Қазақстанда антидопингтік зертхананы 2027 жылы іске қосу жоспарланып отыр. Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосыновтың Орталық коммуникациялар қызметіндегі баспасөз конференциясында мәлімдеуінше, Орталық Азиядағы алғашқы осындай зертхана қазір дайындықтың соңғы кезеңінен өтіп жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа нысан қазақстандық спортшылардың допинг-сынамаларын ел ішінде зерттеуге мүмкіндік беруге тиіс. Қазір бұл талдаулар Германияға жіберіледі. Министрдің айтуынша, зертхананың ашылуы уақыт пен қаржы шығынын азайтуға, сондай-ақ спорт ғылымын дамытуға жағдай жасайды.
Қазақстан допинг-сынамаларын неге Германияға жібереді?
Қазіргі уақытта қазақстандық спортшылардан алынған допинг-сынамалар Германиядағы зертханаға жіберіледі. Бұл талдауларды жүргізу үшін халықаралық логистика мен қосымша ұйымдастыру жұмыстарын қажет етеді.
Министр Ербол Мырзабосынов жаңа зертхананың қажеттілігін осы мәселемен байланыстырды.
«Бүгінде қазақстандық спортшылардың допинг-сынама талдаулары Германияға жіберіледі. Бұл қосымша қаржы мен уақытты талап етеді. Жаңа зертхананың іске қосылуы сынамаларды елімізде зерттеуге мүмкіндік беріп қана қоймай, спорт саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын дамытуға да жол ашады», – деді министр өз жауабында.
Қазақстанда тиісті зерттеу мүмкіндіктерінің пайда болуы сынамаларды шетелге тасымалдауға тәуелділікті азайтуы мүмкін. Алайда нақты қаржылық үнем мен талдау мерзімдерінің қаншалықты қысқаратыны әзірге жарияланған жоқ.
Жаңа зертхана қашан ашылады?
Ербол Мырзабосыновтың мәліметінше, антидопингтік зертхана дайындықтың соңғы кезеңіне жеткен.
Нысанды 2027 жылы пайдалануға беру жоспарланып отыр. Дегенмен оның нақты ашылатын күні әзірге хабарланған жоқ.
Жобаның негізгі мақсаттары:
- Қазақстандық спортшылардың допинг-сынамаларын ел ішінде зерттеу мүмкіндігін қалыптастыру.
- Сынамаларды шетелге жіберуге байланысты уақыт пен қаржы шығындарын азайту.
- Спорт саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын дамыту.
- Допингке қарсы бақылаудың зертханалық мүмкіндіктерін кеңейту.
Министрлік әзірге жобаның жалпы құнын, зертхананың жылдық өткізу қуатын және онда қанша маман жұмыс істейтінін нақтылаған жоқ.
Антидопингтік зертхана не үшін қажет?
Антидопингтік зертханалардың негізгі міндеті – спортшылардан алынған биологиялық сынамаларды зерттеп, спортта тыйым салынған заттар мен әдістерді қолдану белгілерін анықтау.
Мұндай талдаулар спортшылардың жарыс кезіндегі және жарыстан тыс кезеңдегі допинг-бақылауы үшін маңызды.
Зертханалық зерттеулер спорттағы әділ бәсекелестікті қорғауға, спортшылардың денсаулығына төнетін қауіптердің алдын алуға және халықаралық антидопингтік талаптардың сақталуына көмектеседі.
Сонымен қатар заманауи зертхана ғылыми зерттеулер жүргізуге және осы бағыттағы мамандардың кәсіби әлеуетін арттыруға мүмкіндік бере алады.
Халықаралық аккредиттеу неге маңызды?
Антидопингтік зертхананың ғимараты мен жабдықтарының дайын болуы оның халықаралық спорт жүйесінде ресми талдау жүргізуге бірден құқылы екенін білдірмейді.
Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік (WADA) зертханаларға арнайы талаптар қояды. Олардың қатарында талдау әдістерінің сенімділігі, сапаны бақылау, мамандардың біліктілігі және зерттеу нәтижелерінің дәлдігі бар.
Сондықтан зертхананың пайдалануға берілуі мен халықаралық аккредиттеу мәртебесін бөлек қарастырған жөн.
Қазақстандағы жаңа нысанның WADA аккредиттеуінен өту мерзімі мен нақты мәртебесі туралы министрдің осы мәлімдемесінде қосымша ақпарат берілген жоқ.
Қазақстанда бұған дейін де антидопингтік зертхана болған
Қазақстанда антидопингтік зертханалық инфрақұрылым құру жұмыстары бұрын да жүргізілген.
Алматыдағы допингке қарсы зертхана 2016 жылы WADA аккредитациясынан айырылған. Кейін оны қалпына келтіруге бағытталған жұмыстар қолға алынды.
Сондықтан 2027 жылға жоспарланған жобаны Қазақстанда антидопингтік зертхананың алғаш рет пайда болуы ретінде түсіндіру дұрыс емес. Министрлік жаңа нысанды Орталық Азиядағы алғашқы зертхана ретінде таныстырып отыр, алайда оның халықаралық мәртебесі мен бұрынғы зертханалық инфрақұрылыммен байланысы жөніндегі толық мәлімет әзірге жарияланбаған.
Бұл Қазақстан спортына не береді?
Жаңа зертхананың іске қосылуы Қазақстанның спорттық медицина және антидопингтік бақылау саласындағы мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Егер нысан жоспарланған мерзімде пайдалануға беріліп, қажетті халықаралық талаптарға сәйкес жұмыс істесе, қазақстандық спортшылардың сынамаларын ел ішінде зерттеуге жағдай жасалады.
Бұл спорт ұйымдары үшін талдау үдерісін ұйымдастыруды жеңілдетіп, отандық ғылыми мамандардың тәжірибе жинақтауына ықпал етуі мүмкін.
Дегенмен зертхананың нақты тиімділігі оның техникалық мүмкіндіктеріне, халықаралық талаптарға сәйкестігіне және тұрақты жұмыс істеуіне байланысты болады.
Бұған дейін біз Қазақстанның Дүниежүзілік допингке қарсы агенттікпен ынтымақтастықты кеңейтуі және халықаралық антидопингтік жүйедегі рөлін күшейтуі туралы жазған едік. Жаңа зертхананы іске қосу осы бағыттағы жұмыстың маңызды кезеңдерінің біріне айналуы мүмкін.