Қазақстан қағаз құжатқа тәуелді логистикадан арылуы тиіс. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев көлік саласын толық цифрландыруды талап етті. Мемлекет басшысының айтуынша, жүк тасымалын басқарудың ескірген тәсілдері еліміздің Еуразиядағы маңызды транзиттік орталыққа айналуына кедергі келтіреді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қасым-Жомарт Тоқаев 28 қазанда Қазақстан халқына Жолдауында мәлімдеп, көлік инфрақұрылымы мен халықаралық тасымал бағыттарын дамыту мәселесіне ерекше тоқталды.
Тоқаев қағаз жүкқұжаттарды қатаң сынға алды
Президент мемлекеттік органдарға ғана емес, халықаралық жүк тасымалы жүйесіне де қатысты өзекті мәселені көтерді.
Оның айтуынша, Қазақстан Еуразиядағы негізгі көлік тораптарының біріне айналуды көздейді. Алайда бұл мақсатқа жету үшін транзиттік тасымалды басқару тәсілдерін түбегейлі өзгерту қажет.
«Еуразияның негізгі көлік хабы ретіндегі орнымызды нық бекіту үшін Қазақстанға әлі де көптеген маңызды міндетті орындау қажет. Ең алдымен, көлік саласын, соның ішінде халықаралық бағыттарды толық цифрландыру туралы айтып отырмыз. Жасанды интеллект дәуірінде жаһандық транзиттік жүк ағындарын қағаз жүкқұжаттар арқылы басқару – ақылға сыймайтын жағдай. Бұл – ешқайда апармайтын ең қысқа жол», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Дәйексөз орыс тілінде берілген бастапқы мәтіннен қазақшаға аударылды.
Президенттің сыны логистикадағы ең маңызды мәселелердің бірі – жүк құжаттарын рәсімдеу және олардың айналымына қатысты.
Заманауи жолдар мен көлік инфрақұрылымы болған күннің өзінде қағаз құжаттарға тәуелділік жүктерді рәсімдеуді баяулатып, тасымалдаушыларға қосымша әкімшілік салмақ түсіруі мүмкін.
Халықаралық жүк тасымалы да толық цифрландырылуы тиіс
Тоқаев цифрлық өзгерістер тек ел ішіндегі тасымалмен шектелмеуі керектігін айтты.
Президент халықаралық бағыттарды қоса алғанда, бүкіл көлік саласын цифрландыру міндетін қойды.
Бұл логистикалық компаниялар үшін ерекше маңызды. Себебі халықаралық тасымал кезінде жүк бірнеше тараптың қатысуымен жеткізіледі. Әр кезеңде құжаттарды қайта рәсімдеу немесе ақпаратты бөлек жүйелерге енгізу қосымша уақытты талап етуі мүмкін.
Электрондық құжат айналымы қолмен орындалатын жұмыстарды азайтуға, ақпарат алмасуды жеңілдетуге және құжат рәсімдеу кезіндегі қателерді қысқартуға мүмкіндік береді.
Дегенмен президенттің мәлімдемесі қағаз жүкқұжаттар бірден қолданыстан шығарылады дегенді білдірмейді. Ол үшін тиісті рәсімдер мен ақпараттық жүйелердің өзара үйлесімді жұмысы қажет.
Қазақстан транзиттік жүктер үшін бәсекеге түсуі керек
Көлік саласын цифрландыру талабының артында ауқымды экономикалық мақсат тұр. Қазақстан халықаралық жүк тасымалы нарығындағы орнын нығайтуды көздейді.
Еліміздің географиялық орналасуы Еуразияның ірі экономикалық аймақтары арасындағы тасымалға қатысуға мүмкіндік береді. Бірақ халықаралық жүк жөнелтушілерді тарту үшін тиімді орналасу ғана жеткіліксіз.
Бизнес үшін тасымал қашықтығы мен құнынан бөлек, құжаттарды рәсімдеу жылдамдығы, жеткізу мерзімінің болжамдылығы және артық әкімшілік кедергілердің болмауы да маңызды.
Егер цифрлық жүйелер осы мәселелерді жеңілдетсе, Қазақстан арқылы өтетін көлік бағыттары халықаралық тасымалдаушылар үшін тартымды бола түсуі мүмкін.
Алайда Жолдаудың ұсынылған үзіндісінде көлік саласын толық цифрландырудың нақты мерзімі айтылмаған.
Жаңа талап тасымалдаушылар мен бизнеске қалай әсер етеді?
Қағаз жүкқұжаттардан электрондық құжаттарға көшу көлік компанияларына, экспедиторларға, жүк жөнелтушілерге және логистикалық тізбектегі өзге де қатысушыларға қатысты.
Бірақ өзгерістің нақты нәтижесі цифрлық жүйелердің бір-бірімен қаншалықты үйлесімді жұмыс істейтініне байланысты болады.
Мысалы, тасымалдаушы бір жүк туралы мәліметті бірнеше ақпараттық жүйеге қайта-қайта енгізуге мәжбүр болса, цифрландырудан күтілетін тиімділік төмендейді.
Халықаралық тасымалда тағы бір маңызды мәселе бар. Қазақстанда рәсімделген электрондық құжаттарды шетелдік серіктестер де пайдалана алуы қажет. Әйтпесе құжат айналымының бір бөлігі бұрынғыдай қағаз жүзінде қалуы мүмкін.
Сондықтан Тоқаевтың тапсырмасы қағаз құжаттардан бас тартумен ғана шектелмейді. Көлік саласында ақпарат алмасудың тұтас цифрлық жүйесін қалыптастыру қажеттігін де көрсетеді.
Президент жаһандық транзиттік тасымалды жасанды интеллект дәуірінде қағаз жүкқұжаттар арқылы басқаруды ақылға сыймайтын жағдай деп бағалады.
Ал көлік саласын толық цифрландырудың қашан және қандай кезеңдермен жүзеге асатыны әзірге нақтыланған жоқ.
Бұған дейін біз Тоқаевтың 2026 жылғы Жолдауы мен онда көтерілген негізгі мәселелер туралы жазған болатынбыз.
