Тәжікстанда өткен халықаралық форумда Қазақстанның аграрлық әлеуеті тағы да әлем назарын аударды.
Душанбе қаласында ұйымдастырылған ФАО-ның Еуропа және Орталық Азия бойынша өңірлік конференциясының 35-сессиясында Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Қазақстанның алдағы жылдардағы басты мақсатының бірін ашық айтты — елді Еуразиядағы негізгі азық-түлік орталығына айналдыру, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жай ғана амбициялық мәлімдеме емес. Соңғы жылдары Қазақстан ауыл шаруашылығы саласында экспорт көлемін ұлғайтып, жаңа технологияларды енгізіп, халықаралық нарықтағы позициясын күшейтіп келеді. Бүгінде әлемде азық-түлік қауіпсіздігі мәселесі күн тәртібінен түспей тұрғанда, Қазақстанның мүмкіндігі де артып отыр.
Қазақстан неге маңызды ойыншыға айналып келеді?
Қазіргі таңда Қазақстан әлемдегі ірі астық өндіруші мемлекеттердің қатарында. 2025 жылы елде қатарынан екінші жыл 27 миллион тонна астық жиналды. Сонымен бірге шамамен 5 миллион тонна майлы дақыл және 1 миллион тоннаға жуық бұршақты дақыл өндірілген.
Бұл көрсеткіштер Қазақстанның тек ішкі нарықты қамтамасыз етіп қана қоймай, халықаралық экспортта да сенімді серіктес екенін көрсетеді. Өткен маусымда ел 15,3 миллион тонна астық экспорттаған.
Бүгінде Қазақстан:
- астық экспорты бойынша әлемде 10-орында;
- ұн экспорты бойынша 2-орында;
- күнбағыс майын экспорттау бойынша 8-орында тұр.
Ең қызығы — қазақстандық өнімдер әлемнің 50-ге жуық еліне жеткізіледі. Бұл география жыл сайын кеңейіп келеді.
Азық-түлік үшін жаңа күрес басталды
Форум барысында министр әлемдегі негізгі қауіптердің біріне тоқталды. Оның айтуынша, халық санының өсуі, климаттың өзгеруі және жаһандық нарықтағы тұрақсыздық азық-түлік мәселесін бұрынғыдан да маңызды етіп отыр.
Соңғы жылдары әлем бірнеше ірі дағдарысты бастан өткерді: пандемия, логистикалық қиындықтар, геосаяси қақтығыстар. Мұның бәрі көптеген мемлекетке азық-түлік қауіпсіздігінің стратегиялық маңызын түсіндірді.
Осындай жағдайда Қазақстан өзінің географиялық артықшылығын пайдаланып, Орталық Азия мен Еуропа арасындағы басты аграрлық көпірге айналуды көздеп отыр.
Цифрлық ауыл шаруашылығы қалай жұмыс істейді?
Сапаровтың сөзіндегі маңызды тақырыптардың бірі — ауыл шаруашылығын цифрландыру болды.
Қазір Қазақстандағы барлық элеваторлар бірыңғай ақпараттық жүйеге біріктірілген. Электронды астық қолхаттары енгізілген, ал астық қозғалысы нақты уақыт режимінде бақыланады.
Бұл бірнеше мәселені шешуге мүмкіндік береді:
- көлеңкелі айналымды азайтады;
- өнім сапасын бақылауды күшейтеді;
- экспорттағы ашықтықты арттырады;
- логистиканы жылдамдатады.
Яғни Қазақстан енді тек астық өндіруші ел емес, агротехнологияларды енгізіп жатқан мемлекет ретінде де позициясын күшейтіп келеді.
Мал шаруашылығына да үлкен ставка жасалуда
Форумда 2026–2030 жылдарға арналған мал шаруашылығын дамыту жоспары да сөз болды.
Бағдарламаның негізгі мақсаты:
- мал басын көбейту;
- ет экспортының көлемін арттыру;
- ішкі нарықтағы тұрақтылықты сақтау.
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның кең жайылымдық жерлері мен табиғи ресурстары елге органикалық және экологиялық таза өнімдер нарығында да үлкен мүмкіндік береді.
Қазақстан жаңа аграрлық орталыққа айнала ала ма?
Сарапшылар бұл сұраққа нақты «иә» деуге әлі ерте екенін айтады. Бірақ Қазақстанның қолында маңызды артықшылықтар бар:
- үлкен жер қоры;
- астық өндірісіндегі тәжірибе;
- Еуропа мен Азия арасындағы тиімді орналасу;
- экспорттық инфрақұрылым;
- цифрландырудың дамуы.
Егер инвестиция мен технологиялық жаңғырту жалғаса берсе, Қазақстан алдағы онжылдықта Еуразиядағы басты азық-түлік хабтарының біріне айналуы әбден мүмкін.
Ал әлемде азық-түлік үшін бәсеке күшейген сайын, мұндай мәртебе экономика үшін де, геосаяси ықпал үшін де аса маңызды болмақ.
