Әлемдік AI Астанаға келді. 2–8 тамыз аралығында Қазақстан астанасында Жасанды интеллект жөніндегі халықаралық олимпиада — IOAI 2026 өтеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Олимпиадаға 103 ел мен аумақтан 120-дан астам команда ресми тіркелді. Ұйымдастырушылар 500-ге жуық жас AI маманын, тәлімгер мен делегация жетекшісін күтеді.
Қазақстан үшін бұл жай ғана ірі білім додасы емес. Ел бірнеше жылдан кейін жаңа тілдік модельдер, компьютерлік көру жүйелері, роботтар мен деректерді талдау технологияларын жасайтын буынды қабылдап отыр.
IOAI дегеніміз не?
International Olympiad in Artificial Intelligence — ең жас халықаралық ғылыми олимпиадалардың бірі. Алғашқы жарыс 2024 жылы Болгарияның Бургас қаласында өтсе, 2025 жылғы екінші олимпиаданы Бейжің қабылдады.
Астана үшінші олимпиаданың алаңына айналды. Екі жылдың ішінде IOAI шағын мектеп сайысынан 103 ел мен аумақты біріктірген жаһандық додаға дейін өсті.
Әр мемлекет төрт оқушыдан құралған екі командаға дейін ұсына алады. Әлемдік финалға көпсатылы ұлттық іріктеу мен оқу-жаттығу жиындарынан өткен қатысушылар келеді.
IOAI 2026-ның негізгі ұйымдастырушысы — Қазақстанның спорттық бағдарламалау федерациясы, яғни CPFED. Басты іс-шаралар Қазақ ұлттық спорт университеті мен Alem.ai орталығында өтеді.
Мұнда ChatGPT қолдана білу жеткіліксіз
IOAI оқушының нейрожеліге әдемі сұрау жаза білуін тексермейді. Қатысушылар математика, бағдарламалау, машиналық оқыту, компьютерлік көру және табиғи тілді өңдеу салаларын меңгеруі керек.
Оқушы алгоритмнің қалай жұмыс істейтінін түсініп, дұрыс әдісті таңдап, код жазып, нәтижені талдай білуге тиіс. Оқулықтан алынған дайын жауап болмайды.
Жарыс үйде орындалатын таныстыру кезеңінен және Астанада өтетін екі жеке турдан тұрады. Бірінші турда қатысушылар алдын ала берілген тапсырмаларды жалғастырса, екіншісінде мүлде жаңа есептерге тап болады.
Ғылыми комитет әр турға үш негізгі тапсырмадан дайындады. Оларды шешу үшін дайын құралдарды қолдану жеткіліксіз: модельдің жұмысын түсіну, деректерді өңдеу және қалыптан тыс ойлау қажет.
Бағдарламада командалық сын да бар. Финалдық кезең Alem.ai орталығында өтіп, үздік он команда өз шешімдерін жетілдіріп, қорғайды.
Астананың таңдалуы нені білдіреді?
Халықаралық ұйымдастыру комитеті алаңды таңдағанда қауіпсіздік, көлік қатынасы, жергілікті команданың дайындығы, мемлекеттік қолдау және жарысты белгіленген мерзімде өткізу мүмкіндігін ескерді.
Астана жас AI мамандары үшін мемлекеттер арасындағы бәсеке күшейген тұста олимпиаданы қабылдап отыр. Математика мен инженерияны терең меңгерген оқушы зерттеуші немесе технологиялық кәсіпкер секілді стратегиялық ресурсқа айналды.
IOAI Қазақстанға екі бағытта мүмкіндік береді. Ел әлемге өзінің цифрлық инфрақұрылымын көрсетіп, жергілікті оқушыларға шетелге шықпай-ақ мықты қарсыластармен жарысуға жағдай жасайды.
Бір апталық олимпиада қатысушылар, жаттықтырушылар, университеттер мен технологиялық компаниялар арасында байланыс орнатады. Кейін мұндай таныстықтардан ғылыми топтар, білім бағдарламалары мен стартаптар пайда болуы мүмкін.
Қазақстан үйдегі олимпиадаға мықты құраммен келді
Қазақстан құрамасы IOAI-дың үздік командаларының қатарында. 2025 жылы Бейжіңде өткен олимпиадада отандық оқушылар жеті медаль, соның ішінде үш алтын жеңіп алды.
Жеке есепте Абу Қанабек, Сұлтанби Исатай және Жәнібек Қасымқан алтын иеленді. Олар әлемдік финалдағы үздік 24 қатысушының қатарына кірді.
2026 жылғы ұлттық құрама бірнеше кезең арқылы іріктелді. Онлайн-турдан кейін Қазақстанның әр өңірінен шыққан 40 үздік оқушы Астанаға шақырылып, екі күн бойы күрделі практикалық тапсырмалар орындады.
"Біз еліміздің үздік оқушыларын іріктеп, финалдық кезеңді Астанада өткіздік. Нәтижесінде жасанды интеллект жөніндегі халықаралық олимпиадаға қатысатын ұлттық құрама жасақталады. Бүгінде мұндай жарыстар іріктеу және даярлау жүйесімен бірге жеке «спорт түріне» айналды. Дәл осы жастар болашақта Қазақстанда ғана емес, бүкіл әлемде технологиялардың дамуына ықпал етеді", — деді Қазақстанның спорттық бағдарламалау федерациясының бас хатшысы Данабек Қалиаждаров.
Өз алаңында өнер көрсету құрамаға қосымша назар әкеледі, бірақ бәсекені жеңілдетпейді. Астанаға математика мен бағдарламалау мектептері мықты мемлекеттердің ұлттық іріктеу жеңімпаздары келді.
IOAI 2026-ны кімдер қолдады?
Олимпиаданың жаһандық серіктестері қатарына Google, IMC, Jane Street және Mohamed bin Zayed University of Artificial Intelligence кірді. Huawei жергілікті платина серіктесі атанды.
Технологиялық компаниялардың қызығушылығы түсінікті: AI-таланттар үшін күрес алғашқы еңбек келісімшартынан әлдеқайда ерте басталады. Халықаралық олимпиадалар мықты оқушыларды университетке түспей тұрып-ақ танытады.
Қатысушылар үшін басты нәтиже медальмен шектелмейді. Олар идеяның автордың жасына немесе еліне емес, код пен модельдің сапасына қарай бағаланатын халықаралық ортаға енеді.
Астанада не болады?
IOAI бағдарламасына жеке турлар, командалық тапсырмалар, есептерді талдау, апелляциялар мен дәрістер кіреді. Бір күн білім беру, мәдени және спорттық іс-шараларға арналады.
Командалық финал мен марапаттау рәсімі 7 тамызда өтеді. Келесі күні халықаралық делегациялар Астанадан аттанады.
Медальдар бір олимпиададағы күштердің арақатынасын көрсетеді. Негізгі нәтиже кейін байқалады — бүгінгі оқушылар университеттер, мемлекеттер мен әлемнің ірі компаниялары таласатын технологияларды жасай бастағанда.
