Қазақстанның ОАӨЭЫ елдерімен саудасы $8,8 млрд-қа жетті. 2025 жылдың қорытындысында тауар айналымы 14,4 пайызға өсті, ал 2005 жылдан бері осы елдерден Қазақстанға тартылған тікелей шетелдік инвестиция $30 млрд-тан асты. Бұл туралы Алматыда өткен екінші Тянь-Шань форумында Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин мәлімдеді, деп хабарлады Үкіметтің ресми сайты.
Қазақстанның Орталық Азия өңірлік экономикалық ынтымақтастығы (ОАӨЭЫ) бағдарламасына қатысушы елдерге салған инвестициясы да $4 млрд-тан асқан. Бұл көрсеткіштер өңір елдерінің сауда және инвестициялық байланыстары кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.
Қазақстан мен өңір елдерінің саудасы 14,4 пайызға өсті
Серік Жұманғарин форумда Қазақстан үшін өзара сауданы кеңейту, көлік-логистика байланыстарын дамыту және сапалы инвестициялар тарту негізгі басымдықтар екенін атап өтті.
2025 жылы ОАӨЭЫ елдерімен тауар айналымы $8,8 млрд-қа жетті. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 14,4 пайызға жоғары.
Алайда Үкіметтің мақсаты сауда көлемін арттырумен шектелмейді. Кәсіпкерлердің көршілес нарықтарға шығуын жеңілдету, шекарадағы рәсімдерді оңтайландыру және электрондық сауданы дамыту да маңызды міндеттердің қатарында.
«Біздің ортақ міндетіміз – сауда көлемін ұлғайтып қана қоймай, кедергілерді біртіндеп жою, сауда рәсімдерін жеңілдету, электрондық сауданы дамыту және кәсіпкерлердің көршілес мемлекеттер нарығына шығу мүмкіндігін кеңейту», — деді Серік Жұманғарин.
Бұл шаралар іске асса, тауар жеткізуге кететін уақыт пен әкімшілік шығындарды қысқартуға мүмкіндік береді. Әсіресе шекара арқылы тұрақты өнім жеткізетін компаниялар үшін рәсімдердің болжамды әрі түсінікті болуы маңызды.
20 жылда Қазақстанға $30 млрд-тан астам инвестиция тартылды
2005 жылдан бері Қазақстан экономикасына ОАӨЭЫ елдерінен $30 млрд-тан астам тікелей шетелдік инвестиция келген.
Өз кезегінде Қазақстанның осы елдерге салған инвестициясы $4 млрд-тан асты.
Елімізде ОАӨЭЫ елдерінен келген 28 мыңнан астам кәсіпорын және 2,5 мыңнан астам бірлескен компания тіркелген. Бұл көрсеткіштер өңірлік экономикалық ынтымақтастықтың тек мемлекетаралық келіссөздермен шектелмей, бизнес деңгейінде де дамып жатқанын көрсетеді.
Серік Жұманғарин инвестицияның көлемімен қатар, оның экономикаға беретін нақты нәтижесі маңызды екенін айтты.
Атап айтқанда, жаңа өндіріс орындарын ашу, заманауи технологияларды енгізу, еңбек өнімділігін арттыру және қосылған құны жоғары өнім шығару басымдыққа ие болуы тиіс.
Қазақстан көлік дәліздерін жаңғыртуға басымдық береді
Форумда көлік және логистика саласындағы ынтымақтастыққа ерекше назар аударылды.
Қазақстан халықаралық көлік дәліздерінің өткізу қабілетін арттыру, теміржол және автомобиль жолдары инфрақұрылымын жаңарту, мультимодальды тасымалды дамыту жұмыстарын жалғастырып жатыр.
Мұнда тек жаңа жолдар салу жеткіліксіз. Шекарадан өтетін жүктерді рәсімдеу жылдамдығы, әр елдің көлік жүйелерінің өзара үйлесімділігі және цифрлық құжат айналымы да маңызды.
Сондықтан трансшекаралық тасымалды жеделдету үшін шекара рәсімдерін цифрландыру және жүктерді өткізу уақытын қысқарту қажеттігі айтылды.
Бұл міндеттер Қазақстанның транзиттік әлеуетін дамытуға және халықаралық тасымал бағыттарының тиімділігін арттыруға бағытталған.
Инвестиция тек қаржы емес, жаңа технология әкелуі керек
Қазақстан көлік және логистика, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, энергетика және цифрлық инфрақұрылым салаларында халықаралық қаржы институттарымен ынтымақтастықты кеңейтуге мүдделі.
Вице-премьердің айтуынша, инвестициялық жобаларды бағалауда жаңа жұмыс орындары, өндірістің технологиялық деңгейі және шығарылатын өнімнің қосылған құны маңызды болуы тиіс.
Мұндай тәсіл шикізатқа тәуелділікті азайтуға және өңдеу өнеркәсібінің мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Форумда сауда мен логистиканы цифрландыру, климаттың өзгеруі және су ресурстарын ұтымды пайдалану мәселелері де талқыланды.
Бұл тақырыптар өңір елдері үшін өзара байланысты. Мәселен, су ресурстарын тиімді басқару ауыл шаруашылығының тұрақтылығына әсер етсе, көлік инфрақұрылымының сапасы өнімді сыртқы нарықтарға жеткізу мүмкіндігін айқындайды.
Алматыдағы Тянь-Шань форумына 400-ге жуық адам қатысты
Екінші Тянь-Шань форумы 2026 жылғы 2–3 қарашада Алматыда «Орталық Азиядағы орнықты өзара байланыс пен сапалы инвестицияларды нығайту» тақырыбымен өтіп жатыр.
Оған ОАӨЭЫ елдерінің үкіметтері, халықаралық қаржы институттары, даму ұйымдары, бизнес және сарапшылар қауымдастығының 400-ге жуық өкілі жиналды.
Форумды ОАӨЭЫ институты мен Қазақстанның Ұлттық экономика министрлігі Азия даму банкінің стратегиялық серіктестігімен ұйымдастырды.
Алғашқы Тянь-Шань форумы 2025 жылғы 2–3 желтоқсанда Қытайдың Үрімші қаласында өткен. Оған 300-ден астам қатысушы жиналған болатын.
ОАӨЭЫ бағдарламасына қандай елдер кіреді?
Орталық Азия өңірлік экономикалық ынтымақтастығы бағдарламасы 10 елді біріктіреді:
- Қазақстан.
- Қытай.
- Қырғызстан.
- Өзбекстан.
- Тәжікстан.
- Түрікменстан.
- Әзербайжан.
- Грузия.
- Моңғолия.
- Пәкістан.
Бағдарлама көлік, сауда, энергетика және басқа да бағыттардағы өңірлік ынтымақтастықты дамытуға арналған.
Қазақстан үшін бұл алаңның маңызы – көршілес нарықтармен сауданы кеңейту, халықаралық көлік бағыттарын дамыту және жаңа инвестициялық жобаларға серіктестер тарту мүмкіндігі.
Алматыдағы форумда жарияланған $8,8 млрд тауар айналымы мен $30 млрд-тан астам инвестиция осы ынтымақтастықтың қалыптасқан ауқымын сипаттайды. Ендігі міндет – экономикалық байланыстарды жаңа өндірістерге, тиімді логистикаға және технологиялық жобаларға айналдыру.
