Қазақстан мен Қытай арасындағы жүк тасымалы 31,8 млн тоннаға жетті. 2026 жылдың қаңтар–қазан айларында екі ел арасындағы теміржол жүк айналымы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8%-ға артты. «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясының мәліметіне сәйкес, 2025 жылдың алғашқы он айында бұл көрсеткіш 29,4 млн тонна болған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Өсім екі бағытта да байқалды. Қытайдан Қазақстанға жеткізілген жүк көлемі ұлғайып қана қоймай, Қазақстаннан Қытайға жөнелтілген тасымал да артты. Негізгі жүк ағыны Достық және Алтынкөл шекаралық станциялары арқылы өтті.
Он айда жүк тасымалы 2,4 млн тоннаға артты
2026 жылдың алғашқы он айындағы 31,8 млн тонна – Қазақстан мен Қытай арасындағы теміржол қатынасының ауқымын көрсететін маңызды нәтиже.
Былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда тасымал көлемі 2,4 млн тоннаға көбейді. Жарияланған деректер бойынша өсім 8%-ды құрады.
Екі бағыттағы тасымал көлемі мынадай:
- Қытайдан Қазақстанға – 12,1 млн тонна, өсім 9%.
- Қазақстаннан Қытайға – 19,7 млн тонна, өсім 8%.
Қазақстаннан Қытайға жөнелтілген жүк көлемі кері бағыттағы тасымалдан 7,6 млн тоннаға көп болды. Жалпы жүк ағынының шамамен 62%-ы Қазақстаннан Қытайға бағытталған.
Бұл көрсеткіштер тасымалдың физикалық көлемін сипаттайды. Оларды екі ел арасындағы тауар айналымының ақшалай құнымен немесе Қазақстанның тек өз тауарларын экспорттау көлемімен теңестіруге болмайды.
Қытайдан Қазақстанға 12,1 млн тонна жүк жеткізілді
2026 жылғы қаңтар–қазан айларында Қытайдан Қазақстанға 12,1 млн тонна жүк тасымалданды. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңінен 9%-ға жоғары.
Импорттық бағыттағы тасымал екі негізгі шекаралық станция арасында бөлінді:
- Достық станциясы – 5 млн тонна, өсім 13%.
- Алтынкөл станциясы – 7,1 млн тонна, өсім 6%.
Бұл бағытта Алтынкөл станциясының үлесі басым болды. Ол арқылы Қытайдан Қазақстанға жеткізілген жүктердің шамамен 59%-ы өткен.
Ал Достық станциясы салыстырмалы өсім қарқыны бойынша алға шықты. Мұндағы тасымал көлемі бір жыл ішінде 13%-ға артты.
Қазақстаннан Қытайға 19,7 млн тонна жүк жөнелтілді
Қытай бағытындағы тасымал көлемі бұдан да жоғары болды. Он айда Қазақстаннан Қытайға 19,7 млн тонна жүк жөнелтілді.
Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8%-ға көп.
Шекаралық өткелдер бойынша көрсеткіштер:
- Достық станциясы – 13,1 млн тонна, өсім 12%.
- Алтынкөл станциясы – 6,6 млн тонна, өсім 1%.
Бұл бағытта Достық станциясының рөлі айқын байқалады. Қазақстаннан Қытайға жөнелтілген барлық жүктің шамамен үштен екісі осы өткел арқылы тасымалданған.
Алтынкөл арқылы тасымал көлемі де артқанымен, өсім қарқыны 1%-ды құрады.
Достық пен Алтынкөл: қай өткел көбірек жүк өткізді?
Екі бағыттағы көрсеткіштерді біріктіргенде, Достық станциясы арқылы он айда 18,1 млн тонна жүк тасымалданғаны белгілі болды.
Ал Алтынкөл станциясы арқылы өткен жүктің жалпы көлемі 13,7 млн тоннаны құрады.
Осылайша, екі шекаралық өткелдің жиынтық көрсеткіштері:
- Достық – 18,1 млн тонна немесе жалпы тасымалдың шамамен 57%-ы.
- Алтынкөл – 13,7 млн тонна немесе шамамен 43%-ы.
Достық станциясы жалпы тасымал көлемі бойынша алда тұр. Дегенмен Алтынкөл де Қытайдан Қазақстанға келетін жүктерді қабылдауда маңызды рөл атқарады.
Екі өткелдің қатар жұмыс істеуі халықаралық теміржол тасымалын әртүрлі бағыт бойынша ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Неліктен Қазақстан мен Қытай арасындағы жүк тасымалы өсіп жатыр?
Тасымал көлемінің артуы екі ел арасындағы көлік-логистикалық байланыстарды дамытуға бағытталған жұмыстармен байланысты.
Негізгі назар шекаралық инфрақұрылымды жаңғыртуға, өткізу қабілетін арттыруға және логистикалық процестерді жетілдіруге аударылып отыр.
Бұл жұмыстар бірнеше бағытты қамтиды:
- Шекаралық теміржол станцияларының инфрақұрылымын жаңарту.
- Жүк өткізу мүмкіндіктерін кеңейту.
- Теміржол және логистикалық операцияларды жетілдіру.
- Халықаралық тасымалдардың тиімділігін арттыру.
Мұндай шаралар жүк ағыны ұлғайған кезде шекаралық өткелдерге түсетін жүктемені басқаруға көмектеседі.
Алайда тасымал көлемінің өсуі тек инфрақұрылымға ғана байланысты емес. Жүк жөнелтушілердің сұранысы, екі елдегі өндіріс пен сауда белсенділігі және теміржол әкімшіліктерінің үйлесімді жұмысы да маңызды.
Қазақстан үшін бұл өсімнің маңызы қандай?
Қазақстан Қытай мен Еуропаны, сондай-ақ Орталық Азияның басқа мемлекеттерін байланыстыратын халықаралық көлік бағыттарының маңызды бөлігінде орналасқан.
Сондықтан Қытаймен теміржол қатынасының кеңеюі елдің көлік-логистикалық инфрақұрылымына түсетін сұранысты арттырады.
Бұл теміржол тасымалдаушылары, экспедиторлар, терминал операторлары және логистикалық қызмет көрсететін кәсіпорындар үшін маңызды.
Сонымен қатар жүк көлемінің ұлғаюы шекаралық өткелдердің өткізу қабілетін одан әрі дамыту қажеттігін көрсетеді. Егер инфрақұрылым жүк ағынының өсуіне ілесе алмаса, тасымал мерзіміне және операциялық тиімділікке әсер ететін шектеулер туындауы мүмкін.
Алдағы міндет – шекарадағы өткізу қабілетін арттыру
Қазақстан мен Қытай халықаралық теміржол қатынасын дамыту аясында шекара маңындағы инфрақұрылымды жаңғыртуға басымдық беріп отыр.
Негізгі мақсат – өсіп келе жатқан жүк ағынын тиімді қабылдап, өңдеу және жөнелту мүмкіндіктерін кеңейту.
2026 жылдың он айындағы 31,8 млн тонна жүк тасымалы осы бағыттағы жұмыстардың өзектілігін көрсетеді. Достық пен Алтынкөл станциялары арқылы екі бағытта да өсім тіркелген.
Алдағы кезеңде шекаралық өткелдердің өткізу қабілетін арттыру және логистикалық процестерді жетілдіру Қазақстанның халықаралық көлік дәліздеріндегі мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталмақ.
Бұған дейін біз Қазақстан мен Қытай арасындағы үшінші теміржол өткелін қалыптастыратын Бақты – Аягөз жобасының құрылыс барысы туралы жазған едік. Жаңа бағыт іске қосылғаннан кейін жүк ағынын үш шекаралық өткел арасында бөлуге мүмкіндік береді деп жоспарланып отыр.
