Президент кітабы қаламгерлер талқысына түсті. Қазақстан Жазушылар одағында Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» атты кітабына арналған жиын өтті. Қатысушылар жинақтағы әділеттілік, ұлттық бірлік, мемлекеттік тіл, жастар тәрбиесі, мәдениет пен руханият туралы ойларға назар аударды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Басқосуға Қазақстан Жазушылар одағы басшылығы, жазушылар, ақындар мен әдебиет сыншылары қатысты. Жиынды одақ төрағасы Мереке Құлкенов ашты.
Мереке Құлкенов: шын сөзсіз әділетті қоғам қалыптаспайды
Мереке Құлкенов кітап атауының өзі қаламгерлер қауымы үшін ерекше мәнге ие екенін айтты. Оның пікірінше, жинақтан Президенттің әр жылдардағы ел тағдырына, ұлттық құндылықтарға, заң мен тәртіпке, білім мен мәдениетке қатысты ұстанымдарын көруге болады.
«Әдебиет пен сөз өнерінің басты мұраты – адамды адалдыққа тәрбиелеу. Сондықтан «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» деген атаудың өзі біз үшін үлкен мәнге ие. Шын сөз айтылмайынша, әділетті қоғам да қалыптаспайды. Мемлекет басшысының әр жылдардағы сөздерінен ел тағдырына, ұлттық құндылықтарға, заң мен тәртіпке, ұрпақ тәрбиесіне қатысты азаматтық ұстанымын анық аңғаруға болады. Бұл жинақ – бүгінгі Қазақстанның даму жолын, қоғам алдындағы міндеттерді түсінуге мүмкіндік беретін маңызды еңбек. Қасым-Жомарт Кемелұлы – мемлекет басқару ісімен қатар, әдебиет пен мәдениеттің қоғамдағы айрықша орнын жақсы түсінетін мемлекет қайраткері. Оның қазақ әдебиетіне, жазушылар мен ақындарға деген құрметін біз үнемі көріп келеміз. Мемлекет басшысының аталған кітаптағы: «Мен Мемлекет басшысы және азамат ретінде қазақ әдебиетін әрдайым қолдаймын» деген сөзі – қаламгер қауым үшін үлкен жауапкершілік жүктейтін әрі үлкен сенім білдіретін сөз. Бұл бізге, жазушыларға, үлкен міндет жүктейді. Мемлекет тарапынан көрсетілген қолдауға қаламгерлер де сапалы шығарма арқылы жауап беруі тиіс. Президент өз сөздерінде әділеттілік, заң үстемдігі, еңбекқорлық, жауапкершілік, ұлттық бірлік, қоғамдық келісім, білім, ғылым, мәдениет пен руханият мәселелеріне үнемі назар аударып келеді. Бұл мәселелердің барлығы әдебиет үшін де жат емес. Өйткені әдебиет қоғамнан бөлек өмір сүрмейді. Қоғамда қандай өзгеріс болса, оның ізі әдебиеттен де көрінеді. Әділетті қоғам, ең алдымен, әділетті сана қалыптасқан кезде орнығады. Ал әділетті сананы қалыптастыруда отбасы, мектеп, ғылыммен қатар әдебиеттің де рөлі зор. Жас ұрпақ кітаптан ел тарихын, адамгершілікті, отаншылдықты, достық пен адалдықты үйренеді. Сондықтан кітап оқу мәдениетін қалыптастыру, әдебиетті насихаттау – мемлекеттің рухани қауіпсіздігіне қатысты маңызды мәселе. Осы тұрғыдан алғанда, «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» кітабының қаламгерлер қауымы үшін де мәні ерекше. Әсіресе қазіргі жаһандану дәуірінде ұлттық әдебиетке деген жауапкершілік бұрынғыдан да арта түсті. Ақпарат ағыны күшейіп, жас ұрпақтың талғамы өзгеріп жатқан кезде қазақ әдебиеті өз биігін сақтап қана қоймай, жаңа заманның мәселелерін де батыл көтеруі керек. Біз әлемдік әдеби үдерістен тыс қалмауымыз қажет. Қазақ қаламгерлерінің шығармаларын шет тілдеріне аудару, ұлттық әдебиетті халықаралық кеңістікке шығару – бүгінгі күннің маңызды міндеттерінің бірі. Мемлекет басшысының қазақ әдебиетін қолдау жөніндегі ұстанымы осы бағыттағы жұмыстарға жаңа серпін береді деп ойлаймын. Қазақстан Жазушылар одағы да осы міндеттерді жүзеге асыруға өз үлесін қосуға дайын. Біз жас қаламгерлерді қолдау, әдеби аударманы дамыту, қазақ әдебиетін халықаралық деңгейде насихаттау, кітап оқу мәдениетін арттыру бағытындағы жұмыстарды жалғастыра береміз», – деді Мереке Құлкенов.
Смағұл Елубай кітаптағы құндылықтарға назар аударды
Жазушы Смағұл Елубай жинақта Тәуелсіздік, әділеттілік, адалдық, тазалық, мемлекетшілдік пен патриотизм секілді ұғымдар жеке тақырыптар бойынша жүйеленгенін айтты.
«Президенттің «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» кітабына тобықтай-тобықтай түйінді сөздер топтастырылған екен. Бұрын-соңды мұндай формадағы кітап шықпаған еді. Бүгінгі таңда ең көп айтылып жүрген асыл сөздеріміздің бірі – Тәуелсіздік болса, енді бір қатары – әділеттілік, адалдық, тазалық, мемлекетшілдік, патриотизм… Жинақта осы құндылықтардың бәрі тарау-тарау болып қамтылған. Кімде-кім Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың сөздеріне сүйенгісі келсе, іздегенінің бәрін осы кітаптан таба алады. Ерекше назар аударып айтқымыз келетіні, Президенттің қай сөзіне үңілсеңіз де шыншылдығы көрініп тұрады. Әрбірі жүректен шыққан. Кітаптың маңыздылығы да осында. Бұл – шындық, әділет іздеген кез келген қазақстандықтың үстелінің үстінде жататын кітап деп ойлаймын. Өйткені мұнда тілім, елім, әдебиетім, халқым деген әр қазақ азаматының жан дауысы бар», – деді Смағұл Елубай.
Әлия Бөпежанова: жастар үшін де керек кітап
Сыншы Әлия Бөпежанова жинақта Президенттің Жолдауларында, Үндеулерінде және әр кезеңдегі сөздерінде айтылған ойлары ықшам түрде топтастырылғанына назар аударды.
«Қазақ өзі мақалдап сөйлейтін халықпыз ғой. Кез келген ұзын-сонар әңгімені қазақ екі ауыз сөзбен түйіндеп айтқан. Қолымыздағы кітапқа Мемлекет басшысының Жолдауларында, Үндеулерінде, түрлі маңызды сәттерде сөйлеген сөздерінен оймақтай ойлары жинақталып алыныпты. Жалпы, Президентіміз білімді адам ғой. Тегі де мықты екенін халқымыз жақсы біледі. Әкесі – жазушы Кемел ағаның көзін көрдік. Табиғатынан таза кісі болатын. Мемлекет басшысының мазмұны терең ойлары топтастырылған бұл кітап жастар үшін де, бәріміз үшін де керек кітап деп есептеймін», – деді Әлия Бөпежанова.
Кітаптағы ойлар 21 тақырыпқа жүйеленген
Жазушы Қанат Қайым кітаптың құрылымына назар аударды.
«Кітаптың ең ұнаған тұсы – Президент сөздері 21 тақырып бойынша жүйеленіп топтастырылған екен. Іздегеніңді жылдам тауып алуға өте ыңғайлы. Сөздерді оқи отырып Мемлекет басшысының Жолдаулары мен Үндеулерін ойға оралтып қана қоймай, білімдарлық пен тереңдіктің де тұнып тұрғанын түйсіндік», – деді ол.
Ақын Әділғазы Қайырбеков болса, «Тарих. Мәдениет. Руханият» бөліміне ерекше тоқталды. Ол Президенттің мәдениет, домбыра, тарихи мұра мен Абай ілімі туралы тұжырымдарын атап өтті.
Қасымхан Бегманов ұлттық сапа мәселесін көтерді
Қасымхан Бегманов кітапты Әділетті Қазақстан құрудағы бағыт-бағдармен байланыстырды.
««Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» кітабын зор қызығушылықпен оқып шықтым. Жинақтың әр бөлімі бір-бірін толықтырып тұр екен. Ең алғашқы «Ұлт саясаты» тарауында «Халқы мықты ел ғана қуатты мемлекет құра алады» деген тұжырымды айтып, халыққа арқа сүйейді Президентіміз. Бұның астарында үлкен ой жатыр. «Халқы мықты болмай – салты мықты болмайды, салты мықты болмай – халқы мықты болмайды» деген аталы сөзбен астасып тұр. Кітап Әділетті Қазақстан құрудағы бір бағдаршамымыз іспетті боларына сенемін. Сонымен қатар жинақты оқи отырып, Мемлекет басшысының халқын шынайы жақсы көретінін, елге жанашыр екенін анық көреміз. Президент осы кітабы арқылы ұлттың жаңа сапасын қалыптастыру, адам капиталын дамыту, мемлекетшілдік пен білімділікті дәріптеу мәселелерін де орынды қозғаған. Өйткені адамның тағдыры – мемлекеттің тағдыры екені рас», – деді Қасымхан Бегманов.
Цифрландыру мен жасанды интеллект те қамтылған
Ақын Пәтигүл Мақсатова кітаптағы ғылым, білім, цифрландыру, жасанды интеллект және «Таза Қазақстан» тақырыптарына назар аударды.
Оның айтуынша, бұл ойлар оқырманды жаңа тақырыптар төңірегінде пікір өрбітуге жетелейді. Сонымен бірге ол кітаптағы көптеген тұжырымдарды афоризмге айналатын сөздер ретінде бағалады.
Қаламгерлер ұлттық идеология туралы пікір айтты
Жүсіпбек Қорғасбек жинақта халықтың мемлекеттегі рөліне ерекше мән берілгенін атап өтті. Ал Ғалым Қалибек Президенттің сөздерінен мемлекеттің өткені, бүгіні және келешегі туралы тұтас көзқарас көрінетінін айтты.
«Кітапта қазіргі Қазақстанның өткені, бүгіні, келешегі, жүргізіп отырған саясаты жайлы Мемлекет басшысының ойлы тұжырымдары жинақталып, «кім боламыз?», «қайда бара жатырмыз?», «қандай ел боламыз?» деген сұрақтарға жауап береді. Президенттің: «Менің өмірлік ұстанымым – туған елімнің мүдделерін қорғау. Бұл міндетті айқай шығармай, ұстамдылық танытып, сабырлылықпен дәйекті түрде орындауға болады», – деген сөзінің өзі көптің көкейіндегі мың-сан сұраққа орынды жауап. Ұлттық идеологияны көп айтамыз. Ал оның тереңіне үңіле бермейміз көбінде. Бұл жайында Мемлекет басшысы: «Әділетті, таза, қауіпсіз, қуатты Қазақстанды құрып жатырмыз», – деп бір ауыз сөзбен ұлттық идеологияны негіз еткен болашағымызды айқындап берген», – деді Ғалым Қалибек.
«Әр қазақтың төрінде тұратын еңбек»
Маралтай Райымбекұлы кітаптың жарық көруін елдегі саяси өзгерістермен байланыстырып, оны кең аудитория оқуы тиіс деп есептейтінін айтты.
Ерлан Жүніс болса, жинақтан Қасым-Жомарт Тоқаевтың бірнеше жыл ішінде қалыптасқан мемлекеттік және саяси ұстанымдарының эволюциясын көруге болатынын атап өтті. Оның пікірінше, кітапта Мемлекет басшысының студенттік шағынан бүгінгі кезеңге дейінгі көзқарастарының сабақтастығы байқалады.
Бейбіт Сарыбай жинақтағы ойларды мемлекеттік қызметкерлер, мұғалімдер, студенттер және жалпы оқырман қауым оқуы керек деген пікір білдірді.
Жиынның негізгі қорытындысы қандай
Қатысушылар «Әділетті қоғамға – шыншыл сөз» жинағын Қасым-Жомарт Тоқаевтың мемлекет құру, қоғамды дамыту, ұлттық бірлік, тіл, білім мен руханият туралы көзқарастарының қалыптасуы мен сабақтастығын көрсететін басылым ретінде бағалады.
Талқылауда тағы бір бағыт анық көрінді: қаламгерлер ұлттық әдебиетті халықаралық кеңістікке шығару, әдеби аударманы дамыту, жас авторларды қолдау және кітап оқу мәдениетін күшейту мәселелерін Президент кітабындағы идеялармен байланыстырып отыр.
Материалдың толық бастапқы нұсқасы «Қазақ әдебиеті» газетінің сайтында жарияланған.
