Кездесу Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонның Қазақстанға ресми сапары аясында өтті. Тараптар ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзара саудасын ұлғайту, бірлескен өндірістерді дамыту және агроөнеркәсіптік кешендегі ынтымақтастықты кеңейту мәселелерін талқылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ауыл шаруашылығы екі ел саудасының 40 пайызын құрайды
Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы экономикалық байланыстарда аграрлық сектордың үлесі жоғары. Бүгінде агроөнеркәсіптік кешен өнімдері екі елдің жалпы тауар айналымының 40 пайызын құрайды.
Айдарбек Сапаров бұл бағыттағы ынтымақтастықты кеңейтуге мүмкіндік мол екенін атап өтті.
«Ауыл шаруашылығы – екі ел арасындағы ынтымақтастықтың негізгі бағыттарының бірі. Бұл саланың әлеуеті зор және өзара сауда көлемін ұлғайтуға, жеткізілетін өнім түрлерін кеңейтуге және бірлескен бастамаларды жүзеге асыруға айтарлықтай мүмкіндік бар. Бүгінде агроөнеркәсіптік кешен өнімдерінің үлесі екі ел арасындағы жалпы тауар айналымының 40 пайызын құрайды. Бұл аграрлық саланың стратегиялық маңызын айқын көрсетеді», – деді Айдарбек Сапаров.
2026 жылдың алғашқы тоғыз айында аграрлық өнімдердің екіжақты сауда көлемі 564 млн доллардан асты. Оның 550,2 млн доллары Қазақстан экспортына тиесілі.
Бұл Қазақстанның екіжақты аграрлық саудадағы негізгі жеткізуші екенін көрсетеді. Сонымен қатар Тәжікстан нарығында қазақстандық азық-түлік өнімдеріне сұраныс сақталып отыр.
Қазақстан Тәжікстанға 1,1 млн тонна астық жеткізді
Қазақстан Тәжікстанға азық-түлік жеткізетін негізгі мемлекеттердің бірі болып қала береді. Экспорттың басым бөлігін бидай, күнбағыс майы, жүгері және макарон өнімдері құрайды.
2026 жылы Тәжікстанға жеткізілген қазақстандық астық көлемі 1,1 млн тоннаға жетті. Оның ішінде бидай жеткізілімі 900 мың тоннаға жуықтады.
Астық саудасын кеңейтуге «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ұлттық компаниясы мен Тәжікстанның Мемлекеттік материалдық резервтер агенттігі арасындағы келісім де ықпал етіп отыр.
Тараптар 100 мың тонна бидай жеткізу жөнінде келісімшарт жасасқан. Қазіргі уақытта осы келісім аясында 50,8 мың тонна астық жөнелтілді.
Демек, келісімшартта көзделген көлемнің жартысынан астамы жеткізілген. Қалған бөлігін жөнелту мерзімі ұсынылған ақпаратта нақтыланбаған.
Күнбағыс майы мен ет экспорты да өсіп келеді
Қазақстан Тәжікстанға тек астық емес, өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерін де экспорттайды.
2025 жылдың қорытындысы бойынша күнбағыс майының жеткізілімі 83 мың тоннаға жетіп, 23 пайызға артты.
Басқа өнімдер бойынша да өсім тіркелді:
- Рапс майының экспорты 6 есе өсті.
- Соя майының экспорты 35 пайызға артты.
- Күнжара жеткізілімі 23 пайызға ұлғайды.
Мал шаруашылығы өнімдеріне қатысты көрсеткіштер де жоғарылаған. 2025 жылы Қазақстаннан Тәжікстанға қой етін жеткізу көлемі 26 есе, ал сиыр етінің экспорты 2 есе өсті.
Бұл деректер қазақстандық экспорттың астықпен ғана шектелмей, өсімдік майлары мен ет өнімдері есебінен де кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.
Қазақстан мен Тәжікстан 2027–2028 жылдарға жоспар әзірлемек
Екі ел ауыл шаруашылығы саласындағы ынтымақтастықты жүйелі дамыту үшін 2027–2028 жылдарға арналған Жол картасына қол қоюды жоспарлап отыр.
Құжатта бірнеше басым бағыт қамтылмақ:
- Ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзара саудасын ұлғайту.
- Өсімдік шаруашылығы мен тұқым шаруашылығын дамыту.
- Селекция саласындағы ынтымақтастықты кеңейту.
- Мал шаруашылығының өнімділігін арттыру.
- Ветеринариялық және фитосанитариялық қауіпсіздікті нығайту.
- Агроөнеркәсіптік кешенді цифрландыру және заманауи технологияларды енгізу.
- Ғылыми зерттеулер жүргізу, тәжірибе алмасу және мамандар даярлау.
Әзірге Жол картасына қол қою жоспарланып отыр. Оның нақты орындалу мерзімдері мен бірлескен жобалардың қаржыландыру көлемі жарияланған жоқ.
Соғды облысы Қазақстанмен кооперацияны кеңейтуге мүдделі
Тәжікстанның Соғды облысының төрағасы, Тәжікстан Республикасы Жоғары Жиналысы Ұлттық Мәжілісі төрағасының бірінші орынбасары Ражаббой Ахмадзода Қазақстанмен аграрлық ынтымақтастықты тереңдетуге қызығушылық білдірді.
Ол әсіресе өсімдік және мал шаруашылығы, селекция және заманауи технологияларды енгізу бағыттарын атап өтті.
«Бірлескен бастамаларды жүйелі түрде жүзеге асыру екіжақты әріптестігімізді сапалы жаңа деңгейге көтеретініне сенімдімін», – деді мәртебелі мейман.
Өндірістік кооперацияны кеңейту екі ел кәсіпорындарына бірлескен жобаларды іске асыруға және ауыл шаруашылығы өнімдерінің жеткізілімін әртараптандыруға қосымша мүмкіндік беруі мүмкін.
Бұл ынтымақтастық қазақстандық шаруаларға не береді?
Тәжікстан Қазақстан үшін ауыл шаруашылығы өнімдерін өткізудің маңызды нарықтарының бірі болып отыр. Әсіресе астық, өсімдік майы және ет өнімдері бойынша сауда көлемінің өсуі отандық өндірушілер үшін маңызды.
Жоспарланған ынтымақтастықты кеңейту қазақстандық шаруалар мен қайта өңдеу кәсіпорындарына экспорт бағыттарын дамытуға, жаңа серіктестер табуға және өндірістік байланыстарды нығайтуға жағдай жасауы мүмкін.
Алдағы кезеңдегі негізгі міндет – 2027–2028 жылдарға арналған Жол картасын нақты жобалармен толықтыру және екіжақты сауданың қазіргі өсімін сақтап қалу.
Бұған дейін біз Қазақстанның 2026 жылғы қаңтар–қазан айларында 9,4 млн тонна астық экспорттағаны және Тәжікстанға астық жеткізілімі туралы жазған едік. Бұл Орталық Азия нарығының қазақстандық астық өндірушілер үшін маңызды екенін көрсетеді.
