Түрікменстан астанасы Ашхабадта өткен ТМД үкіметтері басшылары кеңесінің отырысы биылғы ең маңызды саяси-экономикалық жиындардың біріне айналды.
Қазақстан атынан жиынға Премьер-министр Олжас Бектенов қатысты. Кездесу барысында экономикадан бастап жасанды интеллектке дейінгі тақырыптар көтерілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жолғы басқосудың ерекшелігі — ТМД кеңістігінде тек дәстүрлі ынтымақтастық емес, болашақтың экономикасы туралы да нақты әңгіме айтылды. Цифрлық трансформация, логистика, тау-кен өндірісін жаңғырту, су қауіпсіздігі секілді бағыттар енді қағаз жүзіндегі жоспар емес, аймақтық саясаттың негізгі өзегіне айналып келеді.
Ашхабадтағы келіссөздер: басты назар – сауда мен транзитте
Жиын алдында Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов үкіметтік делегация басшыларын қабылдады. Қазақстан Премьер-министрі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев атынан жылы лебіз жеткізді.
Кездесу кезінде екі ел арасындағы сауда-экономикалық байланыс ерекше аталды. Биылғы алғашқы үш айда Қазақстан мен Түрікменстан арасындағы тауар айналымы 125 миллион доллардан асқан. Әсіресе қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты 15 пайызға өскені айтылды.
Сарапшылардың пікірінше, бұл — Орталық Азиядағы логистикалық бағыттардың қайта жандануының белгісі. Соңғы жылдары Қазақстан Каспий бағытына, Түрікменстан арқылы Иран мен Парсы шығанағына шығатын дәліздерге басымдық беріп келеді.
ТМД енді тек «кеңестік клуб» емес пе?
Ашхабадтағы жиын бір нәрсені анық көрсетті: ТМД елдері енді тек формалды кездесулермен шектелгісі келмейді.
Мысалы, кеңейтілген отырыста тау-кен металлургия кешенін цифрландыру тұжырымдамасы талқыланды. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл — өндірістерге жасанды интеллект, автоматтандыру және заманауи технология енгізу деген сөз.
Қазақстан үшін бұл аса маңызды бағыт. Өйткені ел экономикасының үлкен бөлігі металлургия мен шикізат секторына тәуелді. Егер өндіріс цифрланса, шығын азайып, экспорттың тиімділігі артады.
Сонымен қатар ТМД-ның 2030 жылға дейінгі конгресс-көрме стратегиясы қаралды. Бұл аймақтағы ірі форумдар мен халықаралық көрмелерді жаңа деңгейге шығаруға бағытталған.
Бектенов: Қазақстан жаңа кезеңге өтті
Шағын құрамдағы отырыста сөйлеген Олжас Бектенов Қазақстанның жаңа тарихи кезеңге қадам басқанын айтты. Оның сөзінше, ел қазір тұрақты экономикалық даму моделіне бет бұрып отыр.
Премьер-министр бірнеше стратегиялық бағытты атады:
- цифрлық трансформация;
- жасанды интеллект;
- агроөнеркәсіп;
- транзит және логистика;
- су қауіпсіздігі;
- еріктілер қозғалысы.
Соңғы жылдары Қазақстанның ТМД елдерімен саудасы да айтарлықтай артқан. 2025 жылдың қорытындысында өзара тауар айналымы 38,4 миллиард долларға жеткен. Ал 2026 жылдың алғашқы тоқсанында өсім 17 пайыздан асқан.
Қазақстан үшін ең маңыздысы – көлік дәліздері
Ашхабадтағы жиында ең көп талқыланған тақырыптардың бірі — көлік инфрақұрылымы болды.
Қазақстан ТМД-ның негізгі көлік артерияларын байланыстыру идеясын ілгерілетіп келеді. Бұл бастама бірнеше мәселені шешуі мүмкін:
- жүк тасымалының уақытын қысқарту;
- логистикалық шығындарды азайту;
- халықаралық инвесторлар үшін өңірдің тартымдылығын арттыру.
Қазіргі геосаяси жағдайда бұл өте маңызды. Себебі әлемдік компаниялар жаңа транзиттік бағыттарды іздеп жатыр. Ал Қазақстан дәл осы өзгерістен пайда көргісі келеді.
Қарағанды ТМД жастарының астанасы атанады
Жиын қорытындысында күтпеген, бірақ жағымды жаңалықтардың бірі жарияланды.
2028 жылы Қарағанды ТМД жастарының астанасы мәртебесін алады. Ал 2027 жылы бұл атақ Минск қаласына беріледі.
Бұл жоба жастарды халықаралық бағдарламаларға, мәдени және білім беру бастамаларына көбірек тартуды көздейді. Сарапшылар мұны Қазақстанның аймақтағы гуманитарлық ықпалын күшейтудің бір жолы деп бағалап отыр.
Келесі кездесу Мәскеуде өтеді
ТМД үкіметтері басшылары кеңесінің келесі отырысы желтоқсанда Мәскеу қаласында өтеді. Ол жерде бүгін қабылданған бастамалардың алғашқы нәтижелері талқылануы мүмкін.
Ашхабадтағы жиыннан байқалған басты нәрсе — ТМД кеңістігі енді тек саяси алаң емес, экономикалық бәсекеге бейімделуге тырысқан аймақтық платформаға айналып келеді. Ал Қазақстан бұл процесте өзінің транзиттік әрі технологиялық рөлін күшейтуге ниетті.
