Қазақстанда 2 124 музей жәдігері мемлекеттік тізілімге енгізуге ұсынылды. Астанада өткен арнайы комиссия отырысында еліміздің 29 музейінен түскен материалдар қаралды. Бұл туралы Қазақстанның Мәдениет және ақпарат министрлігі хабарлады.
Ұсынылған жәдігерлер 1 382 аталымды қамтиды. Олардың тарихи-мәдени және ғылыми құндылығы сарапшылардың талқылауына шығарылды. Бұл жұмыс Қазақстанның ұлттық мұрасын жүйелі түрде есепке алып, оны келер ұрпаққа сақтауға бағытталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
29 музей қандай жәдігерлерді ұсынды?
Ұлттық мәдени игілік объектілерінің айрықша режимі жөніндегі комиссияның отырысы Астанада өтті. Күн тәртібіндегі басты мәселе – музей қорларындағы құнды жәдігерлерді мемлекеттік тізілімге енгізу мүмкіндігін қарастыру.
Музей өкілдері әрбір ұсынылған заттың тарихи-мәдени және ғылыми маңызын түсіндірді. Сондай-ақ жәдігерлердің бірегейлігі мен оларды ұлттық мәдени игілік ретінде тануға негіз болатын мәліметтерді таныстырды.
Комиссия мүшелері ұсынылған материалдарды зерделеп, сараптамалық пікірлері мен ұсыныстарын білдірді.
Отырыста қаралған материалдардың негізгі көрсеткіштері:
- 29 музей мемлекеттік тізілімге енгізуге ұсыныс берді.
- 1 382 аталым бойынша материалдар қаралды.
- 2 124 сақтау бірлігі сарапшылардың қарауына ұсынылды.
Министрлік ұсынылған жәдігерлердің толық тізімін және олардың қай музейлерге тиесілі екенін жариялаған жоқ. Сондай-ақ отырыста қаралған заттардың барлығы мемлекеттік тізілімге енгізілгені туралы хабарланған жоқ.
Қазақстанда 52 мыңнан астам мәдени құндылық тіркелген
Ұлттық мәдени игілік объектілерінің мемлекеттік тізілімі бірнеше жылдан бері толықтырылып келеді.
Мәдениет және ақпарат министрлігінің дерегінше, 2019 жылдан 2026 жылғы қыркүйекке дейін еліміздің 75 музейінен 52 313 сақтау бірлігі мемлекеттік тізілімге енгізілген.
Олар 27 298 аталымды қамтиды.
Бұл көрсеткіштер Қазақстан музейлерінде сақталған тарихи және мәдени құндылықтарды есепке алу жұмысының ауқымын көрсетеді.
Дегенмен сақтау бірліктерінің саны мен аталымдар саны бірдей ұғым емес. Бір аталым бірнеше сақтау бірлігін қамтуы мүмкін. Сондықтан ресми статистикада екі көрсеткіш бөлек беріледі.
Мемлекеттік тізілімге енгізу не үшін қажет?
Ұлттық мәдени игілік объектілерінің мемлекеттік тізілімі – Қазақстан тарихы мен мәдениеті үшін айрықша маңызы бар материалдық мәдени құндылықтардың ресми тізбесі.
Мұндай мәртебе жәдігердің тарихи, көркемдік немесе ғылыми маңызын мемлекеттік деңгейде тануға мүмкіндік береді.
Тізілімге енгізілген объектілерге қатысты арнайы қорғау және пайдалану талаптары қолданылады. Бұл олардың сақталуын қамтамасыз етуге және құндылығын жоғалтпауға бағытталған.
Атап айтқанда, ұлттық мәдени игілік объектілерінің айрықша режимі мынадай міндеттерді қамтиды:
- Тарихи және мәдени құндылықтарды анықтау және есепке алу.
- Жәдігерлердің ғылыми және тарихи маңызын зерделеу.
- Олардың сақталуы мен қорғалуын қамтамасыз ету.
- Қалпына келтіру және пайдалану кезінде белгіленген талаптарды сақтау.
- Мәдени мұраны болашақ ұрпаққа жеткізу.
Қазақстан заңнамасына сәйкес, мемлекеттік тізілімге енгізілген ұлттық мәдени игілік объектілерін арнайы рұқсатсыз жоюға, басқа жерге ауыстыруға, өзгертуге немесе қалпына келтіруге жол берілмейді.
Бұл талаптар тарихи жәдігерлердің бастапқы ерекшеліктерін сақтауға және олардың бүліну қаупін азайтуға арналған.
Жәдігерлердің құндылығы қалай бағаланады?
Мемлекеттік тізілімге ұсынылған әрбір мәдени құндылықтың маңызы тиісті мәліметтер мен сараптамалық материалдар негізінде қаралады.
Бұл ретте заттың жасы немесе сирек кездесуі ғана емес, оның Қазақстан тарихы мен мәдениетіндегі орны да маңызды.
Комиссия отырысында музей өкілдері жәдігерлердің тарихи-мәдени және ғылыми құндылығын, бірегейлігін және тізілімге енгізуге негіз болатын деректерді таныстырды.
Сарапшылар осы материалдарды зерделеп, ұсынылған объектілерге қатысты пікірлерін білдірді.
Мұндай қарау мәдени құндылықтарды есепке алу кезінде олардың маңызын жан-жақты бағалауға мүмкіндік береді.
Музейлер ұлттық мұраны сақтауда қандай рөл атқарады?
Музейлердің міндеті жәдігерлерді көпшілікке көрсету ғана емес. Олар тарихи заттарды жинақтайды, зерттейді, есепке алады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Әсіресе бірегей мәдени құндылықтарға қатысты ғылыми сипаттама жасау мен сақтау жағдайларын бақылаудың маңызы зор.
Мемлекеттік тізілімді толықтыру осы жұмыспен тікелей байланысты. Ол ел тарихына қатысты маңызды заттарды анықтап, олардың ұлттық мәдени мұра ретіндегі орнын айқындауға көмектеседі.
Астанада өткен комиссия отырысы да осы бағыттағы жұмыстың жалғасы болды.
Ұлттық мәдени мұраны сақтау жұмысы жалғасады
2019 жылдан бері мемлекеттік тізілімге 75 музейден 52 мыңнан астам сақтау бірлігінің енгізілуі Қазақстандағы мәдени мұраны есепке алу жұмысының жалғасып жатқанын көрсетеді.
Ал 29 музей ұсынған тағы 2 124 сақтау бірлігінің қаралуы бұл үдерістің жаңа кезеңі болды.
Әзірге комиссия қараған жәдігерлердің қаншасы тізілімге енгізілетіні нақтыланған жоқ. Сондықтан оларды тіркелген мәдени құндылықтардың жалпы санына қосуға ерте.
Басты мақсат өзгермейді: тарихи және ғылыми маңызы бар жәдігерлерді анықтау, олардың сақталуын қамтамасыз ету және келер ұрпаққа жеткізу.
Бұған дейін біз Алматыдағы Ұлттық орталық музейде 300 мыңнан астам жәдігерді сақтау жағдайларының жақсартылғаны туралы жазған едік. Музей қорларын қорғау мен ұлттық мәдени игілік объектілерін мемлекеттік есепке алу – Қазақстанның тарихи мұрасын сақтаудың өзара байланысты бағыттары.