Қазақстанның Салық кодексіне түзетулер енгізіледі. Президент үкіметке салық заңнамасындағы қайшылықтарды жойып, кәсіпкерлерге түсетін артық жүктемені азайтуды тапсырды. Мемлекет басшысы салық реформасынан кейін бизнес өкілдері бірқатар қиындыққа тап болғанын ашық айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 28 қазанда халыққа арнаған Жолдауында мәлімдеді. Оның айтуынша, салық жүйесін ауқымды жаңарту барысында заң жобасын әзірлеу кезінде ескеру мүмкін болмаған мәселелер анықталған.
Тоқаев жаңа Салық кодексіндегі мәселелерді мойындады
Жаңа Салық кодексі елдегі салық жүйесін түбегейлі жаңартуға негіз қалауы тиіс еді. Алайда құжатты іс жүзінде қолдану барысында күтпеген қиындықтар туындаған.
Президенттің айтуынша, заңнаманың кейбір нормалары кәсіпкерлердің жұмысына кедергі келтіріп отыр. Мәселе тек салық ауыртпалығында емес, талаптардың күрделілігі мен оларды әртүрлі түсіндіру мүмкіндігінде де жатыр.
«Жаңа Салық кодексі бүкіл жүйені кешенді түрде қайта жаңғыртуға негіз қалады. Алайда мұндай ауқымды реформа кезінде құжатты әзірлеу сатысында болжау қиын мәселелердің туындауы заңды», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы қабылданған заң бизнеске қиындық туғызса, оның жекелеген нормаларын қайта қарау қажет екенін жеткізді.
«Салық кодексі – өзгермейтін қағида да, қасиетті кітап та емес»
Президенттің салық заңнамасына қатысты айтқан ең өткір пікірлерінің бірі осы болды.
«Салық кодексі – өзгермейтін қағида да, қасиетті кітап та емес. Ол өмір шындығынан алшақ болмауы керек», – деді Тоқаев.
Мемлекет басшысы заңнамадағы қайшылықтарды жоюды, нормалардың екіұшты түсіндірілуіне жол бермеуді және кәсіпкерлерге шамадан тыс салмақ түсіретін талаптарды алып тастауды тапсырды.
Бизнес үшін мұның практикалық маңызы бар. Егер заңдағы бір талапты бірнеше түрлі түсіндіруге болса, кәсіпкерге салық міндеттемелерін есептеу, шығындарын жоспарлау және алдағы жұмысын ұйымдастыру қиындайды.
Дегенмен президент салық реформасынан бас тартуды ұсынған жоқ. Әңгіме қолданыста қиындық туғызған нормаларды түзету туралы болып отыр.
Үкімет салық заңнамасына нақты түзетулер әзірлеуі керек
Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметке кәсіпкерлердің пікірін ескеріп, салық заңнамасына нысаналы өзгерістер пакетін дайындауды тапсырды.
Президент салық саясаты елге инвестиция тартуға, кәсіпкерлікті дамытуға және жаңа жұмыс орындарын ашуға кедергі келтірмеуі керектігін айтты.
«Салық жүйесі бизнестің дамуға деген ынтасын төмендетпеуі, инвестиция тартуға және жұмыс орындарын ашуға кедергі болмауы керек», – деді мемлекет басшысы.
Бұл тапсырмаға сәйкес, үкімет түзетулерді әзірлегенде бюджет мүддесімен қатар кәсіпорындардың жұмыс жағдайын да ескеруі қажет.
Алайда Жолдаудың осы бөлігінде нақты қандай салық нормалары өзгеретіні айтылған жоқ. Түзетулерді енгізу мерзімі де көрсетілмеді.
Сондықтан әзірге белгілі бір салық мөлшерлемесі төмендейді немесе нақты міндеттемелер алынып тасталады деп айтуға негіз жоқ.
Тоқаев бизнеске арналған ережелерді жиі өзгертпеуді ескертті
Президент салық заңнамасындағы кемшіліктерді түзетумен қатар, кәсіпкерлер үшін тұрақты әрі түсінікті ережелер қалыптастыруды талап етті.
«Мұны кәсіпкерлердің жұмыс істеу ережелерін қайта-қайта өзгертпейтіндей етіп, әбден саралап жасау қажет. Біздің заңнамамыз соншалықты күрделі әрі түсінуге қиын болып кеткендіктен, кәсіпкерлердің бас ауруына айналды», – деді Тоқаев.
Кәсіпкерлер үшін заң талаптарының жиі өзгеруі қосымша жұмыс деген сөз. Компаниялар жаңа нормаларды зерделеуге, есеп-қисабын қайта қарауға және ішкі жұмыс тәртібін бейімдеуге мәжбүр болады.
Сондықтан үкіметтің алдында екі міндет тұр: қолданыстағы олқылықтарды жою және бизнеске түсінікті, тұрақты салық ережелерін қамтамасыз ету.
Бір мәселені түзетемін деп, кәсіпкерлерге жаңа қиындық туғызбау қажет.
Қазақстан кәсіпкерлері үшін не өзгеруі мүмкін?
Президенттің тапсырмасынан салық заңнамасын жетілдірудің бірнеше бағыты байқалады. Олар – заңдағы қайшылықтарды жою, екіұшты жазылған талаптарды нақтылау және бизнеске артық жүктеме түсіретін нормаларды қайта қарау.
Компаниялар мен жеке кәсіпкерлер үшін өзгерістердің нақты нәтижесі үкімет әзірлейтін түзетулердің мазмұнына байланысты болады.
Егер заңдағы түсініксіз талаптар нақтыланса, кәсіпкерлерге өздерінің салық міндеттемелерін анықтау жеңілдеуі мүмкін. Ал артық әкімшілік талаптардың қысқаруы бизнес шығындарын азайтуға ықпал етуі ықтимал.
Бірақ бұлар әзірге қабылданған шешімдер емес, президент тапсырмасының ықтимал нәтижелері ғана.
Нақты қандай жеңілдіктер немесе өзгерістер болатыны үкіметтің ұсыныстары жарияланғаннан кейін белгілі болады.
Президент бір жағынан Салық кодексіндегі кемшіліктерді жоюды тапсырса, екінші жағынан заңды қайта-қайта өзгерте бермеуді талап етті. Демек, әзірленетін түзетулердің тиімділігі кәсіпкерлер үшін қаншалықты түсінікті әрі тұрақты ережелер қалыптастыратынына байланысты бағаланбақ.
Бұған дейін біз Тоқаевтың 2026 жылғы Жолдауында көтерілген негізгі мәселелер мен ел дамуына қатысты тапсырмалары туралы жазған едік.
