайызына тең. Бірақ бұл жәбірленушілерге дәл осындай үлесте ақша қайтарылады деген сөз емес.
Нақты өтемақы мөлшері мүлікті өткізу нәтижесіне, расталған талаптарға және сот шешімін орындау тәртібіне байланысты болады.
Қалған мүлік мемлекет кірісіне өткізіледі.
Ай сайын 30 пайыз табыс уәдесі нені білдіреді?
Қаржы пирамидасының басты ерекшеліктерінің бірі — ай сайын 30 пайызға дейін табыс түсетіні туралы уәде.
Мысалы, мұндай мөлшерлемемен 1 млн теңге салған адамға бір айда 300 мың теңгеге дейін табыс беріледі деген үміт қалыптасады.
Бұл өте жоғары көрсеткіш. Әсіресе табыстың қайдан қалыптасатыны, нақты өндірістің қаржылық нәтижелері және инвестициялық тәуекелдер ашық көрсетілмесе, мұндай ұсыныстар ерекше сақтықты талап етеді.
«Asar Baspana» ісінде ұйымдастырушылар салымшыларды сендіру үшін өндіріс орындары мен автокөлік саудасы туралы мәліметтерді пайдаланған.
Алайда тергеу олардың жариялаған бизнес үлгісі нақты жағдайға сәйкес келмегенін анықтады.
Сот үкімі әлі заңды күшіне енген жоқ
«Asar Baspana» ісі бойынша сот үкімі жарияланғанымен, ол әзірге заңды күшіне енген жоқ.
Демек, тараптардың заңда белгіленген тәртіппен шағым түсіруге құқығы бар. Үкім күшіне енгеннен кейін ғана оны орындаудың тиісті құқықтық кезеңі басталады.
Бұл іс Қазақстандағы қаржы пирамидаларының қандай тәсілдер арқылы азаматтардың сеніміне кіретінін көрсетті. Жоғары табыс уәдесі, өндірістік бизнес туралы мәлімдемелер және жаңа коммерциялық жобалар жөніндегі ақпарат мыңдаған адамды қаражат салуға итермелеген.
Ендігі басты мәселе — сот шешімі аясында жәбірленушілердің шығынын қаншалықты өтеуге болатыны.
Бұған дейін біз «Asar Baspana» ісі бойынша 25 млрд теңгеге қатысты тергеу аяқталып, материалдардың сотқа жолданғаны туралы жазған едік. Енді сот ұйымдастырушыларға жаза тағайындап, тыйым салынған активтерді жәбірленушілердің залалын өтеуге бағыттау туралы шешім қабылдады.
