Қазақстан егін өнімділігін арттыруға басымдық берді. Ел билігі 2028 жылға қарай ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы көлемін екі есеге ұлғайтуды көздеп отыр. Алайда бұл мақсатқа жету үшін маңызды мәселені шешу қажет: минералды тыңайтқыштарды қолдану көлемі ғылыми негізделген қажеттіліктің небәрі 66%-ын ғана қамтып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, еліміз егіншілікті өнімділігі жоғары, технологиялық тұрғыдан дамыған салаға айналдыру жұмыстарын жалғастыруда. Негізгі шаралар Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау аясында әзірленген 2024–2028 жылдарға арналған Жол картасында қарастырылған.
Басты назар енді өндіріс көлемін арттыруға ғана емес, әр гектар жерден алынатын өнімді көбейтуге аударылмақ. Ол үшін сапалы тұқым, минералды тыңайтқыштар, заманауи ауыл шаруашылығы техникасы мен су үнемдеу технологиялары кеңінен қолданылмақ.
Тыңайтқышқа қажеттіліктің тек 66%-ы қамтамасыз етілген
Аграрлық саладағы ең өзекті көрсеткіштердің бірі минералды тыңайтқыштарды қолдану көлеміне қатысты.
Министрлік ұсынған деректерге сәйкес, қазақстандық шаруалар 2,2 млн тонна минералды тыңайтқыш енгізген. Бұл ғылыми негізделген қажеттіліктің 66%-ына тең.
Демек, тыңайтқыш қолдану көлемі артқанымен, егіншіліктің қажеттілігі әлі толық өтелмеген.
Бұл көрсеткіш егін өнімділігі үшін ерекше мәнге ие. Топырақтағы қоректік заттардың жетіспеуі дақылдардың өнім беру мүмкіндігін шектейді. Ал тыңайтқыштарды ғылыми негізделген мөлшерде пайдалану жердің өнімділігін арттыруға көмектеседі.
Ауыл шаруашылығы министрлігі алдағы уақытта минералды тыңайтқыштарды қолдану көлемін одан әрі ұлғайтуды жоспарлап отыр.
Негізгі мақсат — егістік алқаптарын ұлғайтуға ғана сүйенбей, қолданыстағы жерден көбірек өнім алу.
Элиталық тұқым үлесі 12%-ға жетіп, жоспардан асып түсті
Тыңайтқыш мәселесі әлі толық шешілмесе, тұқым шаруашылығында оң нәтиже байқалады.
Қазақстанда элиталық тұқымдардың үлесі 12%-ға жеткен. Ал жоспарлы көрсеткіш 11,6% болған.
Яғни белгіленген меже 0,4 пайыздық тармаққа артығымен орындалды.
Шаруалар үшін сапалы тұқымның маңызы зор. Оның қасиеттері егіннің шығымдылығына, біркелкі өсуіне және қолайсыз табиғи жағдайларға төзімділігіне әсер етеді.
Дегенмен элиталық тұқымның өзі мол өнім алуға кепілдік бермейді. Ол үшін топырақты дұрыс өңдеу, өсімдіктерді жеткілікті қоректендіру және агротехникалық талаптарды сақтау қажет.
Сондықтан министрлік элиталық тұқым үлесін арттыруды егіншілікті кешенді жаңғыртудың негізгі бағыттарының бірі ретінде қарастырып отыр.
Қазақстан ауыл шаруашылығы техникасын жаңарту қарқынын 8%-ға жеткізбек
Аграрлық саладағы тағы бір маңызды міндет — ескірген техниканы жаңарту.
Министрліктің мәліметінше, машина-трактор паркін жаңарту деңгейі 7%-ға жеткен. Жыл соңына дейін бұл көрсеткішті 8%-ға жеткізу жоспарланған.
Бұл шаруалар үшін нені білдіреді?
Егін егу, жер өңдеу және астық жинау жұмыстарының нәтижесі көбіне агротехникалық мерзімдерді сақтауға байланысты.
Заманауи техника шаруашылықтарға дала жұмыстарын тиімді ұйымдастыруға, уақыт жоғалтуды азайтуға және өндірістік шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Дегенмен техника паркін жаңарту деңгейін 8%-ға жеткізу әзірге жоспар күйінде қалып отыр.
Егістік құрылымы өзгереді: табысы жоғары дақылдарға басымдық беріледі
Қазақстанда алдағы уақытта қандай дақылдарды өсіру тиімді екеніне де көбірек көңіл бөлінбек.
Ауыл шаруашылығы министрлігі егістік алқаптарын әртараптандыруды жалғастырып, рентабельділігі жоғары дақылдардың үлесін арттыруды көздеп отыр.
Мұндай тәсілдің экономикалық негізі түсінікті: шаруашылық үшін жиналған өнімнің көлемі ғана емес, оны өсіруге кеткен шығын мен сатудан түсетін табыстың арақатынасы да маңызды.
Табыстылығы жоғары дақылдарға көшу ауыл шаруашылығы жерлерін пайдаланудың экономикалық тиімділігін арттыруға бағытталған.
Алайда министрлік ұсынған мәліметте нақты қандай дақылдардың үлесі көбейетіні және егістік құрылымы өңірлер бойынша қаншалықты өзгеретіні көрсетілмеген.
Сондықтан әзірге бұл бағыт аграрлық саясаттың стратегиялық міндеті ретінде белгіленіп отыр.
Су үнемдеу технологиялары егіншіліктің тұрақтылығы үшін қажет
Климаттың өзгеруі мен су ресурстарына түсетін жүктеменің артуы Қазақстанның ауыл шаруашылығы үшін өзекті мәселеге айналып отыр.
Осыған байланысты мемлекет су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізуді жалғастырмақ.
Суды тиімді пайдалану әсіресе суармалы егіншілік үшін маңызды. Заманауи суару әдістері қолда бар су ресурстарын ұтымды жұмсауға және егін шаруашылығының тұрақтылығын арттыруға бағытталған.
Техника паркін жаңарту, сапалы тұқым пайдалану және су үнемдеу әдістерін енгізу бір-бірімен тығыз байланысты. Бұл шаралар шаруалардың жерді, суды және басқа да өндірістік ресурстарды тиімді пайдалануына ықпал етуі тиіс.
2028 жылға дейін ауыл шаруашылығы өнімін екі есе арттыру мүмкін бе?
Қазақстанның аграрлық секторының алдына ауқымды міндет қойылды. 2024–2028 жылдарға арналған Жол картасы аясында ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемін екі есеге ұлғайту көзделген.
Бұл міндет тек егін шаруашылығына емес, бүкіл ауыл шаруашылығы саласына қатысты.
Жоспарланған шаралар өнімділікті арттыруға, өндірістің өзіндік құнын төмендетуге және қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің ішкі әрі сыртқы нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге бағытталған.
Шаруалар үшін шешуші мәселе жаңа технологиялардың нақты экономикалық тиімділігі болмақ. Өнім көлемі артқанымен, оны өндіруге жұмсалатын шығындар да бақылауда болуы қажет.
Қазіргі көрсеткіштер саланың даму мүмкіндіктерімен қатар, шешілмеген мәселелерді де көрсетеді.
Элиталық тұқым үлесі 12%-ға жеткен, машина-трактор паркін жаңарту деңгейі 7%-ды құрайды. Ал минералды тыңайтқыштарды қолдану көлемі ғылыми негізделген қажеттіліктің тек 66%-ын қамтып отыр.
Демек, Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімін екі есеге арттыру жоспары тек жаңа техника сатып алу немесе сапалы тұқым себумен шектелмейді. Белгіленген мақсатқа жету үшін егіншіліктің барлық негізгі бағытында өнімділікті қатар көтеру қажет.
Ал әзірге ең өзекті міндеттердің бірі — тыңайтқышқа деген ғылыми негізделген қажеттіліктің өтелмеген 34%-дық бөлігін қысқарту.
