Газа секторындағы жағдай жаңа кезеңге қадам басуы мүмкін. Вашингтонда өткен Бейбітшілік кеңесінің алғашқы отырысында Халықаралық тұрақтандыру күштерін (ISF) құру мәселесі талқыланды. Бұл миссия қақтығыстан кейінгі өңірде қауіпсіздікті қалпына келтіру және басқару жүйесін қалыптастыру үшін түрлі елдердің әскери және азаматтық ресурстарын біріктіруді көздейді. Қатысуға дайын елдердің қатарында Қазақстан да бар, деп хабарлайды DKNews.kz.
Миссияға қатысуға ниет білдірген мемлекеттер туралы америкалық генерал-майор Джаспер Джефферс мәлімдеді.
«Алғашқы бес мемлекет Халықаралық тұрақтандыру күштері құрамында қызмет ету үшін әскер жіберуге келісті — Индонезия, Марокко, Қазақстан, Косово және Албания. Ал Египет пен Иордания полиция қызметкерлерін оқытуға міндеттеме алды»
Тоқаевтың мәлімдемесі: әскери бөлімдер, медиктер және бақылаушылар
Қазақстанның ұстанымын Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жария етті. Оның айтуынша, ел миссияны әскери бөлімдермен қатар медициналық персонал және бақылаушылар жіберу арқылы қолдауға дайын.
"Қазақстан халықаралық тұрақтандыру күштерін қолдауға дайын, осы мақсатта әскери бөлімдерді, соның ішінде медициналық қызметкерлерді, сондай-ақ Азаматтық-әскери үйлестіру орталығына (CMCC) бақылаушыларды жіберуге ниетті. Таяу Шығыстағы тұрақты даму бейбітшілікке, ынтымақтастыққа және өңірдегі өзара сенімге жәрдемдесудің жаңа тәсілдерін талап етеді. Сондықтан Қазақстан Авраам келісімдеріне қосылды. Бұл маңызды қадам Бейбітшілік кеңесінің асыл миссиясына толық сәйкес келеді", - деді ол.
Президент мұндай қадамдар Таяу Шығыста қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған бірлескен күш-жігердің берік негізіне айналуы мүмкін екенін атап өтті.
"Мұндай шаралар Таяу Шығыста қауіпсіздікке қол жеткізу жолындағы бірлескен күш-жігерге мықты негіз бола алады"
Газаны тұрақтандырудың жаңа форматы
Халықаралық тұрақтандыру күштерін құру бастамасы АҚШ әкімшілігінің Газа секторындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету және инфрақұрылымды қалпына келтіру жоспары аясында қарастырылуда. Миссия әскери бөлімдермен қатар полиция нұсқаушыларын, гуманитарлық мамандарды және халықаралық ұйымдарды біріктіруі тиіс.
Негізгі мақсат — қоғамдық тәртіпті қалпына келтіру, жергілікті қауіпсіздік күштерін даярлау және бейбіт өмірге жағдай жасау.
Миссия қалай жүзеге асады
Алғашқы кезеңде Израиль қауіпсіздік күштері Газа секторының оңтүстігіндегі Рафах ауданында орналасып, жергілікті полицияны оқыту жұмыстарын бастайды. Кейін миссия «сектордан секторға» кеңейтіледі.
Операцияны халықаралық қолбасшылық басқарады, оның басында америкалық генерал-майор Джаспер Джефферс тұр. Оның жетекшілігімен контингентті қалыптастыру, елдер арасындағы іс-қимылды үйлестіру, әскери және азаматтық құрамның өзара әрекеті және жергілікті қауіпсіздік құрылымдарын даярлау жұмыстары жүргізіледі.
Ұзақ мерзімді жоспарда шамамен 20 мың әскери қызметкерді орналастыру және 12 мың полиция қызметкерін даярлау қарастырылып отыр. Бұл бастаманың ауқымды әрі стратегиялық сипатқа ие екенін көрсетеді.
Басқа елдердің рөлі
Қазақстаннан бөлек, әскери контингент жіберуге Албания, Индонезия, Косово және Марокко дайын екенін білдірді. Египет пен Иордания полиция кадрларын даярлауға басымдық береді, ал Италия полицияны оқытуға көмектесуге дайын екенін мәлімдегенімен, әскери қатысу жоспарланбаған.
Әскери база - миссияның орталығы
Миссия аясында Газа секторының оңтүстігінде ірі әскери база салу мәселесі де қарастырылуда. Шамамен 140 гектар аумақты қамтитын нысан 5 мыңға дейін әскери қызметкерді орналастыра алатын операциялық орталыққа айналуы мүмкін. Батыс БАҚ мәліметінше, құрылыс алаңы алдын ала қаралған.
Бейбітшілік кеңесі және саяси контекст
Миссияны құру Бейбітшілік кеңесінің қызметімен тығыз байланысты. Бұл жаңа халықаралық платформа Газа секторындағы жағдайды реттеуге және болашақтағы қақтығыстардың алдын алуға бағытталған.
22 қаңтарда Давоста өткен Дүниежүзілік экономикалық форум аясында 19 ел Кеңестің Жарғысына қол қойды. Кейін бұл бастамаға басқа мемлекеттер де қосылды.
Бейбітшілік кеңесі Израиль мен палестиналық ХАМАС қозғалысы арасындағы келісім аясында Газа секторын соғыстан кейін басқару үшін құрылған. Сонымен қатар оның мандаты басқа өңірлердегі қақтығыстардың алдын алуды да қамтиды.
Қазақстан үшін маңызы
Қазақстан үшін миссияға қатысу сыртқы саясаттағы маңызды қадам болуы мүмкін. Ел бұған дейін БҰҰ аясындағы бітімгерлік операцияларға қатысып, диалог пен көпжақты ынтымақтастықты қолдайтын мемлекет ретінде танылған.
Дегенмен қатысу форматы, әскери контингент саны және мерзімі әзірге талқылау кезеңінде. Сарапшылар мұндай шешімдер халықаралық құқық, қауіпсіздік тәуекелдері және мемлекетаралық келісімдер негізінде қабылданатынын атап өтеді.
Өңір болашағына әсер ететін миссия
Халықаралық тұрақтандыру күштері Газа секторындағы болашақ қауіпсіздік архитектурасының маңызды элементіне айналуы мүмкін. Түрлі елдердің үйлесімді әрекеті өңірде ұзақ мерзімді тұрақтылыққа қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда бастама қалыптасу кезеңінде болғанымен, оның өзі халықаралық қауымдастықтың күрделі қақтығыстарды бірлесіп шешуге ұмтылып отырғанын көрсетеді. Ал Қазақстан үшін бұл миссия жаһандық қауіпсіздік мәселелерінде белсенді рөл атқаруға дайын екенін білдіреді.
