Қазақстан транзиттен қомақты табыс табу мүмкіндігін жіберіп отыр. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев елдің тиімді географиялық орналасуы әлі толық пайдаланылмай жатқанын мәлімдеді. Шекарадағы шақырымдарға созылған кептелістер мен инфрақұрылымның жеткіліксіздігі Қазақстанның Еуразиядағы ірі көлік-логистика орталығына айналуына кедергі келтіруде.
Бұл туралы Мемлекет басшысы 28 қазандағы Қазақстан халқына Жолдауында айтты. Президент әуе жүк тасымалын дамытуда нақты нәтиже көрсете алмаған Air Cargo жеке компаниясының жұмысына да сын айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Шекарадағы кептелістер Қазақстанның транзиттік әлеуетіне кедергі келтіруде
Қазақстан Еуразиядағы негізгі көлік-логистика орталықтарының біріне айналуды көздейді. Алайда Президенттің бағалауынша, қазіргі инфрақұрылым бұл мақсатқа толық сай келмейді.
Мәселе тек автомобиль жолдарының сапасында емес. Халықаралық тасымалдаушылар үшін шекарадан өту жылдамдығы, жол бойындағы қызмет көрсету орындарының қолжетімділігі және жүкті ұзақ кідіріссіз жеткізу мүмкіндігі де шешуші рөл атқарады.
«Еске саламын: сапалы жолдар мен заманауи жол бойындағы қызмет көрсету инфрақұрылымы болмаса, Қазақстан жаһандық транзиттік дәліз немесе Еуразияның көлік-логистика торабы мәртебесіне үміткер бола алмайды», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы бұл мәселені қалайда шешу қажеттігін атап өтті.
«Егер шекара көп шақырымға созылатын көлік кептелістерін туғызатын «тар өткелге» айналса, ал қазір дәл осындай жағдай болып отыр, онда Қазақстанның қандай да бір көшбасшылығы туралы сөз қозғаудың өзі орынсыз», — деді Президент.
Мұндай кептелістер тасымалдаушы компаниялардың уақыт жоғалтуына және жеткізу мерзімін жоспарлаудың қиындауына әкеледі.
Тіпті географиялық тұрғыдан тиімді бағыттың өзі шекарадан өтуге қанша уақыт кететіні белгісіз болса, тартымдылығын жоғалтады.
Қазақстанның үстінен ұшқан ұшақтар табыс әкелмей жатыр
Президент назар аударған тағы бір мәселе — әуе логистикасы.
Қазақстан аумағы арқылы Еуропа мен Азияны байланыстыратын маңызды әуе дәліздері өтеді. Бұл халықаралық жүк тасымалын, авиациялық хабтарды және әуежайлардағы жерүсті қызметтерін дамытуға қолайлы жағдай жасайды.
Бірақ ұшақтардың ел аумағы арқылы ұшып өтуі өздігінен қомақты экономикалық пайда әкелмейді. Ол үшін жүктерді қабылдау, өңдеу, сақтау және әуе кемелеріне қызмет көрсету инфрақұрылымы қажет.
«Біздің аумағымыз арқылы Еуропа мен Азия арасындағы негізгі әуе дәліздері өтеді. Бұл — орасан зор бәсекелестік артықшылық. Алайда ол әзірге әдемі безендірілген презентациялар бетінде ғана қалып отыр», — деді Тоқаев.
Мемлекет басшысы осы артықшылықты іс жүзінде пайдалану үшін жерүсті сервистік инфрақұрылымын дамыту керектігін айтты.
«Ал әзірге орасан зор табыс тура мағынасында еліміздің үстінен ұшып өтіп жатыр», — деп мәлімдеді Президент.
Әуе тасымалына қызмет көрсету жүйесі дамыса, Қазақстан жүктерді өңдеу, қоймаларда сақтау, ұшақтарға техникалық және басқа да қызметтер көрсету арқылы қосымша табыс таба алады.
Әзірге бұл мүмкіндіктердің толық игерілмегенін Мемлекет басшысының өзі мойындап отыр.
Air Cargo-ның мүмкіндігі мол, бірақ нәтиже жоқ
Президенттің ерекше сынына Air Cargo жеке компаниясы ілікті.
Мемлекет басшысының айтуынша, бұл компанияға үлкен үміт артылған. Оның қаржы тартуға, шетелден білікті мамандар шақыруға және олардың еңбекақысын төлеуге мүмкіндігі бар.
Бұған қоса, компания шешімдерді өз бетінше қабылдай алады.
Алайда Президент күткен нәтижені әзірге көрмегенін ашық айтты.
«Air Cargo жеке компаниясына үлкен үміт артылып отыр. Оның қаржы тартуға, соның ішінде шетелдік жетекші мамандардың еңбекақысын төлеуге мүмкіндігі мол, шешімдерді өз бетінше қабылдай алады. Алайда әзірге шешім де, нәтиже де жоқ», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент компанияның нақты қаржылық көрсеткіштерін немесе қандай жобалардың жүзеге аспағанын айтқан жоқ.
Дегенмен оның мәлімдемесінен әуе логистикасын дамытуға қатысты мемлекет күткен нәтиже мен қазіргі жағдайдың арасында елеулі алшақтық бар екені байқалады.
Қазақстан транзиттік ел болып қалып, негізгі табыстан қағылуы мүмкін
Автомобиль және әуе тасымалына қатысты айтылған сынның түйіні бір: географиялық артықшылықтың өзі экономикалық табысқа кепіл бола алмайды.
Автомобиль тасымалында шекарадағы ұзын-сонар кезек пен жол инфрақұрылымы қиындық туғызса, авиация саласында халықаралық жүк ағынына қызмет көрсетудің әлеуеті толық пайдаланылмай отыр.
Бұл мәселе қазақстандық бизнеске де тікелей қатысты.
Логистикалық инфрақұрылым дамыса, көлік компанияларына, қойма операторларына, техникалық қызмет көрсету кәсіпорындарына және басқа да сервистік бизнеске сұраныс артуы мүмкін.
Алайда ол үшін халықаралық тасымалдаушылар Қазақстан аумағын жай ғана кесіп өтпей, еліміздегі қызметтерді де пайдалануы керек.
Президент Air Cargo компаниясына қатысты сөзін нақты талаппен аяқтады.
«Сіздерге сенім артылды. Біз нақты нәтиже күтеміз», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Бұған дейін біз Тоқаевтың 2026 жылғы Жолдауында көтерілген негізгі мәселелер туралы жазған едік. Мемлекет басшысы онда Қазақстанның дамуына қатысты басым міндеттерді айқындады.
