Қазақстан мен Түркия арасындағы байланыстар соңғы жылдары айқын серпін алып келеді. Бұл ынтымақтастық саясатпен ғана шектелмей, экономикадан бастап қауіпсіздікке, технология мен гуманитарлық салаға дейін кең ауқымды қамтып отыр. 2026 жылғы 2 ақпанда Анкара қаласында өткен Бірлескен стратегиялық жоспарлау тобының 8-отырысы осының нақты дәлелі болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Отырысты Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев пен Түркия Республикасының Сыртқы істер министрі Хакан Фидан бірлесіп жүргізді.
Күн тәртібінде не болды
Келіссөздер барысында тараптар Қазақстан мен Түркия арасындағы қатынастарды одан әрі нығайтудың жолдарын кеңінен талқылады. Әңгіме сауда мен инвестициядан бастап, мәдениет пен білім беру, энергетикалық қауіпсіздік, өңірлік байланыстылық, денсаулық сақтау, қоршаған орта, терроризмге қарсы күрес, қорғаныс және қорғаныс өнеркәсібі салаларына дейін қамтылды.
Министрлер екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнағанына 34 жыл толуына ерекше тоқталып, ортақ тарих, тіл мен мәдениет қазақ-түрік бауырластығының берік іргетасы екенін атап өтті. Осы негізде тараптар кеңейтілген стратегиялық әріптестік аясындағы ынтымақтастықты одан әрі тереңдетуге дайын екенін растады.
Экономика, энергетика және жаңа технологиялар
Кездесуде экономикалық өзара іс-қимылдың басым бағыттары да егжей-тегжейлі қаралды. Сауда мен инвестицияны жеңілдету және әртараптандыру, ауыл шаруашылығындағы технологиялар трансфері, бірлескен инвестициялар, экология және денсаулық сақтау салаларындағы ынтымақтастық негізгі назарда болды.
Сонымен қатар ғылым мен технология, әсіресе киберқауіпсіздік, жасанды интеллект, цифрландыру және ғарыш салаларындағы серіктестікті күшейту қажеттігі айтылды. Энергетика саласында мұнай мен газ инфрақұрылымын дамыту, таза энергия өндіру, электр энергиясын тасымалдау және тау-кен секторында, соның ішінде маңызды минералдар мен сирек жер элементтері бойынша бірлескен жобалар көтерілді.
Орта дәліз - стратегиялық бағыт
Сыртқы істер министрлері Транскаспий Шығыс–Батыс Орта дәлізінің маңызын ерекше атап өтті. Бұл бағыт Орталық Азия елдерін Түркия арқылы сыртқы нарықтармен байланыстыратын тұрақты әрі сенімді көлік және энергетикалық маршрут ретінде қарастырылып отыр.
Тараптар өңірлік байланыстылықты нығайтуда екіжақты форматпен қатар Қазақстан, Түркия және Әзербайжан арасындағы үшжақты тетікті, сондай-ақ Түркі мемлекеттері ұйымы аясындағы ынтымақтастықты күшейтуге дайын екендерін жеткізді.
Қауіпсіздік пен қорғаныс саласы
Кездесуде бейбітшілік пен қауіпсіздікке төнетін жаңа қатерлерге қарсы бірлескен іс-қимыл мәселелері де сөз болды. Терроризмнің барлық түрлері мен көріністеріне, сондай-ақ трансұлттық қылмысқа қарсы күресте үйлесімді әрекет ету жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілді.
Тараптар әскери-техникалық ынтымақтастықты және қорғаныс саласындағы диалогты жоғары бағалап, Қазақстанның қорғаныс өнеркәсібі инфрақұрылымын бірлескен кәсіпорындар арқылы жаңғырту жобаларының маңызын атап өтті.
Адамдар арасындағы байланыс - басты құндылық
Министрлер халықтар арасындағы байланыстарды екіжақты қарым-қатынастың берік тіректерінің бірі ретінде атады. Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Астанадағы Юнус Эмре мәдени орталығы және қазақстандық жастарға арналған білім беру бағдарламалары осы байланыстың айқын көрінісі екені айтылды.
Алдағы кезеңде Астана мен Алматыда «Маариф» мектептерін ашу жоспарлары құпталып, білім беру және мәдени ынтымақтастықты одан әрі дамытуға уағдаластық жасалды.
Өңірлік және жаһандық мәселелер
Келіссөздер барысында Ауғанстан, Газа, Украина және Сириядағы ахуал талқыланды. Тараптар Газадағы қақтығысты тоқтатуға бағытталған бейбіт бастамаларды қолдап, өңірде тұрақтылық пен өркендеуге қол жеткізудің маңызын атап өтті.
Сонымен қатар Түркі мемлекеттері ұйымы аясындағы ынтымақтастықты күшейту, «Түркі әлемінің келешегі – 2040» құжатын іске асыру және Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңесті толыққанды халықаралық ұйымға айналдыру мәселелері қозғалды.
Алда не күтіп тұр
Анкарада өткен отырыс Қазақстан мен Түркия президенттерінің тең төрағалығымен Астанада өтетін Жоғары деңгейдегі стратегиялық ынтымақтастық кеңесінің 6-отырысына дайындықты талқылауға, сондай-ақ 2026 жылы Қазақстан мен Түркияда өтетін Түркі мемлекеттері ұйымы саммиттерін жоспарлауға мүмкіндік берді.
Бұл кездесу Қазақстан мен Түркия арасындағы серіктестіктің формалды декларациялардан нақты жобалар мен ұзақмерзімді жоспарларға көшкенін көрсетті. Екі ел стратегиялық диалогты сақтай отырып, оны экономика, қауіпсіздік және адам капиталы арқылы нақты мазмұнмен толықтыруға ниетті.
