Қазақстан экономикасына соңғы жылдары құйылған ірі инвестициялар туралы жиі айтылады. Бірақ олардың артында қандай жобалар тұр? Қай салалар ұтып жатыр?
Үкімет басшысы мен халықаралық қаржы институтының кездесуінде осы сұрақтарға нақты жауаптар айтылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов Еуразиялық даму банкінің басқарма төрағасы Николай Подгузовпен кездесіп, ел экономикасының басым бағыттарындағы бірлескен жобаларды талқылады. Әңгіме тек цифрлар туралы емес – нақты өндіріс, энергетика, жол, цифрландыру және жаңа жұмыс орындары туралы болды.
$19,6 млрд портфель және Қазақстанның үлесі
Бүгінде Еуразиялық даму банкінің (ЕАДБ) жинақталған портфелінде жалпы сомасы 19,6 миллиард доллар болатын 326 жоба бар. Соның ішінде Қазақстан айрықша орын алады.
Тек 2022-2026 жылдар аралығында банк қатысушы елдерге 9 миллиард доллар инвестиция салған. Оның 5,2 миллиарды – Қазақстанға бағытталған. Бұл – банктің алдыңғы 15 жылда елімізге салған инвестицияларымен шамалас көрсеткіш.
Соңғы төрт жылда Қазақстан экономикасына жыл сайын 1 миллиард доллардан астам қаржы құйылып келсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 1,5 миллиард долларға жеткен. Қазір банктің инвестициялық портфеліндегі Қазақстанның үлесі 64,9 пайызды құрайды. Яғни ЕАДБ үшін Қазақстан – стратегиялық бағыт.
Қай салалар қаржыландырылды?
Инвестициялар бірнеше негізгі секторға бөлінген:
- шамамен 2,1 млрд доллар – өнеркәсіпке
- 1 млрд доллар – энергетикаға
- 1 млрд доллар – көлік инфрақұрылымына
- 1 млрд доллар – қаржы секторына
Бұл қаражат тек статистика емес. Оның артында нақты жобалар тұр.
Мысалы, "Силлено" газ өңдеу зауытының құрылысы, Атырау облысындағы KPI газ-химия кешені, тау-кен металлургия кәсіпорындарын жаңғырту жұмыстары. Сонымен қатар Қарағанды, Алматы, Ақтөбе қалаларындағы ЖЭО-ларды қайта жаңарту жобалары да банк қолдауымен жүзеге асырылуда.
Энергетика саласында ЕАДБ дәстүрлі генерацияны да, жаңартылатын энергия көздерін де қатар қолдап отыр. Сарапшылардың айтуынша, Қазақстанда өндірілетін әрбір сегізінші киловатт банк қатысуымен жүзеге асқан жобаларға тиесілі. Бұл – Қарағанды, Түркістан, Ақмола облыстарындағы бастамалар.
Жол, локомотив және цифрлық платформалар
Көлік саласында ҚТЖ үшін локомотивтер мен жүк вагондарын жеткізу, автожолдарды реконструкциялау жобалары қаржыландырылған. Бұл логистика мен транзиттік әлеуетті күшейтуге бағытталған қадамдар.
Ал цифрлық бағытта Жасанды интеллект пен цифрлық платформаларды дамытуға қолдау көрсетілуде. Арнайы цифрлық бастамалар қоры мен техникалық жәрдемдесу тетіктері арқылы жаңа технологияларды енгізуге жағдай жасалуда. Бұл – болашақ экономикасының негізі.
2025 жылы қандай жобалар жалғасады?
Биыл да ірі жобаларды қаржыландыру жалғасады.
Атап айтқанда:
- Өскемен ЖЭО-ны жаңғырту – қаланы жылумен тұрақты қамтамасыз ету үшін
- Түркістан және Қызылорда облыстарында екі жаңа күн электр стансасын салу
- Телекоммуникация инфрақұрылымын кеңейту
- Өнеркәсіпте өндіріс көлемін арттыру және жаңа жұмыс орындарын ашу
Яғни инвестиция тек инфрақұрылым емес, тікелей әлеуметтік-экономикалық әсер беретін жобаларға бағытталмақ.
Неге бұл кездесу маңызды?
Кездесу барысында Николай Подгузов Қазақстандағы Конституциялық реформалар мен инвестициялық ахуалдың жақсаруы халықаралық қаржы институттары үшін маңызды сигнал екенін атап өтті.
Ал Премьер-министр Олжас Бектенов мемлекеттің қазіргі басымдықтарына сай базалық инфрақұрылымды дамытуға инвестиция тарту шешуші рөл атқаратынын айтты. Сонымен қатар цифрлық күн тәртібі – алдағы өзара іс-қимылдың негізгі бағыттарының бірі болатынына тоқталды.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай кездесулердің маңызы – тек келіссөздерде емес, экономикалық тұрақтылық пен ұзақ мерзімді даму стратегиясында. Қазақстанның ЕАДБ портфеліндегі үлесінің 64,9 пайызға жетуі – елдің инвестициялық тартымдылығының көрсеткіші.
Қорытынды
Бүгінгі таңда Қазақстан экономикасы индустрия, энергетика, көлік, цифрландыру бағытында ауқымды жаңғыру кезеңінен өтуде. ЕАДБ инвестициялары – осы процестің маңызды қаржылық тірегі.
Алдағы жылдары негізгі сұрақ – бұл жобалар қаншалықты тиімді іске асады және олар халықтың өмір сапасына қалай әсер етеді? Бастысы – инвестициялар нақты өндіріс пен нақты нәтижеге жұмыс істеуі тиіс.
Экономикалық серпін дәл осындай жүйелі, ұзақмерзімді әріптестіктің арқасында қалыптасады.
