Астанада заңсыз микрокаржылық қызметтен 102 миллион теңгеден астам табыс тапты деген күдікке қатысты тергеу аяқталды. Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, «01market» ломбардтар желісін ұйымдастырушыға қатысты қылмыстық іс сотқа жолданды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тергеу деректеріне сәйкес, ломбардтар желісі бірнеше жыл бойы комиссиялық сауда қызметін бүркемелеп, тиісті лицензиясыз азаматтарға мүлікті кепілге алып қарыз берген.
Ломбардтар желісі қалай жұмыс істеген?
Қаржылық мониторинг агенттігінің Астана қаласы бойынша департаменті анықтағандай, заңсыз микрокаржылық қызмет 2021 жылдан бері жүзеге асырылған.
Тергеу нұсқасы бойынша, күдіктінің бақылауында болған үш кәсіпкерлік субъектісі бұл қызметке тартылған:
- «INVEST PRO KZ» ЖШС.
- «Исмагулов Р.Б.» жеке кәсіпкерлігі.
- «Pro Kz» жеке кәсіпкерлігі.
Аталған субъектілер комиссиялық саудамен айналысқандай көрінгенімен, іс жүзінде мүлікті кепілге алып, ақшалай қарыз берген деген күдік бар.
Қызметтің шынайы сипатын жасыру үшін клиенттерге комиссиялық сауда мәмілесі жасалғандай етіп кепіл билеттері рәсімделген.
Қарыз күніне 0,25%-ға дейінгі сыйақымен берілген
Тергеу материалдарына сәйкес, клиенттерге қарыз қолма-қол ақшамен берілген. Қарыз мерзімі 30 күнді құраған.
Қарыз қаражатын пайдаланғаны үшін күніне 0,25%-ға дейін сыйақы есептелген.
Мысалы, 100 мың теңге қарызға күніне 0,25% мөлшерлеме қолданылса, бір күндік сыйақы 250 теңгені құрайды. Ал 30 күн ішінде қарапайым есеппен 7 500 теңге жиналады.
Бұл – көрсетілген мөлшерлеме бойынша жасалған шартты есеп. Нақты клиенттердің қанша төлегені олардың келісім талаптарына және қолданылған қосымша төлемдерге байланысты болған.
Қарызды уақытында қайтармаған азаматтарға қосымша айыппұл салынған. Ал берешек өтелмеген жағдайда кепілге қойылған мүлік сатылған.
Заңсыз қызметтен түскен табыс 102 млн теңгеден асқан
Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, тергеу барысында заңсыз микрокаржылық қызметтен түскен табыс 102 миллион теңгеден асқаны анықталған.
Бұл сома тергеу анықтаған табыс ретінде көрсетіліп отыр. Оны клиенттерге берілген қарыздардың жалпы көлемімен немесе келтірілген залал мөлшерімен шатастыруға болмайды.
Қарыздар бойынша сыйақы, мерзімді ұзарту төлемдері және айыппұлдар кәсіпкерлік субъектілерінің банк шоттарына түскен.
Екі пәтер, үш көлік және екі кеңсеге тыйым салынды
Ықтимал мүліктік тәркілеуді қамтамасыз ету мақсатында сот санкциясымен күдіктіге қатысты бірқатар мүлікке тыйым салынған.
Атап айтқанда:
- Екі пәтер.
- Үш автокөлік.
- Екі кеңсе.
Осылайша барлығы жеті жылжымалы және жылжымайтын мүлік нысанына тыйым салынған.
Мүлікке тыйым салу оның түпкілікті тәркіленгенін білдірмейді. Бұл мәселе қылмыстық іс бойынша қабылданатын сот шешіміне байланысты болады.
Қылмыстық іс сотқа жолданды
Қаржылық мониторинг агенттігінің Астана қаласы бойынша департаменті тергеуді аяқтап, қылмыстық істі сотқа жолдады.
Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес сотқа дейінгі тергеп-тексерудің өзге мәліметтері жария етілмейді.
Істің сотқа жолдануы күдіктінің кінәсі дәлелденді дегенді білдірмейді. Оның кінәлі немесе кінәсіз екені заңды күшіне енген сот үкімімен анықталады.
Азаматтар нені ескеруі керек?
Бұл іс комиссиялық сауда мен микрокаржылық қызмет арасындағы құқықтық айырмашылықтың маңызын көрсетеді.
Комиссиялық сауда тауарды сату жөніндегі мәмілелерге негізделсе, мүлікті кепілге алып, сыйақы төлеу шартымен қарыз беру микрокаржылық қызметті реттейтін заңнама талаптарына бағынады.
Сондықтан кепілге мүлік өткізіп, қарыз алатын азаматтар ұйымның тиісті лицензиясының бар-жоғын, сыйақы мөлшерін, айыппұл шарттарын және мүлікті сату тәртібін алдын ала тексергені жөн.
Құжаттың атауына ғана емес, мәміленің нақты мазмұнына назар аудару маңызды. Әсіресе қарызды қайтару мерзімі мен кешіктірілген төлемдердің салдарын мұқият зерделеу қажет.