Қасым-Жомарт Тоқаевтың кітабы әлеуметтік желіде талқыланып жатыр. Қазақстандықтар Президенттің «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» жинағын кітап дүкендерінен кездестіргенін айтып, оқығаннан алған әсерлерімен бөлісуде. Өзбекәлі Жәнібеков атындағы университеттің ресми ақпаратында да таныстырылған бұл басылымға Мемлекет басшысының 1994 жылдан бергі ой-толғамдары мен тұжырымдары енгізілген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Оқырмандардың назарын кітаптың мазмұны ғана емес, оның сауда орындарында сатылып жатқаны да аударған. Кейбір желі қолданушылары жинақты елдің саяси тарихын түсінуге мүмкіндік беретін еңбек ретінде қарастырса, енді бірі ондағы білім беру, халықаралық қатынастар және қоғам дамуы туралы ойларға қызығушылық танытқан.
Президенттің кітабы бестселлерлер сөресінен табылды
Әлеуметтік желі қолданушыларының бірі балаларымен бірге сауда орталығына барған кезде кітап дүкеніне кіргенін жазған. Оның назарын кіреберістегі Bestsellers («Бестселлерлер») деген жазуы бар сөре аударған.
Сол сөреден ол Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» жинағын көрген.
«Дәл кіреберісте Bestsellers деген жазуы бар сөре тұр. Онда Тоқаевтың "Әділетті қоғамға – шыншыл сөз" атты кітабы қойылған. Есімде, бастапқыда бұл кітапты тек университеттердің, колледждердің кітапханалары мен жастар орталықтарында ғана тарату жоспарланған болатын. Бірақ, сұраныс болған соң ұсыныс та пайда болған ғой», – деп жазды ол.
Жазба авторы кітапты алғаш жарық көрген кезде оқығанын атап өткен. Оның пікірінше, жинақты әрбір қазақстандық міндетті түрде оқуға тиіс деп айту дұрыс болмас еді. Дегенмен еңбек ел алдында тұрған күрделі мәселелерді тереңірек түсінуге көмектесе алады.
Оқырманның ерекше назарын аударған тақырыптардың бірі – білім берудің қоғам дамуындағы рөлі. Ол бұл мәселені Қазақстанның негізгі байлығы ретінде мұнайды қарастыруға негізделген дәстүрлі түсінікпен салыстырған.
Студенттік махаббаттан Президент кітабына дейін
Тағы бір қазақстандық өзінің кітап туралы жазбасын студенттік шақтағы ерекше естеліктен бастаған.
Оның айтуынша, бір кезде танысқан бойжеткен өзінен оқыған 20 авторының есімін атауды сұраған. Қыз классикалық әдебиет туралы еркін әңгімелесе алатын адаммен ғана қарым-қатынас құруға дайын екенін білдірген.
Алайда сол уақытта жігіттің оқыған шығармалары санаулы ғана болған. Бұл оқиға оның есінде ұзақ сақталыпты.
Жылдар өте келе ол кітап оқуға көбірек көңіл бөле бастаған. Соңғы бес жыл ішінде 23 шығарма оқып шыққанын айтып, жуырда сатып алған жаңа кітабын да таныстырған.
«Айтпақшы, кеше мен "Меломан" кітап дүкеніне кіріп, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың ойлары мен толғамдары жинақталған "Әділетті қоғамға – шыншыл сөз" кітабын сатып алдым. Жаңа заман, жаңа қоғам және жаңа ойлау дәуірінде мұндай еңбектер адамға көп нәрсе бере алады», – деп жазды қолданушы.
Осылайша, Президенттің кітабы туралы жазба жеке адамның кітап оқу тәжірибесімен және оқырмандық талғамның қалыптасуымен ұштасқан.
30 жылдан астам уақыттағы көзқарастар бір жинаққа енген
Үшінші желі қолданушысы кітаптың саяси және тарихи мазмұнына назар аударған.
Оны әсіресе халықаралық қақтығыстар мен экономикалық тұрақсыздық жағдайында Қасым-Жомарт Тоқаевтың сыртқы саясатқа, халықаралық қатынастарға және Қазақстанның әлемдегі орнына қатысты көзқарастары қызықтырған.
Жазба авторының пікірінше, кітаптың ерекшелігі – Мемлекет басшысының президенттік кезеңдегі мәлімдемелерімен ғана шектелмеуі.
«Бұл Тоқаевтың соңғы сөйлеген сөздерінің жай ғана жинағы емес. Онда оның 1994 жылдан бастап 30 жылдан астам уақыттағы ойлары мен пікірлері жинақталған. Оның президенттікке дейін бұрын не туралы айтқанын және уақыт өте келе оның көзқарастарының қалай өзгергенін немесе сақталғанын көруге болады. Маған журналист ретінде жай ғана әдемі дәйексөздерді оқып шығу емес, оның ел тарихының әртүрлі кезеңдерінде өз ұстанымдарын қалай тұжырымдағанын көрген қызықты», – деп атап өтті жарияланым авторы.
Ол жинақты 3 700 теңгеге сатып алғанын хабарлаған. Сондай-ақ оқырмандардан Президенттің қандай сөздері немесе тұжырымдары есінде қалғанын сұраған.
Бұл – бір сатып алушы көрсеткен баға. Кітаптың басқа дүкендердегі құны мен сатылым көлемі туралы нақты деректер келтірілмеген.
«Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» кітабында не жазылған?
Жинаққа Қасым-Жомарт Тоқаевтың 1994 жылдан бастап әртүрлі кезеңде айтқан сөздері, ой-пікірлері мен тұжырымдары енгізілген.
Кітап Мемлекет басшысының президенттік қызметке кіріскенге дейінгі және одан кейінгі көзқарастарын қамтиды. Бұл оқырманға оның белгілі бір мәселелерге қатысты ұстанымдарын әртүрлі тарихи кезеңдер тұрғысынан салыстыруға мүмкіндік береді.
Басылым 21 тақырыптық бөлімнен тұрады. Онда бірнеше негізгі бағыт қамтылған:
- Мемлекеттік басқару және қоғам дамуы.
- Заң мен тәртіп, әділеттілік қағидаттары.
- Білім беру, ғылым және жастар саясаты.
- Цифрландыру және жасанды интеллект.
- Ұлттық құндылықтар, мәдениет және руханият.
- Экология және қоршаған ортаны қорғау.
- Халықаралық қатынастар және сыртқы саясат.
Жинақтың құрылымы оқырманға өзін қызықтыратын тақырыпты жеке қарастыруға немесе белгілі бір мәселеге қатысты пікірлердің уақыт өте қалай өзгергенін салыстыруға мүмкіндік береді.
Неліктен оқырмандарды кітаптың тарихи мазмұны қызықтырады?
Әлеуметтік желідегі пікірлерден бірнеше ерекшелікті байқауға болады.
Бір оқырман кітаптан білім беру мен ел дамуы туралы ойларды іздесе, екіншісі оны жаңа заманға қатысты пайымдар жинағы ретінде қабылдаған. Ал үшінші қолданушы үшін Президенттің әр кезеңдегі сыртқы саяси ұстанымдарын салыстыру маңызды болған.
Мұндай қызығушылықтың бір себебі – жинақтың 30 жылдан астам уақытты қамтуы. Осы кезеңде Қазақстанның саяси жүйесі, экономикасы және халықаралық байланыстары елеулі өзгерістерден өтті.
Сондықтан кітаптағы тұжырымдарды сол айтылған кезеңнің тарихи жағдайымен салыстыра оқу оқырманға қосымша түсінік бере алады.
Сонымен бірге әлеуметтік желідегі жекелеген жағымды пікірлерді бүкіл қоғамның көзқарасы ретінде қабылдауға болмайды. Кітаптың нақты таралымы мен сатылым динамикасы туралы мәліметтер жарияланбаған.
Кітап оқу мәдениеті де талқылауға түсті
Президенттің жинағына қатысты жазбалар тек саясат төңірегіндегі пікір алмасумен шектелмеген.
Кейбір қолданушылар кітап дүкеніне бару, әдебиетке қызығушылық, оқырмандық талғам және уақыт өте кітап оқуға деген көзқарастың өзгеруі туралы жеке тәжірибелерін бөліскен.
Бірі кітапты сауда орталығындағы сөреден кездестірсе, екіншісі оны арнайы сатып алған. Тағы бір оқырман жинақтағы саяси және тарихи тұжырымдарды кәсіби қызығушылықпен зерделеуге назар аударған.
Осы пікірлер кітаптың әртүрлі аудитория үшін әрқилы мағынаға ие болуы мүмкін екенін көрсетеді. Біреулер оны ел дамуына қатысты ойлар жинағы ретінде оқыса, басқалары Қазақстанның соңғы отыз жылдағы саяси тарихына қатысты дереккөз ретінде қарастырады.
Бұған дейін біз Қазақстан Жазушылар одағында «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» кітабының талқыланғаны туралы жазған болатынбыз. Сол жиында қаламгерлер жинақтағы әділеттілік, ұлттық бірлік, мемлекеттік тіл, білім, мәдениет және руханият мәселелеріне қатысты ой-пікірлерді талдаған еді.
