Қазақстанда табиғи апаттардан тұрғын үйді сақтандыру жүйесін қалыптастыру жұмысы жалғасуда. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова Азия даму банкінің вице-президенті Инмин Янгпен кездесіп, апаттық тәуекелдерді қаржыландыру, исламдық қаржы және облигациялар нарығын дамыту мәселелерін талқылады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі бұған дейін де халықаралық қаржы институттарымен сақтандыру секторын және капитал нарығын дамыту бағытында ынтымақтастық жүргізіп жатқанын хабарлаған болатын, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кездесудің негізгі тақырыптарының бірі – табиғи апаттардың қаржылық салдарын азайту және азаматтардың тұрғын үйін қорғау тетіктерін дамыту. Тараптар Қазақстандағы қаржы нарығын жаңғыртуға бағытталған бірлескен бастамаларға да назар аударды.
Қазақстанда тұрғын үйді міндетті сақтандыру қалай дамиды?
Қазақстанда табиғи апаттардан сақтандырудың әлеуметтік бағдарланған міндетті жүйесін қалыптастыру жұмысы жүргізіліп жатыр.
Бұл бастамаға Дүниежүзілік банк пен Азия даму банкі белсенді қатысуда. Халықаралық қаржы институттары апаттық тәуекелдерді бағалау, қаржыландыру тетіктерін әзірлеу және тиісті жүйені қалыптастыру бағытында сараптамалық қолдау көрсетеді.
Негізгі мақсат – табиғи апаттар салдарынан азаматтардың тұрғын үйіне келетін қаржылық шығындарды өтеудің тұрақты тетігін құру.
Алайда тұрғын үйді табиғи апаттардан міндетті сақтандыру жүйесі әзірге енгізілген жоқ. Қазіргі кезеңде оны қалыптастыруға қатысты жұмыстар мен халықаралық ынтымақтастық жалғасуда.
Жүйенің нақты шарттары, сақтандыру жарналарының мөлшері, қамтылатын тәуекелдер және іске қосылу мерзімі туралы кездесудің қорытындысында мәлімет жарияланған жоқ.
Табиғи апаттарға дайындықты қаржыландыру не үшін қажет?
Тараптар табиғи апаттарға кешенді дайындық және орнықтылықты қаржыландыру бағдарламасын іске асыру аясындағы ынтымақтастықты қарастырды.
Бағдарлама шеңберінде Қазақстанға сараптамалық көмек көрсету және табиғи апаттар тәуекелдерін қаржыландыру тетіктерін дамыту мәселелері талқыланды.
Мұндай қаржылық құралдардың маңызы табиғи апат болғаннан кейін ғана емес, оған алдын ала дайындық кезінде де артады.
Сақтандыру жүйесі мен қаржылық резервтерді дамыту апат салдарынан туындайтын шығындарды өтеу көздерін алдын ала айқындауға мүмкіндік береді.
Қазақстан үшін бұл мәселе жер сілкінісі, су тасқыны және басқа да табиғи қауіп-қатерлер жағдайында тұрғындардың мүлкін қорғау тұрғысынан өзекті.
Дегенмен сақтандыру тетіктері табиғи апаттардың өзін болдырмайды. Олар апаттың қаржылық зардаптарын азайтуға және шығындарды өтеу жүйесін қалыптастыруға бағытталған.
Азия даму банкімен тағы қандай бағыттар талқыланды?
Мәдина Әбілқасымова мен Инмин Янг қаржы нарығын дамытудың бірнеше бағыты бойынша ынтымақтастық мүмкіндіктерін қарастырды.
Олардың қатарында:
- Табиғи апаттар тәуекелдерін қаржыландыру.
- Исламдық қаржыландыруды дамыту.
- Қазақстанның капитал нарығын жетілдіру.
- Облигациялар нарығын дамыту.
- Өңірлік капитал нарықтарының интеграциясын қолдау.
- Қаржы нарығы мамандарының біліктілігін арттыру.
Бұл бағыттар Қазақстанның қаржы жүйесін халықаралық нарықтармен байланыстыруға және қаржыландыру құралдарын әртараптандыруға арналған.
Облигацияларға кепілдік беру қорын құру мәселесі көтерілді
Кездесуде облигацияларға кепілдік беру қорын құру және дамыту жөніндегі ынтымақтастыққа ерекше назар аударылды.
Мұндай қордың ықтимал міндеті – облигациялар шығару арқылы қаржы тартатын компанияларға қосымша кепілдік тетіктерін ұсыну.
Кепілдік құралдары инвесторлардың тәуекелін төмендетуге және кәсіпорындардың облигациялар нарығына шығуын жеңілдетуге ықпал етуі мүмкін.
Бұл әсіресе қаржыландыру үшін негізінен банктік кредиттерге сүйенетін бизнес үшін маңызды.
Облигациялар компанияларға капитал нарығы арқылы қаражат тартудың балама жолын ұсынады. Ал кепілдік беру тетіктері дамыған жағдайда инвесторлардың осындай қаржы құралдарына қызығушылығы артуы мүмкін.
Алайда тараптар қордың құрылғанын жариялаған жоқ. Әңгіме оны құру және дамыту бағытындағы ынтымақтастық қажеттілігі туралы болды.
Қордың капиталы, қаржыландыру көздері, кепілдік шарттары мен іске қосылу мерзімі әзірге нақтыланбаған.
Исламдық қаржыландыруда қандай өзгерістер күтіледі?
Қазақстан мен Азия даму банкі исламдық қаржыландыруды дамыту мәселесін де талқылады.
Исламдық қаржы дәстүрлі пайыздық кредиттеуден өзгеше қағидаттарға негізделеді. Бұл жүйеде қаржыландырудың нақты активтермен және экономикалық қызметпен байланысына ерекше мән беріледі.
Қазақстан үшін исламдық қаржы құралдарын дамыту инвесторлар базасын кеңейтуге және капитал тартудың балама мүмкіндіктерін қалыптастыруға ықпал етуі мүмкін.
Агенттік бұл бағытта халықаралық стандарттармен үйлесімділікті арттыруға мүдделі.
Атап айтқанда, тараптар IFSB және AAOIFI стандарттарымен үйлестіру мәселелерін қарастырды.
IFSB – исламдық қаржы қызметтері саласындағы реттеу және қадағалау стандарттарын әзірлейтін халықаралық ұйым.
AAOIFI – исламдық қаржы институттарына арналған бухгалтерлік есеп, аудит, басқару және шариғат талаптарына қатысты стандарттарды әзірлейтін ұйым.
Осы стандарттармен үйлесімді жұмыс істеу Қазақстанның исламдық қаржы нарығын халықаралық тәжірибеге жақындатуға мүмкіндік береді.
Қазақстан өңірлік капитал нарығына интеграцияны күшейтпек
Кездесуде өңірлік капитал нарықтарының өзара байланысын дамыту мәселесі де қозғалды.
Бұл бағыттағы ынтымақтастық бағалы қағаздар нарықтарының инфрақұрылымын жетілдіруге, тәжірибе алмасуға және қаржы нарығы қатысушылары арасындағы байланысты кеңейтуге бағытталған.
Қазақстан үшін өңірлік интеграцияның маңызы – отандық эмитенттер мен инвесторлардың халықаралық капитал нарықтарына қатысу мүмкіндіктерін дамыту.
Сонымен қатар Агенттік өз қызметкерлері мен қаржы нарығына қатысушылар үшін біліктілікті арттыру бағдарламаларын жалғастыруға мүдделі екенін білдірді.
Мұндай бағдарламалар халықаралық қаржы құралдарын, реттеу тәжірибесін және тәуекелдерді басқару тәсілдерін меңгеруге арналған.
Қазақстан үшін бұл келіссөздердің маңызы қандай?
Азия даму банкімен талқыланған бастамалар екі негізгі міндетті қамтиды: азаматтарды қаржылық тәуекелдерден қорғау және капитал нарығын дамыту.
Бірінші бағытта табиғи апаттардан тұрғын үйді сақтандырудың әлеуметтік бағдарланған жүйесін қалыптастыру көзделеді.
Екінші бағытта облигациялар нарығын кеңейту, исламдық қаржыландыруды дамыту және халықаралық стандарттарды енгізу мәселелері қарастырылып жатыр.
Бұл бастамалардың жүзеге асуы тиісті құқықтық және институционалдық шешімдерге байланысты болады. Сондықтан кездесуде талқыланған ұсыныстарды қазірдің өзінде қабылданған жаңа ережелер немесе іске қосылған қаржы құралдары ретінде қарастыруға болмайды.
Бұған дейін біз Қазақстанда тұрғын үйді табиғи апаттардан міндетті сақтандыру жүйесін енгізу мүмкіндігі туралы жазған болатынбыз. Бұл бастама сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы аясында қарастырылып жатыр.
