Қазақстан мен Тәжікстан ауыл шаруашылығы саласындағы ынтымақтастықты жаңа деңгейге шығаруға ниетті.
Екі ел биылдың екінші жартысында агроөнеркәсіптік кешен бойынша арнайы Жол картасына қол қоюды жоспарлап отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сарапшылардың пікірінше, бұл құжат Орталық Азиядағы азық-түлік нарығына тікелей әсер етуі мүмкін.
Сауда көлемі күрт өсті
Душанбеде өткен кездесуде Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров пен Тәжікстанның Ауыл шаруашылығы министрі Курбон Хакимзода аграрлық сектордағы ынтымақтастықтың болашағын талқылады.
Соңғы жылдары екі ел арасындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасы айтарлықтай өскен.
2025 жылдың қорытындысы бойынша:
- АӨК өнімдері бойынша тауар айналымы 11,5 пайызға артқан;
- жалпы көлем 595 миллион долларға жеткен.
Ал 2026 жылдың алғашқы тоқсанында өсім одан да жоғары болды:
- өзара сауда көлемі 26,1 пайызға көбейді;
- көрсеткіш 182 миллион долларды құрады.
Бұл Қазақстан өнімдеріне аймақта сұраныс артып жатқанын көрсетеді.
Қазақстан Тәжікстанға не экспорттайды?
Қазір экспорттың негізгі бөлігін:
- бидай;
- ұн;
- өсімдік майы;
- арпа;
- жүгері;
- ет өнімдері құрайды.
Бірақ тараптар енді тек шикізат саудасымен шектелгісі келмейді.
Қазақстанда жаңа өндірістер ашылуы мүмкін
Келіссөз барысында Қазақстан бірлескен кәсіпорындар құруға қызығушылық танытты.
Әңгіме мына бағыттар туралы болып отыр:
- ұн тарту өндірісі;
- мал өнімдерін қайта өңдеу;
- кондитерлік өнім шығару;
- өсімдік майын өндіру;
- табиғи шырындар мен концентраттар шығару.
Ең қызығы — бұл жобалардың бір бөлігі Қазақстан аумағында Тәжікстан инвестициялары арқылы жүзеге асуы мүмкін.
Бұл неге маңызды?
Соңғы жылдары Орталық Азияда азық-түлік қауіпсіздігі ең маңызды мәселелердің біріне айналды.
Климат өзгеріп жатыр, су тапшылығы күшейіп келеді, ал әлемдік нарықтағы баға құбылмалы.
Сондықтан аймақ елдері енді азық-түлік бойынша сыртқы нарықтарға тәуелділікті азайтуды көздей бастады.
Сарапшылардың айтуынша, Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы жаңа аграрлық серіктестік осы стратегияның бір бөлігі болуы мүмкін.
Әңгіме тек сауда туралы емес
Кездесуде аграрлық ғылым мен технология мәселесіне де ерекше назар аударылды.
Айдарбек Сапаров екі ел арасында:
- селекция;
- тұқым шаруашылығы;
- аграрлық білім;
- технология алмасу бағыттарын күшейтуді ұсынды.
«Аграрлық азық-түлік саласында өткізілетін іс-шаралар туралы ақпаратпен тұрақты түрде алмасуды ұсынамыз. Сондай-ақ селекция және тұқым шаруашылығы салаларындағы ынтымақтастықты жандандырып, аграрлық ғылым мен білім беру бағытындағы әріптестікті нығайту қажет. Оның ішінде білім, тәжірибе және технология алмасу да маңызды рөл атқарады. Бірлескен бастамаларды іске асыру елдеріміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорттық әлеуетін кеңейтуге ықпал етеді», — деді Айдарбек Сапаров.
Орталық Азияда жаңа аграрлық альянс қалыптасып жатыр ма?
Көп сарапшы дәл қазір аймақта жаңа экономикалық кезең басталып жатқанын айтады.
Бұрын елдер көбіне бір-бірімен бәсекелессе, енді ортақ өндіріс пен бірлескен экспортқа көбірек көңіл бөлінуде.
Тәжікстан тарапы да Қазақстанмен серіктестікті кеңейтуге мүдделі екенін ашық мәлімдеді.
Әсіресе:
- ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу;
- аграрлық ғылым;
- заманауи технология енгізу бағыттарында үлкен әлеует бар екені айтылды.
Бұл Қазақстанға не береді?
Егер жоспарланған жобалар іске асса, Қазақстан:
- экспорт көлемін арттыра алады;
- жаңа өндірістер ашады;
- инвестиция тартады;
- Орталық Азиядағы аграрлық хаб ретіндегі рөлін күшейтеді.
Ал қарапайым халық үшін бұл болашақта азық-түлік өндірісінің тұрақтануына және баға өсімінің баяулауына әсер етуі мүмкін.
