Бүгін Астанада Түркі сауда-өнеркәсіп палаталары одағының 3-Бас Ассамблеясы өтті. Іс-шара Түркі мемлекеттері ұйымы (ТМҰ) елдерінің мемлекеттік органдары, бизнес-қоғамдастық өкілдері мен даму институттарын бір алаңға жинады. Ассамблея түркі кеңістігіндегі экономикалық интеграцияны тереңдету жолдарын талқылайтын маңызды платформаға айналды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан үшін ТМҰ неліктен маңызды
Жиында Қазақстанның ТМҰ елдерімен сауда-экономикалық өзара іс-қимылы туралы негізгі баяндама жасаған ҚР Ұлттық экономика вице-министрі Асан Дарбаев Қазақстан үшін бұл ұйымның стратегиялық маңызын атап өтті.
Оның айтуынша, Қазақстан Түркі мемлекеттері ұйымын экономикалық интеграцияны тереңдету, инвестиция тарту, өнеркәсіптік кооперацияны дамыту және логистикалық дәліздерді күшейтуге арналған негізгі алаң ретінде қарастырады.
«Түркі аймағы бүгінде айтарлықтай экономикалық әлеуетке ие. Біздің ортақ міндетіміз – тұрақты қосылған құн тізбектерін қалыптастырып, бизнес үшін жаңа өсу нүктелерін ашу», – деді Асан Дарбаев.
Сауда көлемі өсіп келеді
Сандар да бұл пікірді растайды. 2025 жылдың 10 айының қорытындысы бойынша Қазақстанның ТМҰ елдерімен тауар айналымы 10,4 млрд АҚШ долларын құрады. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10,9%-ға жоғары.
- экспорт 17,1%-ға өсіп, 7,6 млрд долларды құрады
- импорт 2,8 млрд доллар деңгейінде қалыптасты
- нәтижесінде 4,8 млрд доллар көлемінде оң сауда сальдосы қамтамасыз етілді
Экспорт өсімі мыс пен мыс катодтары, шикі мұнай, бидай, мұнай өнімдері, күнбағыс майы, сондай-ақ металлургия және агроөнеркәсіптік кешен өнімдері есебінен қамтамасыз етілді. Бұл Қазақстан экспортының біртіндеп қосылған құны жоғары тауарлар бағытына бет алып келе жатқанын көрсетеді.
Инвестиция – басты басымдық
Ассамблея барысында Қазақстанның инвестициялық тартымдылығына ерекше назар аударылды. Ел Doing Business және Business Ready 2025 секілді халықаралық рейтингтерде бизнесті жүргізудің қолайлы шарттары бойынша тұрақты түрде жоғары орындарға ие.
Мемлекет басшысының 2029 жылға қарай экономиканы екі есе ұлғайту жөніндегі тапсырмасы аясында Үкімет:
- кемінде 150 млрд АҚШ доллары көлемінде тікелей шетелдік инвестиция тартуды
- негізгі капиталға салынатын инвестициялар үлесін ЖІӨ-нің 23%-на дейін жеткізуді көздеп отыр.
Инвесторларға қандай мүмкіндіктер бар
Бұл мақсаттарға жету үшін Қазақстанда инвестицияны қолдаудың кешенді жүйесі қалыптасуда. 2030 жылға дейінгі Инвестициялық саясат тұжырымдамасы қабылданып, капитал тарту тәсілдері қайта қаралды. Негізгі екпін — бәсекеге қабілетті, қосылған құны жоғары өндірістерді дамытуға қойылған.
Инвесторларға:
- қаржылай
- қаржысыз мемлекеттік қолдау тетіктері қолжетімді.
Түркі кеңістігіндегі бірлескен бастамалар
Асан Дарбаевтың айтуынша, Қазақстан ТМҰ-ның белсенді қатысушысы ретінде:
- іскерлік ахуалды жақсарту
- сауда кедергілерін азайту
- көлік-логистикалық байланысты күшейту
- цифрлық және сауда платформаларын іске қосу
бағытындағы бастамаларды жүйелі түрде ілгерілетіп келеді. Бұл ретте Түркі инвестициялық қорының қызметі де маңызды рөл атқарады.
Түркі сауда-өнеркәсіп палаталары одағы туралы
Анықтама үшін: Түркі сауда-өнеркәсіп палаталары одағы 2023 жылы Түркі сауда-өнеркәсіп палатасының негізінде құрылған. Оның құрамына:
- Қазақстан
- Түркия
- Әзірбайжан
- Өзбекстан
- Қырғызстан
кіреді. Венгрия мен Түркіменстан – бақылаушы мәртебесіне ие. 2025 жылы Одаққа Әзірбайжан төрағалық етті.
Неге бұл маңызды
Астанада өткен Ассамблея бір нәрсені айқын көрсетті: түркі елдері арасындағы экономикалық байланыстар формалды деңгейден шығып, нақты сауда, инвестиция және өндірістік кооперацияға бет бұрып келеді.
Қазақстан үшін бұл — жаңа нарықтар, логистикалық артықшылықтар және өңірлік экономикалық хаб ретіндегі рөлін нығайту мүмкіндігі. Ал бизнес үшін — түркі кеңістігіндегі біртұтас әрі болашағы зор нарыққа жол ашатын маңызды сигнал.
