Қазақстанда IT-компанияларға арналған сатып алу жүйесі өзгереді

616
Фотосурет: primeminister.kz

Қазақстанда IT-компанияларға арналған сатып алу рәсімдері толық цифрландырылады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Сенімді цифрлық объектілер тізіліміне қатысты барлық процесс бірыңғай электрондық жүйе арқылы жүргізіледі. Бұл туралы Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында бірінші вице-министр Ростислав Коняшкин мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.

Реформаның негізгі мақсаты – отандық технологиялық компанияларды қолдау және олардың өнімдеріне тұрақты сұраныс қалыптастыру. Өтінім беру үшін Astana Hub ресми платформасы пайдаланылады.

Үкімет IT саласын дамытудың үш негізгі бағытына басымдық беріп отыр: цифрлық өнімдерге мемлекеттік тапсырыс беру, отандық электроника өндірушілерін қолдау және технологиялық стартаптарды халықаралық нарыққа шығару.

Сонымен қатар жер қойнауын пайдаланушылардың ғылым мен инновацияға бөлетін қаражаты есебінен қазақстандық IT-компанияларға өндірістік тапсырыстар беру тетігі кеңейтілуде.

Отандық IT-компанияларды қолдаудың үш бағыты

Ростислав Коняшкиннің айтуынша, мемлекеттік қолдау жүйесінде әрқайсысы нақты міндет атқаратын үш құрал бар:

  • Сенімді цифрлық объектілер тізілімі – қазақстандық IT-компаниялардың цифрлық өнімдерін сатып алуда басымдық беруге арналған.
  • Қазақстандық тауар өндірушілер тізілімі – ел ішінде нақты өнім шығаратын кәсіпорындардың мәртебесін растауға бағытталған.
  • Astana Hub – технологиялық компанияларды бастапқы идеядан халықаралық нарыққа шығу кезеңіне дейін қолдайтын экожүйе.

Бірінші екі тізілім отандық өнімге сұраныс қалыптастыруға көмектессе, Astana Hub компаниялардың өздерін дамытуға бағытталған.

2027 жылдан бастап қандай өзгеріс болады?

Сенімді цифрлық объектілер тізілімі арқылы жүзеге асырылатын сатып алулар 2023 жылдан бері 4,4 есе өскен. Енді Үкімет бұл жүйедегі әкімшілік рәсімдерді толық автоматтандыруды жоспарлап отыр.

«Екі тізілім де сатып алуда басымдық береді. Сөйтіп біз отандық өнімге тұрақты сұраныс жасаймыз. Бірақ тек сұраныс жеткіліксіз. Бізге мықты компаниялар керек. Мұнымен Astana Hub айналысады. Ол компанияларды стартаптан бастап шетел нарығына дейін өсіреді. Ал 1% тетігі арқылы IT-компанияларға ірі өндірістен тапсырыс әкеледі. Алдымен Сенімді цифрлық объектілер тізілімі туралы. 2023 жылдан бері тізілім арқылы сатып алу 4,4 есе өсті. Биыл да өсу жалғасып жатыр. Басты жаңалық – барлық процесс цифрға көшеді. Өтінімді astanahub.com сайты арқылы беруге болады. Өтінімнен бастап шешімге дейін бәрі автоматты түрде жүреді. Жыл соңына дейін eLicense те, жаңа модуль де қатар жұмыс істейді. 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап барлық процесс тек ЕОНИС арқылы жүреді», — деді Ростислав Коняшкин.

Жоспарға сәйкес, 2026 жылдың соңына дейін eLicense жүйесі мен жаңа модуль қатар жұмыс істейді. Ал 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап рәсімдер тек ЕОНИС арқылы жүргізілуі тиіс.

Бұл өзгеріс өтінімдерді қараудағы қол еңбегін азайтуға, шешім қабылдау кезеңдерін ашық көрсетуге және компаниялардың құжат рәсімдеуге жұмсайтын уақытын қысқартуға бағытталған.

Электроника өндірісі екі жылда 2,5 есеге жуық өсті

Отандық өндірісті қолдаудың екінші құралы – Қазақстандық тауар өндірушілер тізілімі.

2026 жылдан бастап ол бұрын қолданылған СТ-KZ сертификаты мен индустриялық сертификатты алмастырды. Енді тауардың Қазақстанда өндірілгенін растау осы тізілім арқылы жүзеге асырылады.

Жыл басынан бері электроника саласындағы кәсіпорындардан 791 өтінім түскен.

Министрлік мәліметінше, соңғы екі жылда Қазақстандағы электроника өндірісінің көлемі 2,5 есеге жуық артқан.

Тізілім отандық электроника өндірушілеріне сатып алу рәсімдеріне қатысу кезінде өз өнімінің шығу тегін растауға мүмкіндік береді. Алайда өтінім саны тіркелген кәсіпорындардың немесе мақұлданған өтінімдердің санына тең емес.

Қазақстанның IT-экспорты $1,1 млрд-тан асты

Технологиялық бизнесті дамытудың үшінші бағыты – Astana Hub экожүйесі.

Ростислав Коняшкиннің айтуынша, екі жылда Қазақстанның IT-экспорты екі еседен астам өсіп, 1,1 млрд доллардан асқан. Оның жартысынан көбі Astana Hub резиденттерінің үлесіне тиесілі.

2026 жылдың тоғыз айында хаб резиденттерінің экспорты 317 млрд теңгені құрады.

Бұл көрсеткіш қазақстандық IT-компаниялардың бағдарламалық қамтамасыз ету, цифрлық шешімдер және технологиялық қызметтер арқылы шетелдік нарықтардан табыс тауып отырғанын көрсетеді.

Astana Hub стартаптарға дамудың әр кезеңінде қолдау көрсетеді. Оған акселерациялық бағдарламалар, қаржыландыруға қол жеткізу және халықаралық нарыққа шығуға көмектесу кіреді.

Қазақстанның 20 өңірінде IT-хаб жұмыс істейді

Astana Hub қызметі елордамен шектелмейді. Қазір Қазақстанда 20 өңірлік IT-хаб жұмыс істейді.

Олардың базасында 2 500-ден астам іс-шара өткізілген. Бұл алаңдар жергілікті мамандарға, студенттерге және кәсіпкерлерге технологиялық жобаларын дамытуға мүмкіндік береді.

Өңірлердегі іс-шаралардың бірнеше мысалы:

  • Қостанай – хакатонға 10 қаладан 150-ден астам өтінім түсті.
  • Көкшетау – аграрлық хакатонға 133 адам қатысты.
  • Петропавл – AGROTECH BATTLE іс-шарасына 130-дан астам адам қатысты.

Жаңа кәсіпкерлерге арналған Startup Orda және Smart City Accelerator бағдарламалары да жұмыс істейді. Олар қатысушыларға білім берумен қатар, технологиялық шешімдерін нақты жағдайларда сынауға мүмкіндік береді.

Ұлыбританияда бесінші халықаралық IT-хаб ашылады

Қазақстандық стартаптардың шетел нарығына шығуы үшін халықаралық хабтар желісі дамытылып жатыр.

Қазір мұндай төрт алаң АҚШ-та, Қытайда, Біріккен Араб Әмірліктерінде және Малайзияда жұмыс істейді. Олар арқылы 61 стартап өткен.

2026 жылғы 20 қарашада Ұлыбританияда бесінші халықаралық хабты ашу жоспарланған.

«Astana Hub өңірлерде де жұмыс істейді. Бүгін елімізде 20 өңірлік IT-хаб бар. Олар 2 500-ден астам іс-шара өткізді. Мысалы, Қостанайдағы хакатонға 10 қаладан 150-ден астам өтінім келді. Көкшетаудағы аграрлық хакатонға 133 адам қатысты. Петропавлдағы AGROTECH BATTLE-ге 130-дан астам адам қатысты. Жаңа кәсіпкерлерге Startup Orda және Smart City Accelerator бағдарламалары бар. Онда оқытады және жобаны іс жүзінде сынап көруге мүмкіндік береді. Халықаралық хабтар – біздің IT-компаниялар үшін шетел нарығына жол. Қазір төрт хаб бар: АҚШ-та, Қытайда, Араб Әмірліктерінде және Малайзияда. Олар арқылы 61 стартап өтті. Хабтар шетелден әріптес табуға және жаңа нарыққа шығуға көмектеседі. Қарашаның 20-сында Ұлыбританияда бесінші хаб ашылады. Бұл – біз үшін тағы бір нарық. Хабтар білім де береді. Мысалы, Silkroad Innovation Hub Stanford және OpenAI-мен бірге AI Leaders бағдарламасын өткізді. Яғни халықаралық хабтар біздің IT-экспортты өсіреді», — деді Ростислав Коняшкин.

Халықаралық хабтардың негізгі міндеті – қазақстандық компанияларға шетелдік серіктестер табуға, нарық ерекшеліктерін түсінуге және экспорттық қызметін кеңейтуге көмектесу.

Өнеркәсіпті цифрландыруға 12,7 млрд теңгенің жобалары

Үкіметтің тағы бір бағыты – жер қойнауын пайдаланушылардың қаражаты есебінен отандық цифрлық шешімдерге сұраныс қалыптастыру.

Қолданыстағы тетік бойынша жер қойнауын пайдаланушылар табысының 1%-ын ғылым мен инновацияға бөледі. Осы қаражаттың бір бөлігі Astana Hub арқылы қазақстандық IT-компаниялардың жобаларына бағытталады.

Қазір бұл бағытта:

  • 9,6 млрд теңгеге 18 жоба жүзеге асырылып жатыр.
  • 3,1 млрд теңгеге тағы 13 жоба басталу кезеңінде.

Осылайша, жүзеге асырылып жатқан және басталуға дайындалған жобалардың жалпы құны 12,7 млрд теңгені құрайды.

Бұл қаражат жасанды интеллект, кен орындарының цифрлық егіздерін жасау, өндірісті автоматтандыру және өнеркәсіптік қауіпсіздік бағыттарындағы шешімдерге арналған.

Цифрлық егіз – нақты өндірістік нысанның немесе технологиялық процестің виртуалды моделі. Ол жабдықтардың жұмысын талдауға, ықтимал ақауларды болжауға және өндірістік шешімдерді алдын ала тексеруге көмектеседі.

Мұндай технологиялар өнеркәсіп кәсіпорындары үшін шығындарды қысқартуға және өнімділікті арттыруға мүмкіндік беруі мүмкін. Ал IT-компаниялар үшін бұл – Қазақстан ішіндегі ірі корпоративтік тапсырыстарға қол жеткізу жолы.

Жер қойнауын пайдаланушылардың 1% қаражаты қалай бөлінеді?

Қазір Үкімет бұл қаржыландыру тетігін жетілдіруді жоспарлап отыр.

Ұсынылған өзгерістерге сәйкес, ғылым мен цифрландыруға арналған қаражатты бөлек бағыттар бойынша басқару көзделген.

Ғылымға арналған қаржы бюджеттің арнайы шоты арқылы, ал өндірісті цифрландыруға арналған қаражат Astana Hub арқылы бағытталуы тиіс.

Тиісті заңнамалық түзетулер Құрылтайда қаралып жатыр. Сондықтан жаңа тәртіп әзірге түпкілікті қабылданған шешім емес.

Бұл өзгерістер қазақстандық IT-бизнеске не береді?

Үкімет ұсынған тәсіл отандық технологиялық бизнестің екі негізгі мәселесін шешуге бағытталған: тұрақты тапсырыс табу және халықаралық нарықта бәсекеге қабілетті компанияға айналу.

Цифрлық тізілімдер қазақстандық өнімдерді сатып алуда басымдық беруге мүмкіндік жасайды. Astana Hub стартаптарды дамытуға көмектессе, жер қойнауын пайдаланушылардың тапсырыстары технологияларды нақты өндірісте қолдануға жағдай қалыптастырады.

Алайда бұл шаралардың нәтижесі электрондық жүйелердің тиімді жұмысына, өнеркәсіптік жобалардың жүзеге асуына және қазақстандық компаниялардың сапалы өнім ұсына алуына байланысты болады.

Бұған дейін біз Astana Hub экожүйесінің сегіз жылдағы дамуы, технологиялық компаниялардың табысы және IT-экспорттың өсуі туралы жазған едік. Енді мемлекеттік сатып алуларды цифрландыру мен өнеркәсіптік тапсырыстарды кеңейту осы экожүйенің ішкі нарықтағы мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған.

«DKnews.kz» халықаралық ақпараттық агенттігі Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркелген. Есепке қою туралы куәлік № 10484-АА 2010 жылдың 20 қаңтарында берілді.

Тақырып
Жаңарту
МИА «DKnews.kz» © 2006 -