Қазақстан мен Пәкістан арасындағы қарым-қатынастар жаңа тарихи кезеңге өтті. 2026 жылғы 4 ақпанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен Пәкістан Премьер-министрі Шахбаз Шариф екі ел арасында стратегиялық серіктестік орнату туралы бірлескен декларацияға қол қойды. Бұл құжат Астана мен Исламабадтың ынтымақтастығы енді жекелеген бастамалармен шектелмей, ұзақ мерзімді әрі жүйелі сипат алатынын айқын көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Декларациядан нақты іске
Стратегиялық серіктестік мәртебесі – бұл жай саяси мәлімдеме емес. Ол тараптардың бір-бірін сенімді әрі басым әріптес ретінде қабылдайтынын білдіреді. Қазақстан үшін бұл Оңтүстік Азия бағытын күшейту, жаңа нарықтарға шығу және көлік-транзиттік әлеуетін кеңейту мүмкіндігі. Ал Пәкістан үшін – Орталық Азиямен байланыстарды тереңдету және еуразиялық экономикалық кеңістікке белсендірек кірігу жолы.
19 құжат – кең ауқымды күн тәртібі
Мемлекет басшысы мен Пәкістан Премьер-министрінің қатысуымен ынтымақтастықтың барлық негізгі бағыттарын қамтитын 19 құжатқа қол қойылды. Құжаттар экономиканы, көлік пен логистиканы, қауіпсіздікті, цифрлық даму мен гуманитарлық саланы бірдей қамтиды.
Тараптар тау-кен өнеркәсібі мен геология ғылымы, транзиттік сауда, кедендік әкімшілік, теміржол және теңіз көлігі салаларында өзара іс-қимылды күшейтуге уағдаласты. Бұл шешімдер Қазақстан мен Пәкістан арасында тауар қозғалысын жеңілдетіп, жаңа жеткізу бағыттарын қалыптастыруға бағытталған.
Мемлекет басшысы мен Пәкістан Премьер-министрінің қатысуымен мынадай құжаттарға қол қойылды:
1. Тау-кен өнеркәсібі және геология ғылымы саласындағы ынтымақтастық туралы меморандум;
2. БҰҰ миссияларында бітімгерлік бөлімшесін (бөлімшелерін) бірлесіп өрістету жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандум;
3. Экстрадициялау туралы шарт;
4. Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі мен Пәкістан Ислам Республикасы Федералды теңіз ісі министрлігі арасындағы ынтымақтастық туралы меморандум;
5. Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі мен Пәкістан Ислам Республикасы Сауда министрлігі арасындағы транзиттік сауда туралы келісім;
6. Кеден мәселелері бойынша ынтымақтастық пен өзара әкімшілік көмек туралы келісім;
7. Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі мен Пәкістан Ислам Республикасы Федералды теміржол министрлігі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум;
8. Карантин және өсімдіктерді қорғау саласындағы ынтымақтастық туралы келісім;
9. Ветеринария саласындағы ынтымақтастық туралы келісім;
10. Жасанды интеллект және цифрландыру саласындағы ынтымақтастық туралы меморандум;
11. Денсаулық сақтау саласындағы өзара түсіністік туралы меморандум;
12. Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы «Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны мен Associated Press of Pakistan (APP) арасындағы өзара түсіністік және ынтымақтастық туралы меморандум;
13. Климаттың өзгеруі және қоршаған ортаны қорғау саласындағы өзара түсіністік туралы меморандум;
14. әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті мен Пәкістан Ислам Республикасы Білім және кәсіби даярлық министрлігі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум;
15. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Пәкістан Ислам Республикасы Мемлекеттік банкі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум;
16. Мәдени-гуманитарлық ықпалдастық саласындағы ынтымақтастық бойынша 2026-2027 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары;
17. Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен Пәкістан Ислам Республикасы Виртуальді активтерді реттеу агенттігі арасындағы цифрлық активтер саласы бойынша өзара түсіністік туралы меморандум;
18. Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі мен Карачи порты арасындағы ақпарат алмасу және кәсіби даму саласы бойынша ынтымақтастық туралы меморандум;
19. «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ мен National Logistics Corporation арасындағы логистика саласы бойынша өзара түсіністік туралы меморандум;
Салтанатты іс-шарада Қасым-Жомарт Тоқаевтың Пәкістанға мемлекеттік сапары барысында бұдан бөлек тағы 18 құжатқа қол қойылғаны жөнінде хабарланды.
Көлік пен логистика – басты өзек
Құжаттар пакетіндегі ең ауқымды бағыттардың бірі – көлік және логистика. Теміржол, теңіз ісі, порт инфрақұрылымы және логистикалық компаниялар арасындағы келісімдер Орталық Азияны Оңтүстік Азияның теңіз қақпаларымен байланыстыруды көздейді.
Бұл Қазақстан үшін Пәкістан порттары арқылы әлемдік нарықтарға шығудың қосымша мүмкіндігін ашса, Пәкістан үшін – транзиттік әлеуетін арттырып, өңірлік хабқа айналу жолындағы маңызды қадам.
Қауіпсіздік пен халықаралық жауапкершілік
Экстрадициялау туралы шарт пен БҰҰ миссияларында бітімгерлік бөлімшелерін бірлесіп өрістету жөніндегі меморандум екі елдің тек экономикалық емес, қауіпсіздік саласындағы серіктестігін де күшейтетінін көрсетті. Бұл құжаттар Қазақстан мен Пәкістанның халықаралық тұрақтылық пен бейбітшілікті нығайтуға дайын екенін айқындайды.
Жасанды интеллект, цифрландыру және қаржы
Стратегиялық серіктестіктің маңызды бөлігі – технологиялық болашақ. Жасанды интеллект, цифрландыру және цифрлық активтер саласындағы меморандумдар екі елдің жаңа экономиканы бірлесіп дамытуға ниетті екенін білдіреді.
Сонымен қатар қаржы нарығын реттеу жөніндегі органдар мен Пәкістанның Мемлекеттік банкі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум қаржы жүйелері арасындағы өзара іс-қимылға жол ашады.
Гуманитарлық байланыстар да назардан тыс қалмады
Денсаулық сақтау, білім, ғылым, медиа, климат және мәдени-гуманитарлық ықпалдастық салаларындағы құжаттар стратегиялық серіктестіктің тек экономикамен шектелмейтінін көрсетеді. 2026–2027 жылдарға арналған мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық жоспары халықтар арасындағы байланыстарды жаңа деңгейге көтеруді көздейді.
Алда – тағы да жаңа келісімдер
Салтанатты іс-шара барысында Қасым-Жомарт Тоқаевтың Пәкістанға мемлекеттік сапары аясында бұдан бөлек тағы 18 құжатқа қол қойылғаны хабарланды. Бұл Қазақстан мен Пәкістан арасындағы келісімдер пакеті әлі де кеңейе түсетінін аңғартады.
Неге бұл маңызды
Қазақстан мен Пәкістан арасындағы стратегиялық серіктестік – аймақтық саясаттағы маңызды бетбұрыс. Ол екі елге де сауда, логистика, технология және гуманитарлық салада жаңа мүмкіндіктер ашады. Ең бастысы – бұл серіктестік декларациямен шектелмей, нақты тетіктер мен келісімдер арқылы бекітілді.
Астана мен Исламабад осылайша өзара қарым-қатынасты жаңа деңгейге шығарып, ұзақ мерзімді, прагматикалық және өзара тиімді әріптестіктің берік негізін қалады.
