Қазақстанда ана өлімі 32%-ға төмендеді. 2026 жылдың алғашқы он айында бұл көрсеткіш өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда айтарлықтай азайды. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, оң динамика ана мен бала денсаулығын қорғау, ауруларды ерте анықтау және медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру бағытындағы жұмыстармен байланысты. Бұл шаралар туралы министрліктің ресми ақпаратында да айтылған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Елімізде әйелдердің денсаулығын бақылау жүктілік басталғаннан кейін ғана емес, оны жоспарлау кезеңінен бастап жүргізіледі. Осы мақсатта «Аналар саулығы» бағдарламасы жүзеге асырылып, әйелдер консультацияларының жұмысы кеңейтіліп жатыр.
Ана өлімінің төмендеуіне не әсер етті?
Денсаулық сақтау министрлігі 2026 жылдың қаңтар–қазан айларында ана өлімінің көрсеткіші 2025 жылдың сәйкес кезеңінен 32%-ға төмендегенін хабарлады.
Ведомство бұл нәтижені профилактикалық тексерулерді кеңейту, жүктілік кезіндегі қауіп факторларын ерте анықтау және медициналық бақылауды күшейту бағытындағы жұмыстармен байланыстырады.
Ана өлімі – денсаулық сақтау жүйесінің маңызды көрсеткіштерінің бірі. Ол жүктілік, босану және босанғаннан кейінгі кезеңде әйелдерге көрсетілетін медициналық көмектің нәтижелілігін бағалауға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге 32%-дық төмендеу он айлық кезеңге қатысты екенін ескеру қажет. Министрлік ұсынған ақпаратта ана өлімінің абсолюттік саны мен 100 мың тірі туған нәрестеге шаққандағы нақты көрсеткіші келтірілмеген.
«Аналар саулығы»: әйелдер 12 түрлі тексеруден өте алады
Қазақстанда репродуктивтік жастағы әйелдерге арналған «Аналар саулығы» бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр.
Оның басты мақсаты – жүктілікке дейін әйелдің денсаулық жағдайын бағалау, ықтимал қауіптерді анықтау және асқынулардың алдын алу.
Бағдарлама аясында фертильдік жастағы әйелдер өздері тіркелген емханада 12 түрлі медициналық тексеруден өте алады.
Мұндай тексерулер дәрігерлерге әйелдің денсаулығына әсер етуі мүмкін факторларды жүктілік басталғанға дейін анықтауға көмектеседі.
Бұл әсіресе созылмалы аурулары бар немесе жүктілікті жоспарлап жүрген әйелдер үшін маңызды. Қажетті медициналық бақылау мен дайындықты алдын ала ұйымдастыру жүктілік кезіндегі ықтимал асқынулардың қаупін азайтуға бағытталған.
60 медициналық ұйымда әйелдер консультациялары қайта жұмыс істейді
Ана мен бала денсаулығын сақтау жүйесіндегі тағы бір өзгеріс – әйелдер консультацияларының жұмысын қайта жандандыру.
Министрліктің жаңа мәліметіне сәйкес, мұндай қызметтер 37 емхана мен 23 перинаталдық орталықта қайта іске қосылған.
Әйелдер консультациялары жүктілікті жоспарлау, әйелдің денсаулығын бақылау және жүктілік кезінде медициналық көмек көрсету бағыттарын қамтиды.
Қызметтің негізгі міндеттері:
- Әйелдердің репродуктивтік денсаулығын бақылау.
- Жүктілікке дайындық кезінде медициналық кеңес беру.
- Жүкті әйелдерді ерте есепке алу.
- Қауіп факторларын уақытылы анықтау.
- Қажет болған жағдайда қосымша диагностика мен мамандандырылған көмекке жолдау.
Әйелдер консультацияларының қызметімен қазірдің өзінде 1 миллионнан астам әйел қамтылған.
Жүктіліктің 10 аптасына дейін есепке тұратындар көбейді
Ерте медициналық бақылау – жүктілік кезіндегі қауіптердің алдын алудың маңызды тетіктерінің бірі.
Қазақстанда жүктіліктің 10 аптасына дейін есепке тұрған әйелдердің үлесі 18%-ға артып, 71%-ға жетті.
Бұл көрсеткіш жүкті әйелдердің басым бөлігі медициналық бақылауға жүктіліктің алғашқы кезеңінде қосылатынын білдіреді.
Ерте есепке тұру дәрігерге әйелдің денсаулығын бағалауға, қажетті зерттеулерді жоспарлауға және ықтимал асқынуларды уақытылы анықтауға мүмкіндік береді.
Әсіресе жүктіліктің алғашқы апталарында жүргізілетін бақылау ана денсаулығына әсер етуі мүмкін ауруларды анықтау және ұрықтың дамуын бағалау үшін маңызды.
19 «Бір күндік клиника» жүкті әйелдерді тексеріп жатыр
Қазақстанның барлық өңіріндегі перинаталдық орталықтар жанынан 19 «Бір күндік клиника» жұмыс істейді.
Бұл қызмет ұрықтың туа біткен даму кемістіктерін ерте анықтауға бағытталған.
Мұндай клиникалардың негізгі ерекшелігі – жүкті әйелдерге қажетті диагностикалық тексерулерді ұйымдастыру және медициналық қорытынды алу процесін жеңілдету.
Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, қазіргі уақытта 100 мыңнан астам жүкті әйел диагностикалық тексерулермен қамтылған.
Сонымен қатар пренаталдық скринингпен қамту көрсеткіші 8%-ға артты.
Пренаталдық скрининг ұрықтың дамуындағы ықтимал ауытқуларды бағалауға мүмкіндік береді. Алайда скрининг нәтижесі әрдайым түпкілікті диагнозды білдірмейді. Қажет болған жағдайда дәрігер қосымша зерттеулер тағайындайды.
Бала дүниеге келгеннен кейін медициналық бақылау жалғасады
Ана мен бала денсаулығын сақтау жүйесі босанумен аяқталмайды.
Нәресте дүниеге келгеннен кейін оның денсаулығын жүйелі бақылау жалғасады. Бұл баланың дамуын қадағалауға, ықтимал ауруларды ерте анықтауға және профилактикалық көмекті уақытылы көрсетуге бағытталған.
Жаңа туған нәрестелерге көрсетілетін медициналық қызметтер:
- Үй жағдайында патронаж жүргізу.
- Профилактикалық медициналық тексерулер.
- Ұлттық егу күнтізбесіне сәйкес вакцинациялау.
- Баланың өсуі мен дамуын бақылау.
- Денсаулық жағдайына қарай қосымша медициналық көмек ұйымдастыру.
Мұндай бақылау баланың өмірінің алғашқы кезеңінде маңызды. Себебі кейбір денсаулық мәселелері бастапқыда айқын белгілерсіз өтуі мүмкін.
Қазақстанда ана мен бала денсаулығын қорғауда не өзгеріп жатыр?
2026 жылдың он айындағы көрсеткіштер медициналық көмектің бірнеше бағыты қатар дамып жатқанын көрсетеді.
Бір жағынан, әйелдер жүктілікке дейін медициналық тексеруден өту мүмкіндігіне ие. Екінші жағынан, ерте есепке алу, пренаталдық диагностика және босанғаннан кейінгі бақылау жүйесі кеңейіп келеді.
Негізгі нәтижелер:
- Ана өлімінің көрсеткіші 32%-ға төмендеді.
- «Аналар саулығы» бағдарламасы 12 түрлі медициналық тексеруді қамтиды.
- 37 емхана мен 23 перинаталдық орталықта әйелдер консультациялары қайта жанданды.
- 1 миллионнан астам әйел консультациялық қызмет алды.
- Жүктіліктің 10 аптасына дейін есепке тұру үлесі 71%-ға жетті.
- 19 «Бір күндік клиника» жұмыс істейді.
- 100 мыңнан астам жүкті әйел диагностикалық тексеруден өтті.
Бұл өзгерістердің ортақ мақсаты – ана мен балаға медициналық көмекті мүмкіндігінше ерте кезеңнен бастап көрсету.
Денсаулық сақтау министрлігі ана өлімінің төмендеуін осы бағыттағы кешенді жұмыстармен байланыстырады. Дегенмен көрсеткіштің ұзақ мерзімді өзгерісін бағалау үшін толық жылдық деректер мен өңірлік нәтижелер де маңызды.
Бұған дейін біз Қазақстанда әйелдерге босанғанға дейін және босанғаннан кейін көрсетілетін медициналық көмектің кеңейтіліп жатқаны туралы жазған едік. Ол материалда әйелдер консультацияларының жұмысы, «Аналар саулығы» бағдарламасы және жүкті әйелдерге арналған диагностикалық қызметтер туралы баяндалған.
