Freedom Holding Corp. Қазақстанда жасанды интеллект модельдерін оқытуға және іске қосуға арналған инфрақұрылымды дамытып жатыр. Қуаты шамамен 4 МВт болатын Freedom AI Super Cluster жобасының алғашқы кезеңін 2027 жылдың екінші тоқсанында іске қосу жоспарланған. Оның есептеу ресурстарын ірі компаниялар, шағын және орта бизнес, мемлекеттік ұйымдар мен жеке пайдаланушылар жалға ала алады. Бұл жоба Тимур Турлов холдингінің деректер орталықтары мен бұлттық сервистерді дамытуға бағытталған ауқымды бағдарламасының бір бөлігі болмақ.
Freedom Holding суперкластердің есептеу қуатын өз өнімдерін дамытуға да, сыртқы клиенттерге қызмет көрсетуге де пайдалануды көздеп отыр. Жаңа инфрақұрылым ірі корпорацияларға, шағын және орта бизнеске, мемлекеттік мекемелер мен жеке әзірлеушілерге қолжетімді болады деп күтілуде. Жобаның қалай жұмыс істейтіні туралы холдинг өкілдері Freedom Talk алаңында өткен «Freedom AI: Inside Infrastructure» пікірталасында айтып берді.
Клиенттер графикалық процессорларды (GPU) нақты пайдаланған уақытына қарай ақы төлейді. Мұндай тәсіл компанияларға қымбат серверлік жабдық сатып алмай-ақ, ұзақмерзімді жалдау келісімшарттарын жасаспай-ақ, өздерінің жасанды интеллект модельдерін оқытуға және жаңа цифрлық сервистерді іске қосуға мүмкіндік береді.
Жаңа инфрақұрылымның ірі тұтынушыларының бірі Freedom холдингінің өзі болмақ. Қазір Freedom экожүйесіндегі жасанды интеллект жүйелеріне түсетін жүктеме шамамен 1 МВт құрайды. Компания болжамынша, алдағы бес жылда бұл көрсеткіш 10 МВт-қа дейін өсуі мүмкін.
Холдинг суперкластердің алғашқы кезеңінен шамамен 2 МВт қуатты өз қажеттіліктеріне резервке қоюды жоспарлап отыр. Осындай көлемдегі есептеу қуатына қажетті жабдықтың құны шамамен 120 млн долларға бағаланады.
Есептеу ресурстарына банктер мен мемлекеттік ұйымдар тарапынан да сұраныс бар. Олар үшін серверлердің нақты қай елде орналасқаны және деректердің қай жерде өңделетіні маңызды. Қазақстан заңнамасындағы дербес деректер мен банк құпиясын сақтауға қатысты талаптар шетелдік бұлттық платформаларды пайдалануға белгілі бір шектеулер қояды.
Сондықтан Freedom жаңа суперкластерді ең алдымен Қазақстанның ішкі нарығына арналған инфрақұрылым ретінде қарастырып отыр. Мемлекеттік тапсырыс берушілерге есептеу қуатымен қатар бейнеаналитика, сөйлеуді тану және басқа да дайын технологиялық шешімдер қажет болуы мүмкін.
Citi және NVIDIA қатысатын Freedom Holding Corp. жобасы
Freedom AI Super Cluster жобасының институционалдық негізі 2026 жылдың шілдесінде қаланды. Сол кезде Тимур Турловтың Freedom Holding Corp. холдингі, Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі және халықаралық Citi қаржы тобы үшжақты ынтымақтастық меморандумына қол қойды.
Құжат мемлекеттік секторға, бизнеске және ғылым саласына арналған есептеу инфрақұрылымын құруды көздейді. Ал Citi халықаралық тәжірибесі мен капитал нарықтарына қолжетімділігін пайдалана отырып, жобаны қаржыландырудың ықтимал тетіктерін қарастыруға дайын екенін білдірді.
Суперкластердің алғашқы кезеңіне NVIDIA B300 негізіндегі серверлерді орнату жоспарланған. Бұл графикалық үдеткіштер ірі жасанды интеллект модельдерін оқытуға және жоғары есептеу қуатын қажет ететін сервистердің жұмысын қамтамасыз етуге арналған.
Жоба кезең-кезеңімен жүзеге асырылады. Қуаты шамамен 4 МВт болатын алғашқы кезеңді 2027 жылдың екінші тоқсанында іске қосу көзделіп отыр.
Сол жылдың соңына қарай Freedom Holding Астанадағы инфрақұрылым қуатын 25 МВт-қа дейін, ал салынып жатқан нысандардың жиынтық қуатын шамамен 50 МВт-қа дейін жеткізуді жоспарлап отыр.
Freedom жасанды интеллект инфрақұрылымын тағы қалай дамытып жатыр?
Суперкластер — Freedom тобы жүзеге асырып жатқан жалғыз технологиялық жоба емес. Тимур Турловтың холдингі бір мезгілде бұлттық қызметтер нарығындағы қызметін кеңейтіп, коммерциялық деректер орталықтарын салып жатыр.
Осы бағыттағы жұмыс істеп тұрған жобалардың бірі — Freedom Cloud.
Бұл платформа компаниялар мен мемлекеттік ұйымдарға есептеу ресурстарын, деректерді сақтау, резервтік көшірме жасау және виртуалды инфрақұрылым қызметтерін ұсынады. Клиенттер өз серверлерін сатып алып, оларды күтіп ұстаудың орнына қажетті қуатты жалға ала алады.
Freedom компаниясының 2026 жылғы тамыздағы корпоративтік таныстырылымына сәйкес, платформаны 3,4 мыңнан астам ұйым пайдаланады.
Халықаралық бағытта компания Amazon Web Services-пен серіктестікті дамытып жатыр. Келісім аясында қазақстандық компаниялар, стартаптар мен мемлекеттік ұйымдар Freedom Cloud арқылы Amazon-ның бұлттық технологияларын пайдалана алады.
Бұл деректерді сақтауға, цифрлық сервистерді іске қосуға және жасанды интеллект негізіндегі қосымшаларды әзірлеуге мүмкіндік береді.
2025 жылдың сәуірінде Freedom «Инновациялық технологиялар паркі» арнайы экономикалық аймағында жеке деректер орталығының құрылысын бастады.
Нысан 480 серверлік тірекке есептелген. Оның пайдалы IT-қуаты 7,2 МВт болса, салқындату және қосалқы жүйелерді қоса есептегендегі жалпы электр тұтыну көлемі 13 МВт-қа жетеді.
Жобаға салынатын инвестиция 175 млрд теңгеге бағаланып отыр. Оның 75 млрд теңгесі құрылыстың екі кезеңіне, ал 100 млрд теңгесі жабдық сатып алуға бағытталады. Деректер орталығын 2027 жылдың екінші тоқсанында іске қосу жоспарланған.
Тағы бір ірі жоба — Астанадағы Akashi Data Center. Ол Тимур Турловтың жеке компаниясы арқылы дамытылып жатыр. Инфрақұрылымды құруға және нысанды іске қосуға кемінде 500 млн доллар инвестиция салынады.
Кешен төрт ғимараттан тұрады және 4 224 серверлік тірекке есептелген. Оған бөлінетін жалпы электр қуаты 100 МВт құрайды.
Алғашқы кезеңді 2027 жылдың мамырында іске қосу көзделген. Компания мәліметінше, клиенттер қазірдің өзінде 2 576 серверлік тіректі брондап қойған. Бұл кешеннің жалпы сыйымдылығының шамамен 61%-ына тең.
Akashi ең жоғары деңгейдегі сенімділікті қамтамасыз етуге бағытталған Tier IV стандарты бойынша жобаланып жатыр. Бұл стандарт электрмен жабдықтау мен салқындатудың бір-бірінен тәуелсіз резервтік жүйелерін қарастырады.
Жоба серіктестерінің арасында China Mobile International да бар. Компания бұл алаңды өңірлік байланыс, деректерді тасымалдау және бұлттық қызметтерді дамыту үшін таңдаған.
Freedom Holding-тің тағы бір ауқымды бастамасы — құны шамамен 2 млрд доллар болатын егемен жасанды интеллект хабы.
Холдинг бұл жобаны жүзеге асыру жоспары туралы 2025 жылдың қарашасында жариялады.
Орталықты NVIDIA инфрақұрылымы негізінде, 100 МВт электр қуаты қолжетімді алаңда салу жоспарланған.
Freedom Holding жобаны қаржыландыру мен іске асырудағы негізгі серіктес әрі болашақ оператор болады. Ал Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі инфрақұрылымды орналастыруға және кадр даярлау бағдарламаларын дамытуға жәрдемдеспек.
Жасанды интеллектке арналған деректер орталықтарын салу неге ұзаққа созылады?
Жасанды интеллектке арналған есептеу кластерін құру тек графикалық процессорларды сатып алумен шектелмейді. Мұндай жабдықтың үздіксіз жұмыс істеуі үшін қуатты электр желісі, тиімді салқындату жүйесі және жоғары жүктемеге бейімделген арнайы деректер орталығы қажет.
Қазақстандағы дәстүрлі деректер орталықтарының басым бөлігі бастапқыда бір серверлік тірекке 5–10 кВт жүктемеге есептелген. Кейбір нысандарда бұл көрсеткіш 15 кВт-қа дейін жетеді.
Алайда қазіргі жасанды интеллект жүйелері үшін мұндай қуат жеткіліксіз.
Мәселен, ауа арқылы салқындатылатын бір NVIDIA B300 сервері шамамен 15 кВт электр қуатын тұтынады. Ал сұйықтықпен салқындатылатын GB300 серверлік тірегіне шамамен 130 кВт қажет.
Сондықтан жаңа буындағы есептеу жабдықтарын Қазақстандағы қолданыстағы деректер орталықтарының көпшілігіне ауқымды жаңғырту жұмыстарын жүргізбей орналастыру мүмкін емес. Ол үшін тиісті инженерлік инфрақұрылымды алдын ала жобалау керек.
Есептеу жабдықтарының тығыздығы артқан сайын ауа арқылы салқындату жеткіліксіз бола бастайды. Сол себепті заманауи деректер орталықтарында сұйықтықпен тікелей салқындату технологиясы қолданылады.
Бұл жүйеде серверлерден бөлінетін жылу тұйық контур арқылы айналатын сұйықтықтың көмегімен сыртқа шығарылады. Мұндай шешім арнайы жабдықты және жобалауға қосымша инвестицияны қажет етеді.
Жобаларды жүзеге асыруға жабдық жеткізу мерзімі де әсер етіп отыр.
Сала өкілдерінің мәліметінше, соңғы бір жылда салқындату қондырғыларын күту мерзімі 4–6 айдан 12–15 айға дейін ұзарған.
Сонымен қатар графикалық процессорлар мен заманауи үдеткіштердің жұмысына қажетті HBM жадысын шығаратын өндірушілердің мүмкіндіктері де шектеулі.
Озық чиптерді сатып алу АҚШ-тың экспорттық бақылау рәсімдеріне де байланысты. Жабдықтың жекелеген түрлерін импорттау үшін АҚШ Сауда министрлігінің Өнеркәсіп және қауіпсіздік бюросынан арнайы рұқсат алу қажет.
Құрылысты бастамас бұрын жер телімін дайындап, электрмен жабдықтау мен байланыс арналарын қамтамасыз ету, қаржыландыруды ұйымдастыру және жабдыққа тапсырыс беру керек.
Freedom AI бас директоры Ренат Тукановтың бағалауынша, деректер орталығының тікелей құрылысының өзі шамамен бір жылға созылады.
Тимур Турловтың Freedom Holding холдингі үшін бұл бағыт жабдық пен инженерлік инфрақұрылымға қомақты инвестиция салуды талап етеді.
Компания деректер орталықтарының құрылысын, графикалық үдеткіштердің жеткізілуін және болашақ клиенттердің инфрақұрылымға қосылуын бір уақытта үйлестіруі тиіс.
Қазақстанда жоспарланған есептеу қуаттарын кеңейту жобаларының қаншалықты сәтті жүзеге асатыны осы міндеттердің қалай шешілетініне тікелей байланысты.
