Қазақстан саяси дамудың жаңа белесіне қадам басты. Жаңартылған Конституция жобасы елдің ұзақ мерзімді стратегиялық бағытын айқындайтын негізгі құжат ретінде бағалануда. Сарапшылардың пікірінше, бұл өзгерістер мемлекеттің басқару жүйесін жаңғыртып қана қоймай, қоғам мен билік арасындағы сенімді нығайтуға бағытталған.
minval.az
Бұл туралы «Атлас» Саяси зерттеулер орталығының жетекшісі, саяси сарапшы Эльхан Шахиноглу пікір білдірді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Реформалардың стратегиялық мәні
Сарапшының айтуынша, құқықтық реформалар Қазақстанның саяси, экономикалық және әлеуметтік дамуына тікелей ықпал етеді.
«Менің ойымша, Қазақстандағы құқықтық реформалар бауырлас елдің саяси, экономикалық және әлеуметтік дамуына маңызды рөл атқарады. Сондықтан жаңа Конституция жобасы елдің ұзақ мерзімді даму бағыттарын айқындап, білімге, ғылымға және инновацияға негізделген заманауи құқықтық базаны қалыптастырады».
«Біртұтас қазақ халқы» ұғымы
Жаңа Конституция жобасында «біртұтас қазақ халқы» деген ұғымның енгізілуі де айрықша мәнге ие.
«Жаңа Конституция жобасында «біртұтас қазақ халқы» деген тіркес қолданылады. Бұл Қазақстанда өмір сүріп жатқан 100-ден астам этнос пен 20-ға жуық конфессия өкілдерінің бірлігін заңнамалық деңгейде бекітеді».
Бұл - көпұлтты қоғамдағы келісім мен тұрақтылықты нығайтуға бағытталған қадам.
Сондай-ақ құжатта Қазақстан жеріндегі мыңжылдық мемлекеттілік сабақтастығы алғаш рет нақты көрсетілген.
«Конституцияда алғаш рет ежелгі қазақ жеріндегі мыңжылдық мемлекеттілік сабақтастығы атап көрсетілді. Бұл да аса маңызды».
Адам құқықтары - басты басымдық
Жаңа редакцияда адам құқықтары мен бостандықтарының басымдыққа шығарылуы - маңызды өзгеріс.
«Жаңа редакцияда адам құқықтары мен бостандықтары алғаш рет басты басымдық ретінде айқындалды. Бұл мемлекет пен қоғам арасындағы сенімді қалыптастырудағы принципті қадам».
Сонымен қатар, Конституциялық комиссияның ашық форматта жұмыс істеуі қоғамның кең талқылауына мүмкіндік берген.
«Конституциялық комиссия ашық форматта жұмыс істеді. Бұл халықтың барлық тобына талқылауға қатысуға мүмкіндік берді. Азаматтар жаңа негізгі заң жобасының мазмұнымен танысып, пікір білдіре алды».
Биліктің жаңа моделі
Жаңа Конституция мемлекеттік басқару құрылымына да өзгерістер енгізеді.
«Жаңа Конституцияға сәйкес Қазақстан бір палаталы Парламентке көшеді, вице-президент институты енгізіледі, сондай-ақ Конституциялық сот пен Жоғарғы сотты қалыптастыру тәртібі өзгереді. Бұл мемлекеттік басқаруды одан әрі нығайтады».
Сарапшының пікірінше, бұл тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін күшейтеді.
«Менің ойымша, бұл дамыған мемлекеттерде тиімділігін дәлелдеген тежемелік және тепе-теңдік жүйесін нығайтады».
Президент бастамасы
Эльхан Шахиноглу жаңа Конституция Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асып отырғанын атап өтті.
«Жаңа Конституция саяси жүйенің жаңа архитектурасын қалыптастырады. Онда Парламенттің рөлі күшейіп, Үкіметтің жауапкершілігі артады, сонымен бірге күшті президенттік институт сақталады. Бұл - Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасы. Жаңа Конституция оның саяси реформалар бағытының жалғасы».
Сарапшы Президент ұстанымының өзегінде азамат мүддесі тұрғанын да айтты.
«Президент мемлекет мүддесінен бұрын азаматтардың мүддесін басымдыққа қою идеясын қолдайды. Бұл идея жаңа Конституция жобасында айқын көрініс тапқан».
Халықаралық деңгейдегі мәні
Сарапшының пайымынша, бұл құжаттың халықаралық маңызы да зор.
«Жаңа Конституция - Қазақстанның саяси реформаларды жалғастырып отырғанының халықаралық құрылымдарға берілген сигналы».
Осылайша, жаңа Конституция тек құқықтық өзгеріс емес. Бұл - Қазақстанның жаңғыру бағытын айқындайтын, саяси жүйені жетілдіруге және қоғам сенімін арттыруға бағытталған стратегиялық қадам.
