Қазақстан мен АҚШ тікелей әуе рейстерін ашуға дайындықты жалғастырып жатыр. Астанада өткен ИКАО-ның 2026 жылғы Авиациялық қауіпсіздік апталығы аясында екі елдің авиация саласындағы өкілдері алдағы ұшуларға қойылатын талаптарды талқылады. Қазақстанның авиациялық әкімшілігі 22 қазанда хабарлағандай, келіссөздерге АҚШ Көлік қауіпсіздігі әкімшілігінің (TSA) авиация және халықаралық саясат мәселелері жөніндегі атқарушы директоры Эрик Ятар бастаған делегация қатысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кездесудің басты тақырыбы – Air Astana әуе компаниясының АҚШ-қа тікелей рейстер орындауы үшін қажетті авиациялық қауіпсіздік рәсімдері. Америкалық тарап қандай тексерулерден өту керектігін түсіндіріп, қазақстандық мамандармен алдағы жұмыстың негізгі кезеңдерін қарастырды.
Air Astana АҚШ-қа ұшу үшін қандай талаптарды орындауы керек?
Қазақстандық әуе тасымалдаушысының АҚШ-қа рейстерді бастауы бірнеше реттеуші рәсімнің орындалуына байланысты.
TSA өкілдері кездесуде негізгі үш бағытқа назар аударды:
- Әуе компаниясының қауіпсіздік бағдарламасы. Air Astana әзірлейтін авиациялық қауіпсіздік бағдарламасын америкалық тараптың қарауы.
- Жолаушылар туралы деректер. Ақпарат беру жүйелерінің TSA Secure Flight бағдарламасымен үйлесімділігін тексеру.
- Әуежай қауіпсіздігі. Тікелей рейстер басталғанға дейін әуежайдағы авиациялық қауіпсіздік шараларын бағалау.
Бұл рәсімдер АҚШ Көлік министрлігі мен Федералдық авиация әкімшілігінің (FAA) талаптарымен үйлестірілуі тиіс.
Демек, тікелей әуе қатынасын ашу тек ұшақтың дайындығына немесе маршруттың коммерциялық тиімділігіне байланысты емес. Әуе компаниясы, әуежай және мемлекеттік авиациялық қадағалау жүйесі тиісті талаптарды орындауы қажет.
Secure Flight жүйесі не үшін қажет?
Келіссөздерде TSA Secure Flight бағдарламасымен үйлесімділікке ерекше назар аударылды.
Бұл бағдарлама АҚШ-қа қатынайтын рейстердегі жолаушылар туралы деректерді авиациялық қауіпсіздік мақсатында тексеруге арналған.
Қазақстандық тасымалдаушының ақпараттық жүйелері америкалық тарап белгілеген талаптарға сәйкес жұмыс істеуі тиіс. Сондықтан жолаушылар туралы мәліметтерді беру тәртібі мен техникалық үйлесімділік тікелей рейстерге дайындықтың маңызды бөлігі саналады.
Әзірге Air Astana жүйелерінің аталған тексеруден толық өткені туралы ақпарат жарияланған жоқ.
Әуежайдағы қауіпсіздік қайта бағаланады
Кездесуде бұған дейін әуежайда жүргізілген алдын ала тексерудің нәтижелері де қаралды.
Тараптар TSA ұсынымдарын орындау бойынша атқарылған жұмыстарды талқылап, алдағы бағалау рәсіміне дайындықты жалғастыруға келісті.
Бұл кезеңде авиациялық қауіпсіздікке жауапты мамандардың тұрақты байланыста болуы және қажетті ақпаратпен уақтылы алмасуы маңызды екені атап өтілді.
Алдын ала тексеру мен қорытынды бағалау – әртүрлі рәсімдер. Сондықтан бұрын жүргізілген тексеру АҚШ-қа рейстер ашуға қажетті барлық талаптар орындалды дегенді білдірмейді.
FAA мен TSA тексерулерінің айырмашылығы қандай?
Қазақстан мен АҚШ арасындағы тікелей әуе қатынасын ашуға дайындықта америкалық екі ведомствоның рөлі маңызды.
FAA азаматтық авиациядағы ұшу қауіпсіздігіне және мемлекеттік авиациялық қадағалау жүйесінің халықаралық стандарттарға сәйкестігіне назар аударады.
TSA авиациялық қауіпсіздік мәселелерімен, соның ішінде жолаушыларды, әуе кемелерін, әуежайларды және жүк тасымалын заңсыз араласу әрекеттерінен қорғауға қатысты талаптармен айналысады.
Қазақстанның авиациялық әкімшілігі бұған дейін АҚШ-пен тікелей әуе қатынасын ашу үшін FAA бағалауынан өту және Category 1 мәртебесін алу бағытында жұмыс жүргізіліп жатқанын хабарлаған.
Алайда мұндай мәртебенің өзі барлық коммерциялық және авиациялық қауіпсіздік рәсімдерін автоматты түрде аяқтамайды. Әуе тасымалдаушысы АҚШ-тың тиісті ведомстволары белгілеген өзге талаптарды да орындауы қажет.
Қазақстан АҚШ-тың авиациялық қауіпсіздік тәжірибесін зерттемек
Келіссөздер тек болашақ тікелей рейстермен шектелген жоқ.
Қазақстан тарапы АҚШ-тағы ұлттық авиациялық қауіпсіздік жүйесінің ұйымдастырылу тәжірибесін зерделеуге қызығушылық білдірді.
Атап айтқанда, америкалық заңнамамен, нормативтік құжаттармен және TSA-ның практикалық жұмыс тәсілдерімен танысу мүмкіндіктері талқыланды.
Мұндай тәжірибе алмасу Қазақстандағы авиациялық қауіпсіздік талаптары мен мемлекеттік қадағалау рәсімдерін одан әрі жетілдіруге бағытталған.
TSA өкілдері АҚШ-тың авиациялық қауіпсіздік саласындағы нормативтік-құқықтық базасына қатысты жүйелендірілген шолу материалдарын ұсынуға дайын екенін жеткізді.
Ал нақты техникалық мәселелер ведомствоның өңірлік өкілдері және бейінді құрылымдық бөлімшелері арқылы қосымша пысықталуы мүмкін.
Жүк тасымалының қауіпсіздігі де назарда
Қазақстан мен АҚШ өкілдері жүк әуе тасымалдарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін де қарастырды.
Бұл бағытта жүктерді өңдеу, тасымалдау және жеткізу тізбектерінің қауіпсіздігіне қатысты тәжірибе алмасу жалғасып жатыр.
Екі елдің авиациялық ведомстволары бұған дейін де осы салада бірлескен жұмыс жүргізген.
Атап айтқанда, 2026 жылғы шілдеде TSA сарапшылары Қазақстанға келіп, ұлттық авиациялық жүк қауіпсіздігі жүйесімен танысқан. Сапар барысында Астана және Алматы халықаралық әуежайларындағы қауіпсіздік рәсімдерін зерделеу жоспарланған болатын.
Жолаушылар және жүк тасымалына қатысты талаптардың қатар қарастырылуы халықаралық әуе қатынасының қауіпсіздігін кешенді түрде қамтамасыз ету қажеттігімен байланысты.
Қазақстан мен АҚШ арасындағы рейстер қашан ашылады?
Кездесуде тікелей рейстерді бастаудың нақты күні жарияланған жоқ.
Қазіргі жұмыс авиациялық қауіпсіздік талаптарын орындауға, тиісті бағдарламаларды келісуге және алдағы бағалау рәсімдеріне дайындалуға бағытталған.
Қазақстан мен АҚШ арасындағы тікелей рейстер жолаушыларға үшінші елдер арқылы ауысып отырмай сапарлауға мүмкіндік берер еді. Сонымен қатар мұндай бағыт екі ел арасындағы іскерлік, туристік және гуманитарлық байланыстар үшін қосымша көлік мүмкіндіктерін қалыптастыруы ықтимал.
Дегенмен маршруттың іске қосылуы барлық қажетті рұқсаттар алынғаннан кейін ғана мүмкін болады.
Тараптар ынтымақтастықты жалғастыруға келісті
Кездесуге қатысушылар авиациялық қауіпсіздік саласындағы қалыптасқан ынтымақтастыққа оң баға берді.
Атап айтқанда, TSA мамандарының Қазақстанға жұмыс сапарлары және қазақстандық өкілдердің АҚШ-тағы салалық іс-шараларға қатысуы атап өтілді.
Америка делегациясы ИКАО-ның Авиациялық қауіпсіздік апталығы жоғары деңгейде ұйымдастырылғаны және екіжақты келіссөздер өткізуге мүмкіндік жасалғаны үшін алғыс білдірді.
Алдағы кезеңде тараптар қажетті рәсімдерді біртіндеп орындауға, нормативтік және практикалық тәжірибе алмасуға, сондай-ақ тікелей әуе қатынасын ашуға жағдай жасауға басымдық бермек.
Бұған дейін біз FAA сарапшыларының Қазақстандағы бағалауды аяқтағаны туралы жазған едік. Сол материалда америкалық авиациялық реттеушінің келесі қадамдары және Қазақстанның Category 1 мәртебесін алуына қатысты рәсімдер түсіндірілген болатын.
