Қазақстан 2029 жылға қарай 100 мың шетелдік студент тартуды жоспарлап отыр. Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 19 қарашада ғылым және жоғары білім саласындағы III Стратегиялық серіктестер форумында мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ақорданың ресми ақпаратында Мемлекет басшысының халықаралық академиялық ынтымақтастық, жасанды интеллект және білім беру саласындағы жаңа міндеттер туралы айтқаны хабарланды.
Форумның маңызды нәтижелерінің бірі – Қазақстанның Ғылым және жоғары білім министрлігі мен Біріккен Ұлттар Ұйымы университеті арасындағы келісімге қол қойылуы. Сонымен қатар Президент елдегі шетелдік студенттер санының өскенін және қазақстандық университеттердің халықаралық рейтингтердегі нәтижелерін жариялады.

Тоқаев: Қазақстан адам капиталына басымдық береді
Мемлекет басшысы форумның қазіргі халықаралық жағдайдағы маңызын атап өтті. Оның айтуынша, әлем елдері арасындағы бәсекелестік барған сайын білім, ғылым және жаңа технологиялар саласына ауысып жатыр.
Президент ғылым мен жоғары білім жүйесі алдағы ауқымды өзгерістерге дайын болуы қажет екенін айтты.

«Дүние жүзі елдің мәртебесі мен орны зияткерлік қуатына және инновациялық қабілетіне қарап анықталатын жаңа кезеңге қадам басты. Жаһанда таланттар мен технологиялар үшін бәсекелестік күшейді. Осындай заманда Қазақстан адам капиталына басымдық беріп, нақты стратегиялық таңдауын жасады. Яғни, біз, ең алдымен, отандық және шетелдік білікті маманды жоғары бағалаймыз. Жаңа Конституциямызда білім, ғылым және инновацияны ұлтымыздың келешек дамуының стратегиялық діңгегі ретінде бекіттік. Бүгінгі форумға қатысып отырған ардақты ғылыми қауым өкілдері, университеттер басшылары мен халықаралық серіктестер біздің жаңа стратегиямызды мұқият саралап, асқақ мұратымыздың жаңашыл рухын лайықты түрде бағалайтынына сенімдімін, – деді Президент.»
Бұл мәлімдеме Қазақстанның экономикалық және технологиялық даму жоспарларында жоғары білімнің ерекше орын алатынын көрсетеді. Мемлекет университеттерді тек маман даярлайтын мекеме емес, ғылыми зерттеулер мен инновацияларды дамытатын орталық ретінде қарастырып отыр.
Шетелдік студенттер саны 31 мыңнан 41 мыңға өсті
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанда білім алуға қызығушылық танытатын шетелдік жастар санының артқанын айтты.

Президенттің мәліметінше, былтыр елімізде 31 мың шетелдік студент оқыған. Қазір олардың саны 41 мыңға жетті. Бұл бір жыл ішінде 10 мың студентке, яғни шамамен 32 пайызға өскенін білдіреді.
Шетелдік студенттердің 8 мыңнан астамы Қазақстанның қаржылай қолдауымен білім алып жатыр.
Мемлекет басшысы бұл көрсеткіштің Тәуелсіздік жылдарындағы ең жоғары деңгей екенін атап өтті.
«Былтыр елімізде басқа мемлекеттерден келген 31 мың студент оқып жатқанын айтқан едім. Қазір олардың саны 41 мыңға жетті. Соның ішінде 8 мыңнан астам студент Қазақстанның қаржылай қолдауымен білім алуда. Бұл – Тәуелсіздік жылдары ішіндегі ең жоғары көрсеткіш. 2029 жылға қарай 100 мың шетел студентін тарту ойымызда бар. «Қазақстанда білім ал!» деген ұлттық бастамамыз осы міндетті іске асыруда маңызды рөл атқарады деп сенемін. Біз кейінгі уақытта қол жеткізген бірқатар жетістігімізді мақтан тұтамыз. Мәселен, 18 университетіміз биылғы QS World University Rankings тізіміне енді. Сонымен қатар Қазақстанның 10 жоғары оқу орны 2027 жылғы Times Higher Education рейтингіне қосылды. 2026 жылғы Жаһандық инновация индексінде Қазақстан аймақ елдері арасында ең жоғары көрсеткішпен көш бастап, орнықты өсім көрсетіп келеді, – деді Мемлекет басшысы.»
2029 жылға дейін тағы 59 мың шетелдік студент тарту қажет
Қазақстанның алдағы мақсаты – 2029 жылға қарай шетелдік студенттер санын 100 мыңға жеткізу.
Қазіргі көрсеткішпен салыстырғанда, бұл мақсатқа жету үшін олардың санын тағы 59 мың адамға арттыру қажет. Басқаша айтқанда, Қазақстанда білім алатын шетелдік жастар саны шамамен 2,4 есе өсуге тиіс.

Осы бағытта «Қазақстанда білім ал!» ұлттық бастамасына ерекше мән беріліп отыр.
Шетелдік студенттер санының өсуі университеттер үшін халықаралық білім беру нарығындағы мүмкіндіктерді кеңейтеді. Сонымен қатар жатақхана, оқу инфрақұрылымы, академиялық бағдарламалар және студенттерге көрсетілетін қызметтер сапасына қойылатын талаптарды арттырады.
Дегенмен 100 мың студент – әзірге стратегиялық мақсат. Оның орындалуы алдағы жылдардағы қабылдау көрсеткіштері мен білім беру жүйесінің мүмкіндіктеріне байланысты болады.
Қазақстанның 18 университеті QS рейтингіне енді
Президент қазақстандық жоғары оқу орындарының халықаралық рейтингтердегі нәтижелеріне тоқталды.

Мемлекет басшысы жариялаған деректерге сәйкес:
- 18 қазақстандық университет QS World University Rankings тізіміне енді.
- 10 жоғары оқу орны Times Higher Education 2027 рейтингіне қосылды.
- 2026 жылғы Жаһандық инновация индексінде Қазақстан өңір елдері арасында жетекші көрсеткішке қол жеткізгені айтылды.
Халықаралық рейтингтер университеттердің ғылыми қызметін, академиялық беделін, білім беру мүмкіндіктерін және басқа да көрсеткіштерін салыстыруға мүмкіндік береді.
Алайда рейтингке ену мен оның ішіндегі нақты орын екі бөлек көрсеткіш. Президенттің осы мәлімдемесінде аталған университеттердің жеке орындары көрсетілген жоқ.
Қазақстан мен БҰҰ университеті келісімге қол қойды
Форумның соңында Қазақстанның Ғылым және жоғары білім министрлігі мен Біріккен Ұлттар Ұйымы университеті арасындағы келісімге қол қою рәсімі өтті.
Бұл – халықаралық академиялық ынтымақтастықты кеңейту бағытындағы маңызды қадам.
БҰҰ университеті халықаралық ғылыми зерттеулерді дамытуға және жаһандық мәселелерді ғылыми тұрғыдан зерделеуге бағытталған ұйым.
Қазақстан үшін мұндай ынтымақтастық шетелдік ғалымдармен байланыстарды нығайтуға, бірлескен зерттеулер жүргізуге және халықаралық ғылыми жобаларға қатысу мүмкіндіктерін кеңейтуге ықпал етуі мүмкін.

Сонымен бірге қол қойылған келісімнің нақты қаржылық шарттары, іске асыру мерзімдері мен жобалар тізбесі ұсынылған хабарламада егжей-тегжейлі ашылған жоқ.
Форумға әлемдік университеттердің басшылары қатысты
III Стратегиялық серіктестер форумы Қазақстан мен халықаралық академиялық қоғамдастық арасындағы диалог алаңына айналды.

Іс-шарада Қазақстанның Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек және шетелдік жоғары оқу орындары мен халықаралық ұйымдардың жетекшілері сөз сөйледі.

Форум спикерлерінің қатарында:
- Саясат Нұрбек – Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі.
- Тшилидзи Марвала – БҰҰ университетінің ректоры, БҰҰ Бас хатшысының орынбасары.
- Джон Гилл – Times Higher Education бас директоры.
- Угур Унал – Гази университетінің ректоры.
- Майкл Нгай – Гонконг қалалық университеті директорлар кеңесінің төрағасы.
- Нола Хьюитт-Дандас – Хериот-Уотт университетінің ректоры.
- Сергей Филатов – Д.И. Менделеев атындағы Ресей химия-технология университетінің ректоры.
Осындай құрамдағы форум Қазақстанның халықаралық ғылыми және білім беру байланыстарын дамытуға мүдделі екенін көрсетеді.

Қазақстанның академиялық хабқа айналу жоспары
Президенттің мәлімдемелерінен Қазақстанның жоғары білім саласындағы бірнеше негізгі бағытын бөліп көрсетуге болады.
Біріншісі – шетелдік студенттер санын арттыру арқылы Қазақстанның халықаралық білім беру нарығындағы орнын нығайту.
Екіншісі – отандық университеттердің ғылыми және академиялық сапасын жақсартып, халықаралық рейтингтердегі бәсекеге қабілеттілігін арттыру.

Үшіншісі – әлемнің жетекші университеттерімен және ғылыми ұйымдарымен ынтымақтастықты нақты зерттеу жобаларына айналдыру.
Төртіншісі – білім беру мен инновацияны экономиканың ұзақмерзімді дамуының негізгі факторларының бірі ретінде қарастыру.
Бұл бағыттар өзара байланысты. Шетелдік студенттер мен оқытушылардың келуі халықаралық академиялық байланыстарды кеңейтсе, ғылыми зерттеулердің дамуы университеттердің сапасы мен беделіне ықпал етеді.

Білім мен ғылым Қазақстанның ұзақмерзімді басымдығына айналды
19 қарашадағы форум Қазақстанның жоғары білім саласындағы халықаралық ынтымақтастығын кеңейтуге бағытталған кезекті алаң болды.
Президент жариялаған 100 мың шетелдік студент тарту мақсаты елдің Орталық Азиядағы академиялық орталық ретіндегі орнын нығайтуға бағытталған.

Ал БҰҰ университетімен қол қойылған келісім ғылыми серіктестіктің жаңа мүмкіндіктерін аша алады.
Алдағы кезеңде бұл бастамалардың нәтижесі шетелдік студенттер санының өсуімен ғана емес, университеттердегі білім сапасымен, ғылыми зерттеулердің тиімділігімен және халықаралық жобалардың нақты іске асуымен бағаланбақ.
Бұған дейін біз Қазақстанның білім беру жүйесінде академиялық адалдық мәдениетін қалыптастыру мәселесі туралы жазған едік. Халықаралық ынтымақтастықты кеңейтумен қатар, білім сапасы мен ғылыми ортадағы сенімді нығайту да жоғары оқу орындарының бәсекеге қабілеттілігі үшін маңызды.