Қазақстан 2029 жылға қарай 100 мың шетелдік студент тартуды көздеп отыр. Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Астанада өткен ІІІ Стратегиялық серіктестер форумында мәлімдеді. Ғылым және жоғары білім министрлігінің ресми ақпаратына сәйкес, халықаралық форум 18 қарашада басталып, әлемнің жетекші университеттері мен ғылыми ұйымдарының өкілдерін біріктірді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мемлекет басшысы Қазақстанның білім мен ғылым саласындағы жаңа басымдықтарын таныстырды. Олардың қатарында шетелдік университеттермен бірлескен зертханалар ашу, жасанды интеллектіні дамыту, Шымкентті ірі академиялық орталыққа айналдыру және Алматыда БҰҰ университетінің өңірлік зерттеу хабын құру бар.
Президент экономикалық көрсеткіштерге, «Халықтық құрылыс» бағдарламасына, конституциялық реформаларға және сыбайлас жемқорлықпен күреске де тоқталды.
Қазақстандағы шетелдік студенттер саны 41 мыңға жетті
Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, бүгінде Қазақстанда 132 университет жұмыс істейді. Оларда 800 мыңнан астам студент білім алып жатыр.
Шетелден келген жастардың саны да өсуде. Былтыр Қазақстанда 31 мың шетелдік студент оқыса, қазір олардың саны 41 мыңға жеткен. Соның ішінде 8 мыңнан астам студент Қазақстанның қаржылай қолдауымен білім алуда.
Президент бұл көрсеткішті Тәуелсіздік жылдарындағы ең жоғары деңгей деп атады.
Алдағы мақсат – 2029 жылға қарай шетелдік студенттер санын 100 мыңға жеткізу. Бұл үшін «Қазақстанда білім ал!» ұлттық бастамасы жүзеге асырылып жатыр.
Қазіргі 41 мың студентпен салыстырғанда, белгіленген межеге жету үшін олардың санын шамамен 2,4 есе арттыру қажет.
.jpg)
«Біздің стратегиялық мақсатымыз – елімізді Орталық Азиядағы академиялық хабқа айналдыру, жаһандық білім нарығының, әсіресе, өзекті әрі сапалы білім нарығының бір бөлігі болу. Ғылым мен білімде жаттандылыққа, формализмге жол беруге, сайып келгенде, өзіңді алдауға болмайды».
Білім беру гранттарына 3,4 миллиард доллар бөлінді
Президент жоғары білім мен ғылымды қаржыландыру көлемінің артқанын айтты.
Соңғы жеті жылда білім беру гранттарына бөлінетін қаражат екі есе көбейіп, 3,4 миллиард долларға жеткен. Осы кезеңде студенттерге арналған 281 жатақхана салынды.
Ғылымды қаржыландыру көлемі 590 миллион долларға дейін ұлғайған.
Жоғары білім саласындағы негізгі көрсеткіштер:
- 132 университет жұмыс істейді.
- 800 мыңнан астам студент білім алады.
- 41 мың шетелдік студент оқиды.
- 8 мыңнан астам шетелдік студент Қазақстанның қаржылай қолдауын алады.
- Білім беру гранттарына бөлінген қаржы 3,4 миллиард долларға жеткен.
- Ғылымды қаржыландыру көлемі 590 миллион долларды құрайды.
- Соңғы жеті жылда 281 студенттік жатақхана салынған.
Мемлекет басшысы бұл жұмысты жалғастыру қажеттігін атап өтті. Оның пікірінше, Қазақстанның халықаралық бәсекеге қабілеттілігі университеттердің сапасына, ғылыми әлеуетіне және жаңа технологияларды игеруіне байланысты болады.
Қазақстанда 11 елдің жетекші университеттері филиал ашты
Қазақстан жоғары білім саласындағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейтіп жатыр.
Президенттің мәліметінше, елімізде халықаралық стратегиялық серіктестік туралы 40 келісім жүзеге асырылуда. 11 мемлекеттің жетекші университеттері өз филиалдарын ашқан.
Бұл оқу орындарында 12 мыңнан астам студент білім алады. Шамамен 1,5 мың оқытушы жұмыс істейді, олардың 600-ден астамы – шетелден келген профессорлар.
Тоқаев халықаралық академиялық серіктестіктің нақты нәтижелеріне тоқталды.
Мәселен, М. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің Қазақстандағы филиалы 25 жылдық мерейтойын атап өтті. Осыған орай жаңа оқу корпусы пайдалануға берілген.
Астанада Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтының филиалы жұмыс істейді. Ол дипломатия, экономика және цифрлық технологиялар салалары бойынша мамандар даярлайды.
М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті мен Аризона университетінің серіктестігі аясында оқу-зертхана корпусы және жатақхана салынды. Биыл бірлескен бағдарламаның алғашқы түлектері Қазақстан мен АҚШ университеттерінің дипломдарын қатар алды.
Сонымен қатар Қазақстанда Кардифф университетінің филиалы ашылды. Бұл – британдық университеттің алғашқы халықаралық кампусы.
Ковентри университеті, Мәскеу инженерлік физика институты, Бейжің тіл және мәдениет университеті және Қытайдың Солтүстік-Батыс политехникалық университеті үшін кампустар салынып, кеңейтіліп жатыр.
Шетелдік университеттермен серіктестіктің жаңа кезеңі басталады
Президент халықаралық академиялық ынтымақтастықтың алғашқы ұйымдастыру кезеңі аяқталғанын айтты.
Ендігі міндет – университеттер арасындағы байланыстарды нақты ғылыми және технологиялық нәтижелерге айналдыру.

Академиялық хабты дамытудың екінші кезеңінде мына бағыттарға басымдық беріледі:
- Шетелдік университеттермен бірлескен зертханалар ашу.
- Ортақ ғылыми зерттеулер жүргізу.
- Жаңа технологиялық жобаларды жүзеге асыру.
- Ғылыми әзірлемелерді өндіріске енгізу.
- Инженерия, цифрландыру және маңызды минералдар салаларына мамандар даярлау.
Тоқаев бұл бағытта Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбектің атқарған жұмысына оң баға берді.
Президент университеттердің халықаралық рейтингтердегі нәтижелеріне де тоқталды. Оның айтуынша, 2026 жылғы QS World University Rankings тізіміне Қазақстанның 18 университеті, ал 2027 жылғы Times Higher Education рейтингіне 10 жоғары оқу орны енген.
Шымкенттегі Әуезов университетіне ұлттық мәртебе беріледі
Форумдағы маңызды мәлімдемелердің бірі Шымкенттегі жоғары білім жүйесіне қатысты болды.
Қасым-Жомарт Тоқаев Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетіне ұлттық мәртебе беру туралы шешім қабылдағанын жариялады.
Президент Шымкентті еліміздің оңтүстігіндегі ірі ғылым және білім орталығы ретінде дамытуды көздеп отырғанын айтты.
Қазір қалада Arizona State University білім беру бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр. Сондай-ақ Түркияның Гази университетінің филиалы ашылған.
Мемлекет басшысының мәліметінше, Шымкенттегі әрбір бесінші студент Мұхтар Әуезов атындағы университетте оқиды.

«Сондықтан Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті сапалы білімнің, терең ғылымның ошағы, аймақтың зияткерлік орталығы болуға тиіс».
Ұлттық мәртебе беру туралы шешім университеттің өңірлік білім және ғылым жүйесіндегі жауапкершілігін арттырады. Ал мәртебені ресімдеу мен одан туындайтын нақты өзгерістер тиісті құжаттар арқылы айқындалуға тиіс.
Қазақстанда жасанды интеллект бойынша 22 мыңнан астам жоба жасалды
Президент сөзінің елеулі бөлігін жасанды интеллектінің дамуына арнады.
Оның айтуынша, Қазақстан 2026 жылды «Цифрландыру және жасанды интеллект жылы» деп жариялады. Елде «Жасанды интеллект туралы» заң қабылданып, Цифрлық кодекс бекітілді және Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі құрылды.
Қазақстандық зерттеушілер KazLLM және AlemLLM ұлттық тіл модельдерінің негізгі элементтерін әзірлеген.
2026 жылғы қазанда Qazaq AI Research University жұмысын бастады. Президент оны Қазақстандағы жасанды интеллект зерттеулеріне маманданған алғашқы жоғары оқу орны ретінде таныстырды.
Сонымен қатар AI-Sana бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр. Ол студенттердің жасанды интеллект дағдыларын дамытуға, технологиялық кәсіпкерлікке және DeepTech-стартаптарға қолдау көрсетуге бағытталған.

Тоқаевтың айтуынша, Стэнфорд университеті, MIT, Беркли және Карнеги Меллон университеттерінің сарапшылары қолдау көрсеткен жобалар аясында қазақстандық студенттер 22 мыңнан астам әзірлеме жасаған.
Жасанды интеллект негізіндегі жүздеген шешім бизнес, денсаулық сақтау, энергетика және ауыл шаруашылығы салаларына енгізіліп жатыр.
Қазақстан университеттерінің оқытушылары ChatGPT Edu пайдалана алады
Мемлекет басшысы Қазақстанның халықаралық технологиялық компаниялармен ынтымақтастығына жеке тоқталды.
Ол NVIDIA компаниясымен серіктестіктің дамып жатқанын айтып, компания басшысы Дженсен Хуангтың Астанаға сапарын атап өтті.
Президент OpenAI компаниясымен ынтымақтастық нәтижесінде Қазақстандағы барлық жоғары оқу орындарының оқытушылары ChatGPT Edu жүйесін пайдалану мүмкіндігіне ие болғанын мәлімдеді.

Бұл бастама жасанды интеллект құралдарын университеттердің білім беру және ғылыми қызметіне енгізуге бағытталған.
Алайда мұндай технологиялардың тиімділігі олардың оқу үдерісінде қалай қолданылатынына, оқытушылардың даярлығына және академиялық талаптардың сақталуына байланысты болады.
Алматыда БҰҰ университетінің зерттеу хабы ашылмақ
Қасым-Жомарт Тоқаев тағы бір халықаралық ғылыми бастаманы жариялады.
Оның айтуынша, форум аясында Қазақстанның Ғылым және жоғары білім министрлігі мен Біріккен Ұлттар Ұйымының университеті елімізде өңірлік зерттеу хабын ашу туралы келісімге қол қоюды жоспарлаған.

Жаңа ғылыми орталықты Алматыда орналастыру көзделіп отыр.
Бұл бастама Қазақстан университеттерінің халықаралық ғылыми ұйымдармен байланысын кеңейтуге және бірлескен зерттеулер жүргізуге бағытталған.
Дегенмен Президент сөз сөйлеген сәтте келісімге қол қою алдағы жоспар ретінде айтылды. Сондықтан оны толық іске асқан жоба ретінде бағалауға әлі ерте.
«Халықтық құрылыс» бағдарламасы жаңа мамандарды қажет етеді
Президент білім беру жүйесін елдің инфрақұрылымдық даму жоспарларымен байланыстыра қарастырды.
Ол «Халықтық құрылыс» жалпыұлттық бағдарламасы аясында Қазақстанның барлық өңірінде мектептер, балабақшалар, ауруханалар, спорт кешендері, оңалту орталықтары, театрлар, әуежайлар, вокзалдар және жолдар салу жоспарланғанын айтты.
Сонымен бірге атом, су және жылу электр стансаларын, деректерді өңдеу орталықтарын салу көзделіп отыр.
«Қысқасы, «Құрылыс және тағы да құрылыс» қағидаты Қазақстанның жалпыұлттық ұранына айналады».
Мемлекет басшысы осындай ауқымды жобаларды жүзеге асыру үшін инженерлер, энергетиктер, цифрлық технология мамандары және жаңа кәсіп иелері қажет болатынын атап өтті.
Сондықтан университеттердің міндеті тек студенттер санын арттыру емес, экономиканың нақты қажеттіліктеріне сай мамандар даярлау болмақ.
Тоқаев Қазақстан экономикасының жаңа көрсеткіштерін атады
Президент форумда елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына қатысты бірқатар дерек келтірді.
Оның айтуынша, Халықаралық валюта қорының болжамы бойынша Қазақстанның жалпы ішкі өнімі 2026 жылы 398 миллиард долларға жетуі мүмкін. Жеті жыл бұрын бұл көрсеткіш шамамен 181 миллиард доллар болған.

Мемлекет басшысы келтірген басқа көрсеткіштер:
- 2019 жылдан бері экономикаға 155 миллиард доллар шетелдік инвестиция тартылған.
- Сыртқы сауда көлемі 150 миллиард долларға жуықтаған.
- Алтын-валюта резервтері мен Ұлттық қор активтері 44%-ға өсіп, 129 миллиард доллардан асқан.
- «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы бойынша 7 миллионнан астам баланың есепшотына 2,5 миллиард доллар аударылған.
- Соңғы жеті жылда 625 орта және ірі өндіріс орны ашылған.
- 3,6 миллион адам жұмыспен қамтылған.
- 118 миллион шаршы метр тұрғын үй салынған.
- 36 мың шақырым автомобиль жолы және 5 мың шақырым теміржол салынып, жөнделген.
Бұл деректердің кезеңдері әртүрлі екенін ескеру қажет. Атап айтқанда, 398 миллиард доллар – 2026 жылға арналған болжам, ал инвестиция мен инфрақұрылым жөніндегі көрсеткіштер өткен жылдардың жиынтық нәтижелерін сипаттайды.
Президент сыбайлас жемқорлыққа қарсы ұстанымын мәлімдеді
Қасым-Жомарт Тоқаев халықаралық ғылыми серіктестіктің дамуы үшін құқықтық тұрақтылық пен заң үстемдігі маңызды екенін айтты.
Ол Қазақстандағы конституциялық реформаларға тоқталып, мемлекеттік басқару жүйесіндегі өзгерістерді атап өтті.

Президенттің айтуынша, жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін қос палаталы Парламенттің орнына бір палаталы Құрылтай келді. Сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесінің Аппараты құрылып, Қазақстан Халық Кеңесі жұмысын бастады.
Мемлекет басшысы «Заң және Тәртіп» қағидатының мемлекеттік саясаттағы маңызын атап өтіп, сыбайлас жемқорлықпен күреске ерекше тоқталды.
«Сондықтан менің ұстанымым өзгермейді: кінәлілердің ешқайсысы заң жүзіндегі жауапкершіліктен сытылып кете алмайды. Оған лауазымы да, сіңірген еңбегі де, тіпті ықпалды «қамқоршылары» да көмектеспейді».
Тоқаевтың пікірінше, заң алдындағы теңдік пен мемлекеттік институттарға сенім елдің халықаралық серіктестермен ұзақмерзімді байланысын нығайту үшін де қажет.
Қазақстан академиялық хаб құрудың жаңа кезеңіне өтеді
ІІІ Стратегиялық серіктестер форумындағы сөзінде Президент Қазақстанның ғылым мен жоғары білім саласындағы келесі міндеттерін айқындады.
Ел 2029 жылға қарай 100 мың шетелдік студент тартуды, халықаралық ғылыми зертханалар ашуды, жасанды интеллект технологияларын дамытуды және университеттердің экономиканың нақты секторларымен байланысын күшейтуді жоспарлап отыр.

Шымкенттегі Әуезов университетіне ұлттық мәртебе беру, Алматыда БҰҰ университетінің зерттеу хабын ашу және шетелдік жоғары оқу орындарымен бірлескен жобаларды көбейту осы саясаттың нақты бағыттары ретінде аталды.
Бұл бастамалардың нәтижесі алдағы жылдары студенттер мен ғалымдарға ашылатын мүмкіндіктерге, ғылыми зерттеулердің сапасына және технологиялардың өндірісте қолданылуына байланысты болады.

Бұған дейін біз Қазақстан мен Жапонияның студенттер алмасу, бірлескен ғылыми зерттеулер және мамандар даярлау саласындағы ынтымақтастықты кеңейту жоспарлары туралы жазған едік. Бұл бағыттағы халықаралық байланыстар Қазақстанның Орталық Азиядағы академиялық орталыққа айналу стратегиясымен тікелей сабақтас.