Қазақстан банктеріне нақты талап қойылды. Президент банктердің бос қаражатын бизнесті ұзақ мерзімді несиелеуге белсендірек бағыттауды тапсырды. Экономиканы қаржыландыруға БЖЗҚ мен халықаралық қаржы ұйымдарын да тарту ұсынылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында мәлімдеді. Мемлекет басшысының айтуынша, экономиканы қажетті инвестициямен қамтамасыз етуге бюджет пен даму институттарының мүмкіндігі жеткіліксіз.
Банктерде қаржы бар, ал экономикаға ұзақ мерзімді несие қажет
Президент банк жүйесінде бос өтімді қаражаттың қомақты көлемде жинақталғанына назар аударды. Оның пікірінше, бұл қаражат экономиканың нақты секторына, әсіресе кәсіпкерлікті дамытуға белсендірек жұмсалуы тиіс.
«Біздің экономикамыз ұзақ мерзімді қаржыландыруға мұқтаж. Оның ауқымы бюджет пен даму институттарының мүмкіндігінен асып түседі. Банктер бизнесті инвестициялық несиелеуге барынша белсенді қатысуы керек. Бұл – олардың негізгі міндеті», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Әңгіме ең алдымен ұзақ уақытқа қаржы қажет ететін инвестициялық жобалар туралы болып отыр.
Кәсіпорын үшін өндірісті кеңейту, жаңа жабдық сатып алу немесе қосымша өндірістік қуаттарды іске қосу аз қаражатты талап етпейді. Мұндай шығынды бірнеше айдың ішінде қайтару да оңай емес.
Дегенмен Президент банктердегі бос қаражаттың нақты көлемін және оның қанша бөлігін несиеге бағыттау керектігін айтқан жоқ.
Мемлекет басшысы осы қаржыны тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін реттеушілік жағдай жасауды тапсырды.
«Ол үшін тиісті реттеушілік жағдай жасау қажет. Соның ішінде банк жүйесіндегі бос өтімділікті тиімді басқару керек. Ал мұндай өтімділік өте көп», – деп атап өтті Президент.
Бұл бастама банктердің ұзақ мерзімді инвестициялық жобалармен жұмыс істеу тәртібіне әсер етуі мүмкін. Алайда нақты талаптар мен қаржыландыру тетіктері әлі айқындалған жоқ.
БЖЗҚ экономиканы қаржыландырудың жаңа тетіктеріне қатыспақ
Президенттің ерекше назар аудартқан ұсыныстарының бірі Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын экономиканың негізгі салаларын қаржыландыруға қатыстыруға қатысты болды.
Тоқаев бұл мақсатта бірнеше қаржы институтының мүмкіндігін біріктіруді ұсынды.
«Банктердің, даму институттарының, халықаралық қаржы ұйымдарының және БЖЗҚ-ның қатысуымен экономиканың негізгі салаларын ұзақ мерзімді несиелеудің жаңа тетіктерін іске қосу қажет», – деді Мемлекет басшысы.
Бұл ұсыныс банк секторымен ғана шектелмейді. Ол зейнетақы активтерін басқару мәселесіне де тікелей қатысты.
Алайда БЖЗҚ-ның жаңа қаржыландыру тетіктеріне қатысуы азаматтардың зейнетақы жинағы тікелей жекелеген кәсіпорындарға несие ретінде беріледі дегенді білдірмейді.
Қандай қаржы құралдары қолданылатыны, тәуекелдер қалай бөлінетіні және кәсіпорындар қаржыны қандай шарттармен ала алатыны әзірге нақтыланбады.
Зейнетақы жинағы бар азаматтар үшін бұл мәселелердің маңызы зор. Себебі зейнетақы активтеріне қатысты кез келген инвестициялық шешімде қаражаттың сақталуы мен табыстылығы ескерілуі қажет.
Қазақстан кәсіпорындарын қор нарығына белсендірек шығармақ
Экономиканы ұзақ мерзімді қаржыландыру тек банк несиелеріне тәуелді болмауы тиіс.
Тоқаев капитал нарығының мүмкіндіктерін едәуір кеңейтіп, жеке кәсіпорындарды биржалық құралдарды белсендірек пайдалануға ынталандыруды ұсынды.
Бұл компаниялардың қаржыны банктен несие алу арқылы ғана емес, қор нарығы арқылы да тартуына басымдық берілетінін көрсетеді.
Мәселен, облигация шығару кәсіпорынға инвесторлардан белгілі бір мерзімге қаражат тартуға мүмкіндік береді. Бірақ компания бұл жағдайда инвесторлар алдындағы міндеттемелерін орындауға және бағалы қағаздар нарығының талаптарын сақтауға тиіс.
Президент инвестициялық тәртіпті күшейту мәселесін де көтерді.
«Қосымша қаржыландыру көздерін жұмылдыру, инвестициялық тәртіпті күшейту – аса маңызды міндет. Нақты тетіктер әзірленіп жатқан Капитал нарығы туралы заңда қарастырылуы тиіс», – деді Тоқаев.
Демек, ұсынылған өзгерістердің бір бөлігі заңнамалық деңгейде бекітілуі керек.
Әзірге сөз банктер мен кәсіпорындарға қатысты күшіне енген жаңа талаптар туралы емес, алдағы уақытта әзірленетін қаржылық тетіктер жайында болып отыр.
Қазақстан қор биржасы, АХҚО және Alatau City серіктестікті күшейтеді
Президент көтерген тағы бір мәселе – бірыңғай ұлттық қаржы экожүйесін қалыптастыру.
Мемлекет басшысы Қазақстан қор биржасы, «Астана» халықаралық қаржы орталығы және Alatau City арасындағы ынтымақтастықты күшейту қажеттігін айтты.
«Қазақстан қор биржасы, «Астана» халықаралық қаржы орталығы және Alatau City өзара тығыз серіктестік жағдайында жұмыс істеуі керек», – деді Президент.
Бұл ұсыныс елдің қаржы инфрақұрылымына қатысушылар арасындағы үйлестіруді күшейтуге бағытталған.
Алайда Тоқаев аталған алаңдарды ұйымдық тұрғыдан біріктіру немесе олардың өкілеттіктерін бір-біріне беру туралы мәлімдеген жоқ.
Кәсіпкерлер үшін мұндай ынтымақтастықтың нақты нәтижесі капитал тарту, қаржы құралдарын орналастыру және инвестор табу қаншалықты жеңілдейтініне байланысты болады.
Тоқаев ұзақ талқылауды тоқтатып, нақты шешім қабылдауды талап етті
Президент қаржы және экономикалық саясатқа жауапты мемлекеттік органдарға да нақты талап қойды.
«Бітпейтін пікірталастарға уақыт жоқ. Елді өркендеу жолына бастайтын шешімдер қажет», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Ендігі міндет – банктер мен БЖЗҚ-ның ұзақ мерзімді қаржыландыруға қатысу шарттарын айқындау және қажетті тетіктерді заңмен бекіту.
Кәсіпкерлер үшін ең өзекті мәселе инвестициялық қаржының қолжетімділігі болып отыр. Яғни кәсіпорындар жобаның өзін-өзі ақтау мерзіміне сәйкес келетін ұзақ мерзімді несие ала ма деген сұрақ туындайды.
Ал банктер үшін тәуекелдерді басқару талаптары мен қаражатты орналастыру шарттары шешуші мәнге ие.
Президент болашақ несиелердің пайыздық мөлшерлемесін, жаңа тетіктердің іске қосылатын мерзімін немесе қаржыландырылатын салалардың нақты тізімін жариялаған жоқ.
Бұған дейін біз Тоқаевтың 2026 жылғы Жолдауы және онда көтерілген негізгі мәселелер туралы жазған едік. Енді экономикалық күн тәртібіндегі өзекті міндеттердің бірі – ұзақ мерзімді инвестиция тартудың нақты жолдарын белгілейтін Капитал нарығы туралы заңды әзірлеу.
