Қазақстан астық экспортын арттырып жатыр. 2026 жылдың алғашқы он айында теміржол арқылы шетелге 9,4 млн тонна астық жөнелтілді. Ауғанстанға жеткізілім 3,4 есе өссе, Қытайға экспорт 65%-ға артқан. Дегенмен қазақстандық астықтың ең ірі сатып алушысы әлі де Өзбекстан болып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстанның Көлік министрлігі 2026 жылдың қаңтар-қазан айларындағы теміржол тасымалының қорытындысында хабарлады.
Осы кезеңде ел теміржолдары арқылы барлығы 12,1 млн тонна астық тасымалданған. Былтырғы сәйкес кезеңде бұл көрсеткіш 11,2 млн тонна болған. Министрлік мәліметінше, өсім 9%-ды құрады.
Ал экспорттық тасымал 11%-ға ұлғайды. 2025 жылдың алғашқы он айында шетелге 8,5 млн тонна астық шығарылған еді.
Демек, теміржолмен тасымалданған әрбір бес тонна астықтың шамамен төртеуі сыртқы нарыққа бағытталған.
Өзбекстан 4,6 млн тонна астық алды: Қазақстанның негізгі нарығы қайда?
Қазақстан астығының басты экспорттық бағыты — Орталық Азия.
Жыл басынан бері өңір елдеріне 6,2 млн тонна астық жөнелтілген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 27%-ға көп.
Орталық Азия елдерінің үлесіне теміржол арқылы экспортталған астықтың шамамен үштен екісі тиесілі.
Ең ірі сатып алушы — Өзбекстан. Көрші елге жеткізілген астық көлемі 4,6 млн тоннаға жетіп, бір жылда 35%-ға өсті.
Тәжікстанға 1,3 млн тонна астық жөнелтілді. Бұл 2025 жылдың алғашқы он айымен салыстырғанда 18%-ға жоғары.
Өзбекстан нарығының ауқымы ерекше назар аударады. Қазақстаннан теміржол арқылы экспортталған астықтың жартысына жуығы осы елге жеткізілген.
Бұл көрсеткіш қазақстандық астық өндірушілер үшін көрші мемлекеттер нарығының қаншалықты маңызды екенін аңғартады.
Ауғанстанға экспорт 3,4 есе, Қытайға жеткізілім 65%-ға өсті
Астық экспортының ең жоғары өсу қарқыны Ауғанстан бағытында тіркелді.
Қаңтар-қазан айларында бұл елге 855 мың тонна қазақстандық астық тасымалданған. Бұл былтырғы көрсеткіштен 3,4 есе көп.
Қытай да Қазақстаннан астық жеткізілімін едәуір арттырды. Он айда теміржол арқылы 935 мың тонна астық жөнелтіліп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 65%-ға өсті.
Жалпы көлемі жағынан бұл екі ел Өзбекстаннан айтарлықтай артта қалып отыр. Алайда олардың сатып алу қарқыны астық экспортының өсімі тек дәстүрлі ірі нарықтар есебінен қалыптаспайтынын көрсетеді.
Қазақстандық экспорттаушылар үшін бұл бірнеше бағыт бойынша нақты жеткізілім көлемінің ұлғайғанын білдіреді.
Дегенмен астықтың қанша тоннасы сатылғаны экспорттан түскен табысты толық сипаттамайды. Көлік министрлігі жариялаған мәліметте экспортталған астықтың ақшалай құны көрсетілмеген.
Қазан айында 1,4 млн тонна астық тасымалданды
Қазақстанда жаңа өнімді тасымалдау жалғасып жатыр.
Тек 2026 жылдың қазан айында теміржол арқылы 1,4 млн тонна астық жеткізілген. Бұл он айдағы жалпы 12,1 млн тонналық көрсеткішпен салыстырғанда елеулі көлем.
Егін жинау науқаны аяқталғаннан кейін диқандар үшін өнімге сатып алушы табу ғана емес, оны межелі жерге уақытылы жеткізу де маңызды.
Экспорт көлемінің артуы теміржол инфрақұрылымы, вагон операторлары мен жүк жөнелтушілердің өзара үйлесімді жұмыс істеуін талап етеді.
Сондықтан Көлік министрлігі астық тасымалына қажетті жылжымалы құрамның жеткіліктілігіне ерекше назар аударып отыр.
Министрлік 34,7 мың вагон дайын екенін мәлімдеді
Ведомство мәліметінше, астық тасымалдауға қажетті техника қоры жеткілікті.
Қазір қолда:
- 16,9 мың астық таситын мамандандырылған вагон;
- 17,8 мың жабық вагон;
- 2 мыңнан астам локомотив бар.
Яғни астық тасымалдауға арналған мамандандырылған және жабық вагондардың жалпы саны 34,7 мыңға жетеді.
Министрлік қолда бар ресурстар астықты толық көлемде тасымалдауға жеткілікті деп есептейді. Қажет болған жағдайда тасымал көлемін қосымша ұлғайту мүмкіндігі де қарастырылған.
Алайда вагон санының жеткілікті болуы жүктің жылдам жеткізілетініне өздігінен кепіл бола алмайды. Тасымалдың тұрақтылығы теміржол инфрақұрылымының дайындығына және барлық қатысушының үйлесімді жұмысына да байланысты.
Жаңа өнімді тасымалдау үшін арнайы Астық штабы құрылды
Қазақстанның Көлік министрлігі жаңа жиналған астықты теміржол арқылы тасымалдауды үйлестіру мақсатында Астық штабын құрды.
Штаб тасымал процесіне қатысушылардың өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді, теміржол инфрақұрылымы мен жылжымалы құрамның дайындығын бақылайды.
Сондай-ақ тасымал барысында туындайтын мәселелерді жедел шешу жұмыстарын үйлестіреді.
Мұндай үйлестіру астықты сыртқы нарықтарға және ел ішіндегі тұтынушыларға қатар жөнелту жүріп жатқан кезеңде ерекше өзекті.
Әзірге министрлік көлік ресурстары жеткілікті екенін мәлімдеп отыр. Ал алдағы айлардағы нақты тасымал көрсеткіштері теміржол жүйесінің жаңа өнімді жеткізу қарқынын қаншалықты сақтай алатынын көрсетеді.
Бұған дейін біз Қазақстандағы 2026 жылғы егін жинау науқанының қорытындысы туралы жазған едік. Биыл елде 24,3 млн тонна астық жиналды. Бұл соңғы 15 жылдағы үшінші ең жоғары көрсеткіш.
Ендігі маңызды мәселенің бірі — жиналған мол өнімді сатып алушыларға уақытылы жеткізу.
