Қазақстанда ауқымды инфрақұрылымдық құрылысқа дайындық басталды. Премьер-министр Олжас Бектенов Үкімет пен әкімдіктерге 2026 жылдың соңына дейін өңірлерге қажетті құрылыс және жаңғырту жобаларының тізімін жасауды тапсырды. Бұл туралы Үкіметтің ресми ақпараттық ресурсында хабарланды.
2026 жылғы 29 қазанда өткен Үкімет отырысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Жолдауын іске асыру шаралары қаралды. Басты назар «Халықтық құрылыс» бағдарламасына, көлік және энергетика инфрақұрылымына, отандық өндіріске, ауыл шаруашылығы мен су ресурстарына аударылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
2027 жыл ауқымды құрылыс жылы болмақ
Олжас Бектенов Президенттің келесі жылды Жалпыхалықтық ауқымды құрылыс жылы деп жариялау туралы ұсынысына тоқталды.
Премьер-министрдің айтуынша, «Халықтық құрылыс» бағдарламасы елдегі инфрақұрылымды жаңғыртудың негізгі тетіктерінің біріне айналуы тиіс.
«Мемлекет басшысы келесі жылды Жалпыхалықтық ауқымды құрылыс жылы деп жариялауды ұсынды. «Халықтық құрылыс» бағдарламасы ел тарихындағы ең ірі инфрақұрылымдық жоба болмақ. Сондықтан оны жүзеге асыру нәтижелері Үкімет пен әкімдіктердің үйлесімді жұмысына байланысты болмақ».
Бағдарламаның басты ерекшелігі – құрылыс жұмыстарын жекелеген салалармен шектемей, өңірлердің әлеуметтік және экономикалық қажеттіліктерімен байланыстыру.
Үкімет пен әкімдіктер жаңа нысандар салумен қатар қолданыстағы инфрақұрылымды жаңғыртуға да назар аударуы керек.
Жыл соңына дейін қандай нысандар салынатыны анықталады
Өнеркәсіп және құрылыс, Көлік, Энергетика, Денсаулық сақтау және Оқу-ағарту министрліктеріне әкімдіктермен бірлесіп, 2026 жылдың соңына дейін өңірлердің қажеттіліктерін талдау тапсырылды.
Осы жұмыстың нәтижесінде құрылыс және жаңғырту жобаларының тізімі жасалуы тиіс.
Оған мына бағыттар кіреді:
- Жергілікті автомобиль жолдарын салу және жөндеу.
- Инженерлік және коммуналдық желілерді жаңғырту.
- Білім беру мекемелерін салу және жаңарту.
- Мәдениет нысандарын дамыту.
- Денсаулық сақтау нысандарын салу және жаңғырту.
Әзірге нақты жобалардың толық тізімі жарияланған жоқ. Қай өңірде қандай нысан салынатыны қажеттіліктерді талдау аяқталғаннан кейін нақтыланбақ.
Құрылысқа қазақстандық өндірушілер кеңінен тартылады
Үкімет жаңа инфрақұрылымдық жобаларды отандық өндірісті дамытумен байланыстыруды көздеп отыр.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне салалық мемлекеттік органдармен бірлесіп, құрылыс материалдары мен жабдықтарын шығаратын қазақстандық кәсіпорындардың жобаларға кеңінен қатысуын қамтамасыз ету тапсырылды.
Бұл отандық өндірушілер үшін мемлекеттік және инфрақұрылымдық жобаларға қатысу мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған.
Сонымен қатар Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірлесіп, тракторлар мен комбайндар өндірісін ұлғайту жөнінде ұсыныстар әзірлеуі керек.
Осылайша, құрылыс бағдарламасы тек ғимараттар мен жолдарды жаңартуға емес, өнеркәсіп кәсіпорындарының өндірістік мүмкіндіктерін дамытуға да бағытталмақ.
2027 жылы «Бақты – Аягөз» теміржолы іске қосылуы тиіс
Көлік инфрақұрылымын дамыту бойынша да нақты тапсырмалар берілді.
Көлік министрлігі 2027 жылы барлық көлік өткізу бекеттерін салу және жаңғырту жұмыстарын аяқтап, «Бақты – Аягөз» теміржол желісін іске қосуы қажет.
Бұл жобалар Қазақстанның халықаралық көлік бағыттарындағы мүмкіндіктерін кеңейтуге арналған.
Үкімет халықаралық жүк тасымалының өсуіне жағдай жасау үшін отандық тасымалдаушыларды мемлекеттік қолдаудың қосымша шараларын әзірлеуді тапсырды.
Сонымен қатар жүктерді шоғырландыру және бөлу орталықтарын құруды ескере отырып, сервистік инфрақұрылымды дамыту жұмыстары күшейтілмек.
Астанада екінші әуежайдың құрылысы басталмақ
Үкімет отырысында елордадағы жаңа авиациялық инфрақұрылым мәселесі де көтерілді.
Премьер-министр құрылыс маусымы басталған кезде Астанада екінші әуежай салуға кірісуді тапсырды.
Сондай-ақ «Көкшетау – Петропавл» автомобиль жолын кеңейту жұмыстары басталуы тиіс.
Жергілікті автомобиль жолдарының жағдайы ерекше бақылауға алынады. Жолдарды салу мен жөндеу сапасын арттыру үшін мердігер ұйымдардың жауапкершілігін және техникалық қадағалауды күшейту шаралары әзірленбек.
Астанадағы екінші әуежайдың нақты орналасатын жері, жобалық қуаты мен құрылыс құны бұл хабарламада көрсетілмеген.
Балқаш атом электр стансасының құрылысы 2027 жылы басталуы тиіс
Энергетикалық қауіпсіздік Үкімет отырысындағы негізгі тақырыптардың бірі болды.
Энергетика министрлігіне «Самұрық-Қазына» қорымен бірлесіп, Түркістан, Қызылорда, Алматы және Екібастұз қалаларындағы электр стансалары жобаларының белгіленген мерзімде орындалуын бақылауды күшейту тапсырылды.
Сонымен қатар 2026 жылдың соңына дейін Қазақстанның 2035 жылға дейінгі бірыңғай энергетикалық теңгерімі қайта қаралуы тиіс.
Құжатты жаңарту кезінде бірнеше бағыт ескеріледі:
- Таза көмір технологияларын пайдалану.
- Жаңартылатын энергия көздерін дамыту.
- 2027 жылы «Балқаш» атом электр стансасының құрылысын бастау.
Жаңа атом электр стансаларын шикізатпен қамтамасыз ету мәселесі де қаралды.
«Самұрық-Қазына» қорына Атом энергиясы жөніндегі агенттікпен бірлесіп, уранның мемлекеттік стратегиялық резервін құруды қамтамасыз ету тапсырылды.
Бұл шаралар елдің болашақтағы электр энергиясына қажеттілігін қамтамасыз етуге және энергетикалық жүйенің тұрақтылығын нығайтуға бағытталған.
Тау-кен саласында жасанды интеллект қолданылады
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне геологиялық барлау мен тау-кен металлургия саласын дамыту жөнінде бірқатар міндет жүктелді.
Бірыңғай жер қойнауын пайдалану платформасының ақпараттық жүйелерін интеграциялау және құрылымдау кезінде жасанды интеллект мүмкіндіктерін қолдану көзделіп отыр.
15 желтоқсанға дейін бизнес өкілдерімен бірлесіп, тау-кен металлургия саласын дамытуға арналған нақты шаралар әзірленуі тиіс.
Олардың қатарында өндірілген өнімге алдын ала кепілдендірілген сұранысты қамтамасыз ететін оффтейк-келісімшарттар тетігін пайдалану бар.
Сонымен қатар әкімдіктермен бірлесіп, өңірлердің кластерлік дамуына қатысты келісілген шешімдер әзірлеу тапсырылды.
Ауыл шаруашылығына ұзақмерзімді несие беру кеңейтіледі
Агроөнеркәсіп кешенін дамытуда қаржыландыру мен технологиялық жаңғыртуға басымдық берілді.
Ауыл шаруашылығы министрлігі Ұлттық экономика министрлігімен және «Бәйтерек» холдингімен бірлесіп, аграрлық секторды ұзақмерзімді несиелеу бағдарламаларын жүзеге асыруы тиіс.
Бұл бағдарламалар мал шаруашылығын дамытуды, ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау мен өңдеуді, сондай-ақ жеңілдікті лизинг тетіктерін қамтиды.
Инвестициялық жобаларды іске асыруды жеделдету үшін артық әкімшілік кедергілерді жою қажеттігі де атап өтілді.
Цифрландыру бағытында «Е-Агроөнеркәсіп кешені» платформасын дамыту жұмыстары жалғасады.
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігімен бірлесіп, 2027 жылы аграрлық салаға арналған Data Lake деректер қоймасын құруды аяқтау тапсырылды.
Бұл жүйе ауыл шаруашылығына қатысты деректерді біріктіруге және оларды цифрлық талдау үшін пайдалануға арналған.
Су ресурстарын басқару жүйесі 15 желтоқсанға дейін іске қосылуы тиіс
Үкімет су ресурстарын тиімді пайдалануды да басым міндеттердің қатарына қосты.
Судың ысырап болуын азайту және су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу жөніндегі жұмыстар күшейтіледі.
Ауыл шаруашылығы алқаптарын жоспарлау кезінде су шаруашылығы теңгерімдерін сақтау қажеттігі ерекше атап өтілді.
15 желтоқсанға дейін жасанды интеллект элементтері қолданылатын Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесінің толыққанды жұмысын қамтамасыз ету тапсырылды.
Бұл жүйе су ресурстарына қатысты ақпаратты жинау мен талдауды жетілдіруге бағытталған.
Ауыз су тарифтері бойынша реформа 2027 жылғы қаңтарға дейін аяқталмақ
Су шаруашылығындағы тағы бір маңызды тапсырма тарифтік саясатқа қатысты.
Ұлттық экономика министрлігі Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп, 2027 жылғы қаңтарға дейін ауыз суды тұтыну саласындағы тарифтік реформаны аяқтауы тиіс.
Реформа суды ұқыпты пайдалануға және су үнемдеу технологияларын енгізуге экономикалық ынталандыру тетіктерін қарастыруы керек.
Алайда ресми хабарламада тарифтердің нақты қаншаға өзгеретіні көрсетілмеген. Сондықтан бұл тапсырма ауыз су бағасының белгілі бір мөлшерде өсетіні туралы қабылданған шешім емес.
Сонымен қатар Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне Су ресурстары және ирригация министрлігімен және әкімдіктермен бірлесіп, суды көп тұтынатын нысандарда техникалық, айналымдық және қайта сумен жабдықтау жүйелеріне көшуді ынталандыратын тетіктер әзірлеу тапсырылды.
Үкімет белгілеген негізгі мерзімдер
Олжас Бектеновтің тапсырмалары бірнеше кезең бойынша орындалуы тиіс:
- 2026 жылдың соңына дейін: өңірлердегі құрылыс және жаңғырту жобаларының тізімін қалыптастыру, 2035 жылға дейінгі энергетикалық теңгерімді қайта қарау.
- 15 желтоқсанға дейін: тау-кен металлургия саласын дамыту шараларын әзірлеу және Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесінің жұмысын қамтамасыз ету.
- 2027 жылғы қаңтарға дейін: ауыз суды тұтыну саласындағы тарифтік реформаны аяқтау.
- 2027 жылы: «Бақты – Аягөз» теміржолын іске қосу, көлік өткізу бекеттерін жаңғыртуды аяқтау, «Балқаш» атом электр стансасының құрылысын бастау және аграрлық Data Lake жүйесін құру.
Бұл міндеттердің бір бөлігі нақты құрылыс жұмыстарын бастауға немесе аяқтауға қатысты болса, енді бір бөлігі жобалық тізімдерді, бағдарламаларды және реттеуші тетіктерді әзірлеуді көздейді.
«Халықтық құрылыс» бағдарламасының нәтижесі неге байланысты?
Үкіметтің алдында инфрақұрылымдық жобаларды өңірлердің нақты қажеттіліктерімен сәйкестендіру міндеті тұр.
Жолдар мен инженерлік желілерді жаңарту, әлеуметтік нысандар салу, электр энергиясымен және сумен қамтамасыз ету жұмыстары бір-бірімен үйлесімді жүргізілуі тиіс.
Премьер-министр бұл ауқымды бағдарламаның нәтижесі орталық мемлекеттік органдар мен әкімдіктердің бірлескен жұмысына байланысты екенін атап өтті.
Алдағы маңызды кезең – жыл соңына дейін өңірлердегі басым жобалардың тізімін қалыптастыру. Сол кезде қандай нысандарға басымдық берілетіні және құрылыс жұмыстарының нақты ауқымы айқындала бастайды.
Бұған дейін біз Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстанның барлық өңірінде ауқымды құрылыс жүргізу және инфрақұрылымды жаңғырту жөніндегі бастамасы туралы жазған едік. Енді Үкімет сол міндеттерді іске асырудың салалық бағыттары мен мерзімдерін белгіледі.
