«Халықтық құрылыс» бағдарламасына Ұлттық қордан шамамен 6,5 трлн теңге бағытталады. Қазақстандық зауыттар мен фабрикалар ауқымды құрылыс жобаларын материалдармен және жабдықтармен қамтамасыз етуге кеңінен тартылмақ, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Премьер-министр Олжас Бектенов Үкімет отырысында мәлімдеді, деп хабарлады Үкіметтің ресми ақпараттық ресурсы.
Қазір отандық кәсіпорындар негізгі құрылыс материалдарына деген ішкі сұраныстың шамамен 73%-ын қамтамасыз етіп отыр. Үкімет осы өндірістік мүмкіндіктерді жаңа инфрақұрылымдық жобаларға барынша пайдалануды көздейді.
Отырыста импортты алмастыру, ұзақмерзімді тапсырыстарды көбейту және Қазақстанда халықаралық брендтердің жүк көліктерін шығару мәселелері де қаралды.
6,5 трлн теңге отандық өндірісті қалай қолдайды?
Олжас Бектенов «Халықтық құрылыс» бағдарламасы құрылыс саласымен қатар өнеркәсіп кәсіпорындары үшін де жаңа мүмкіндіктер ашатынын атап өтті.
«"Халықтық құрылыс" бағдарламасын жүзеге асыру өнеркәсіп саласы үшін қосымша мүмкіндіктерге жол ашып, отандық өндірістің дамуына елеулі серпін береді. Президент бастамасын жүзеге асыруға Ұлттық қордан шамамен 6,5 трлн теңге бағытталады. Бізде қалыптасқан өндірістік база бар. Бүгінде қазақстандық кәсіпорындар негізгі құрылыс материалдары бойынша ішкі қажеттіліктің орта есеппен 73%-ға жуығын қамтамасыз етіп отыр. Енді осы қуаттарды "Халықтық құрылыс" бағдарламасының жобаларына барынша жұмылдырып, материалдар мен жабдықтар өндірісін кеңейту қажет болатын бағыттарды алдын ала айқындап алу керек», – деді Олжас Бектенов.
Премьер-министрдің айтуынша, Қазақстанда құрылыс материалдарын шығаратын өндірістік база қалыптасқан. Ендігі міндет – қолданыстағы кәсіпорындардың мүмкіндіктерін тиімді пайдалану және сұраныс өсетін өнім түрлерін алдын ала анықтау.
Бұл ретте 6,5 трлн теңге – бағдарламаны жүзеге асыруға бағытталатын жалпы қаражат. Оның барлығы тікелей зауыттарға берілетін қаржыландыру немесе құрылыс материалдарын сатып алуға арналған сома емес.
Құрылыс материалдарының 73%-ы Қазақстанда өндіріледі
Үкімет келтірген мәлімет бойынша, қазақстандық кәсіпорындар негізгі құрылыс материалдарына деген ішкі қажеттіліктің орта есеппен 73%-ға жуығын өтейді.
Алайда бұл барлық құрылыс материалы мен жабдықтың бірдей көлемде ел ішінде өндірілетінін білдірмейді. Жекелеген тауар түрлері бойынша импортқа тәуелділік сақталуы мүмкін.
Сондықтан Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне жаңа жобаларға қажетті өнімдерді алдын ала анықтап, қай бағыттарда өндіріс көлемін арттыру керектігін белгілеу тапсырылды.
Мұндай жоспарлау отандық кәсіпорындарға алдағы тапсырыстарды ескере отырып, өндірістік қуаттарын кеңейтуге мүмкіндік беруге тиіс.
106 жоба бойынша материалдар мен жабдықтарға сұраныс анықталды
Үкіметтің бұл бағытта тәжірибесі бар. «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 106 жобалау-сметалық құжаттама бойынша қажетті материалдар мен жабдықтардың көлемі айқындалған.
Олжас Бектенов осындай тәсілді «Халықтық құрылыс» бағдарламасында да қолданудың маңыздылығына назар аударды.
Яғни құрылыс басталғаннан кейін ғана жеткізушілерді іздеудің орнына, қандай өнімнің, қанша көлемде және қай мерзімде қажет болатыны алдын ала белгілі болуы керек.
Бұл отандық зауыттарға өндіріс жоспарын қалыптастыруға, қажетті жабдықтарды сатып алуға және жаңа өнім түрлерін игеруге мүмкіндік береді.
Офтейк-келісімшарттар не үшін қажет?
Премьер-министр отандық кәсіпорындарды ұзақмерзімді тапсырыстармен қамтамасыз ету үшін офтейк-келісімшарттарды кеңінен қолдануды тапсырды.
Офтейк-келісімшарт – өндірушінің болашақта шығаратын өнімін белгілі бір шарттармен сатып алуға арналған ұзақмерзімді келісім.
Мұндай тетіктің кәсіпорындар үшін бірнеше артықшылығы бар:
- Болашақ өнімге сұранысты алдын ала бағалауға мүмкіндік береді.
- Жаңа өндірістік желілерді іске қосу тәуекелін азайтуға көмектеседі.
- Қаржыландыру тарту үшін ұзақмерзімді тапсырыстарды негіз ретінде пайдалануға жағдай жасайды.
- Қазақстандық шикізатты терең өңдеу мен өнім түрлерін кеңейтуді ынталандырады.
- Жаңа технологиялар мен өндірістік құзыреттерді игеруге мүмкіндік береді.
Үкімет мұндай келісімдерді жүзеге асыру кезінде «Бәйтерек» инвестициялық холдингінің қаржылық құралдарын пайдалануды көздеп отыр.
Холдинг отандық және шетелдік инвесторлармен жұмыс істеуге, сондай-ақ инвестициялық жобаларды қаржылық қолдауға қатысады.
Қазақстанда қандай жүк көліктері шығарылады?
Импортты алмастырудың маңызды бағыттарының бірі – ауыр жүк көліктерін Қазақстанда өндіру.
Үкімет бұл жұмысты елдің логистикалық әлеуетін дамыту және отандық тасымалдаушылардың автопаркін жаңарту міндеттерімен байланыстырады.
Қазіргі жағдай мен алдағы жоспарлар:
- HOWO – Қазақстанда жүк көліктерін шығару қолға алынған.
- SITRAK – өндірісі игерілген халықаралық брендтердің бірі.
- Scania – жүк техникасын шығару қолға алынған.
- Volvo – 2026 жылдың соңына дейін Алматыда жүк тартқыштарын өндіруді бастау жоспарланған.
- Mercedes – компаниямен келіссөздер жүргізіліп жатыр.
Үкіметтің басымдықтарының бірі – дайын техниканы құрастырумен шектелмей, оның құрамдас бөлшектерін Қазақстанда өндіру үлесін арттыру.
Бұл ретте Volvo өндірісінің басталуы әзірге жоспар болып саналады, ал Mercedes компаниясымен келіссөздер нақты өндірістің іске қосылғанын білдірмейді.
Отандық жүк техникасына сұраныс қалай арттырылады?
Көлік министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, Қазақстанда шығарылатын жүк көліктері мен халықаралық тасымалдарға арналған тартқыштарға сұранысты ынталандыру тапсырылды.
Негізгі құралдардың бірі – жеңілдікпен лизингті кеңейту.
Бұл тетік тасымалдаушы компанияларға техниканы бірден толық құнын төлемей, белгілі бір мерзімге қаржыландыру арқылы сатып алуға мүмкіндік береді.
Мұндай қолдау отандық жүк техникасының сатылымын ынталандыруға және тасымалдаушылардың автопаркін жаңартуға бағытталған.
Алайда жаңа лизинг бағдарламаларының нақты шарттары, қаржыландыру көлемі мен қатысушыларға қойылатын талаптар бұл отырыста жарияланған жоқ.
Үкімет қандай тапсырмалар берді?
«Халықтық құрылыс» бағдарламасын ауқымды іске асыруға дайындық аясында Олжас Бектенов бірнеше нақты міндет қойды:
- Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне әкімдіктермен, «Бәйтерек» холдингімен және «Атамекен» палатасымен бірлесіп, бағдарламаға отандық өндірушілердің қатысуын қамтамасыз ету.
- Жобаларды жоспарлау кезінде Қазақстандық тауар өндірушілер тізілімінде бар өнімдерді ескеру.
- Сатып алуға қажетті тауарлар туралы ақпаратты алдын ала жариялау.
- Өндірісті кеңейту үшін сатып алу және жеткізу мерзімдерін ескере отырып, қаржыландыру тетіктерін қарастыру.
- Көлік министрлігіне отандық жүк техникасына сұранысты ынталандыру және жеңілдікпен лизингті кеңейту.
- Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне импортты алмастырудың басым бағыттарын айқындап, тиісті өндірістерді Қазақстанда жергіліктендіру шараларын әзірлеу.
Премьер-министр жобаларды белгіленген мерзімде іске қосуды және осындай жұмысты басқа да жоғары технологиялық салаларда жалғастыруды тапсырды.
Бұл шешімдер қазақстандық бизнеске не береді?
«Халықтық құрылыс» бағдарламасы аясындағы ауқымды тапсырыстар құрылыс материалдарын, металл конструкцияларын, инженерлік жабдықтар мен басқа да өнеркәсіптік өнімдерді шығаратын кәсіпорындар үшін қосымша нарық қалыптастыруы мүмкін.
Бірақ мұндай мүмкіндіктің нақты нәтижеге айналуы өндіріс орындарының қажетті көлемді, сапаны және жеткізу мерзімдерін қамтамасыз ете алуына байланысты.
Үкіметтің қазіргі міндеті – инфрақұрылымдық жобаларға сұранысты алдын ала жоспарлап, оны отандық өндірістің дамуымен байланыстыру.
Бұл ретте импортты алмастыру тек дайын өнімді Қазақстанда құрастырумен шектелмеуі тиіс. Құрамдас бөлшектерді жергілікті өндіру, қазақстандық шикізатты терең өңдеу және жаңа технологияларды игеру де маңызды бағыттар ретінде белгіленді.
Бұған дейін біз «Халықтық құрылыс» бағдарламасының Қазақстанның барлық өңірін қамтитыны және Үкіметтің құрылыс жобаларын дайындау жөніндегі тапсырмалары туралы жазған едік. Енді сол жобаларды отандық кәсіпорындардың өндірістік мүмкіндіктерімен байланыстыруға басымдық беріліп отыр.