Қазақстанның агроөнім экспорты бес жылда екі есеге өсті.
Енді ЕАЭО елдері бірлескен инвестициялық жобаларға, терең өңдеуге, цифрландыруға, ғылыми ынтымақтастыққа және өзара сауданы арттыруға басымдық бермек, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бағыттарды Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Алматыда өткен ЕАЭО Агроөнеркәсіптік саясат жөніндегі кеңесінің 7-отырысында ұсынды.
ЕАЭО агроөнеркәсібіне жаңа модель ұсынылды
Кеңес отырысына Еуразиялық экономикалық комиссия, Қазақстан, Ресей, Армения, Беларусь және Қырғызстан өкілдері қатысты. Сондай-ақ жиынға Иран Ислам Республикасының Ауыл шаруашылығы джихады министрінің орынбасары Акбар Фатхи қатысты.
Айдарбек Сапаров агроөнеркәсіп кешені ЕАЭО елдері үшін азық-түлік қауіпсіздығын қамтамасыз ететін, экономикалық өсім мен ауылдық аумақтардың дамуына ықпал ететін стратегиялық сала болып қала беретінін айтты.
Министрдің пікірінше, келесі кезеңде ауыл шаруашылығы саясатын үйлестірумен шектелмей, нақты бірлескен жобаларға көшу қажет.
«Бүгінде ауыл шаруашылығы саясатын үйлестіруден нақты бірлескен жобаларды іске асыруға көшу маңызды. Бұл – инвестициялар, терең өңдеу, технологиялар, ғылыми әзірлемелер және жаңа өндірістік тізбектерді қалыптастыру мәселелері. Мұндай тәсіл қосылған құн қалыптастыруға және ЕАЭО мемлекеттері өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді», – деді министр.
Қазақстан агросекторды қаржыландыруды 10 есе арттырды
Қазақстанда соңғы бес жылда агроөнеркәсіп кешенін жеңілдікті қаржыландыру көлемі 10 есеге өскен.
2025 жылы бұл көрсеткіш шамамен 3 млрд АҚШ долларын құраса, 2026 жылы шамамен 4 млрд доллар қарастырылған.
2025 жылдың қорытындысында Қазақстанның ауыл шаруашылығының жалпы өнімі:
- 5,9%-ға өсті;
- шамамен 20 млрд АҚШ долларына жетті.
Стратегиялық мақсат — ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемін екі есеге арттыру.
Қазақстан 27 млн тоннаға жуық астық жинайды
Елдің негізгі ауыл шаруашылығы көрсеткіштері де жарияланды.
Қазақстанда бидай өндірісі тұрақты түрде 18 млн тоннадан асады, ал астықтың жалпы түсімі шамамен 27 млн тоннаны құрайды.
Мал шаруашылығында:
- ірі қара мал саны — 8 млн бас;
- ұсақ мал — 21 млн бас;
- жылқы — 4,6 млн бас;
- құс — 49,1 млн бас.
Бұл өндірістік база ішкі нарықты қамтамасыз етумен қатар, экспортты одан әрі ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Агроөнім экспорты 7 млрд доллардан асты
Соңғы бес жылда Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты екі есеге өсіп, 7 млрд АҚШ долларынан асқан.
Өткен маркетингтік жылда Қазақстан 15,3 млн тонна астық экспорттады.
Бұл:
- алдыңғы жылдың сәйкес кезеңінен 70%-ға жоғары;
- соңғы 20 жылдағы ең жоғары көрсеткіш.
Қазір қазақстандық агроөнім әлемнің 70-тен астам мемлекетіне экспортталады.
Экспортты кеңейтуге 2026 жылғы мамырда Дүниежүзілік жануарлар денсаулығы ұйымының Қазақстанды аусылдан таза аймақ ретінде тануы да жаңа мүмкіндік берді. Бұл шешімді ұйымға мүше 193 мемлекет қолдады.
ЕАЭО-дағы ауыл шаруашылығы өндірісі $167,5 млрд-қа жетті
Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының мүшесі – өнеркәсіп және агроөнеркәсіптік кешен министрі Гоар Барсегян ЕАЭО аграрлық секторындағы оң динамикаға назар аударды.
2025 жылдың қорытындысы бойынша:
- ауыл шаруашылығының жалпы өндірісі 167,5 млрд АҚШ долларына жетті;
- мүше мемлекеттердің өзара саудасы 25%-ға өсті;
- азық-түлікпен өзін-өзі қамтамасыз етудің жалпы деңгейі 93,5%-ды құрады.
Гоар Барсегян ЕАЭО-ның азық-түлік қауіпсіздігін одан әрі нығайту үшін мемлекеттердің іс-қимылын үйлестіру маңызды екенін айтты.
«Қол жеткізілген өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейі ұлттық және ұлтүстілік шараларды кешенді түрде қолданудың нәтижесі. ЕАЭО аграрлық нарығының тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін өндіріс көлемін арттырумен қатар, туындайтын тәуекелдерге уақтылы бірлесіп ден қою маңызды. Мүше мемлекеттердің іс-қимылдарын үйлестіру және келісілген шараларды әзірлеу Одақтың азық-түлік қауіпсіздігін нығайтып, ішкі нарықтың тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді», – деп атап өтті ол.
Ресей ортақ ғылыми жобаларды дамытуды ұсынды
Ресей Федерациясының Ауыл шаруашылығы министрі Оксана Лут ЕАЭО-ның азық-түлік қауіпсіздығы жоғары деңгейде екенін атап өтті.
«Кеңес АӨК саласындағы саясаттың ең өзекті мәселелері бойынша пікір алмасудың тиімді алаңы екенін іс жүзінде дәлелдеді. Азық-түлік қауіпсіздігі доктринасына сәйкес Ресей АӨК өнімдерінің негізгі түрлерімен өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейін арттыруға ұмтылып отыр. Өткен жылдың қорытындысы бойынша негізгі өнім түрлеріне қатысты ішкі сұранысты толық қамтамасыз еттік», – деді Оксана Лут.
Оның мәліметінше, өткен жылдың қорытындысында ЕАЭО-ның азық-түлікпен өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейі 94%-ды құрады.
Перспективалы бағыттардың бірі ретінде бірлескен ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар аталды.
«Одақ аясындағы ғылыми әлеуетті шоғырландыру – заманауи агроөнеркәсіптік кешеннің инновациялық негізін қалыптастырудың қажетті шарты. Аграрлық ғылымды дамыту бағытындағы бірлескен жұмыс озық әзірлемелерді енгізуге және бүкіл саланың тиімділігін арттыруға қажетті нәтиже береді», – деп атап өтті Оксана Лут.
Қырғызстан өкілі Эрлист Акунбеков кооперациялық жобаларға, тұқым шаруашылығы мен селекцияны дамытуға назар аударуды ұсынды.
Арменияның Экономика министрі Геворг Папоян ынтымақтастықты тереңдету өзара сауданы арттырып қана қоймай, жаңа өндірістік тізбектер қалыптастыруға және инвестиция тартуға мүмкіндік беретінін атап өтті.
Қазақстан ауыл шаруашылығында AI қолдануды ұсынды
Кеңес күн тәртібіндегі жеке бағыт цифрландыруға арналды.
Қазақстан ЕАЭО елдеріне цифрлық шешімдерді, соның ішінде жасанды интеллект технологияларын бірлесіп әзірлеуді ұсынды.
Қазір Қазақстанда:
- ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің 100%-ы цифрландырылған;
- аграршыларға мемлекеттік қолдау электрондық форматта көрсетіледі;
- фитосанитариялық сертификаттар бойынша ЕАЭО аясындағы деректер алмасу цифрландырылған;
- Қазақстан мен Ресейдің ақпараттық жүйелерін интеграциялау халықаралық сынақтан сәтті өтті.
Қазақстан өсімдік және мал шаруашылығында жасанды интеллектіні қолдану бойынша пилоттық жобаларды анықтап, тиімді шешімдерді кейін ЕАЭО кеңістігіне таратуды ұсынды.
Ауыл шаруашылығы өнімі арқылы несие алуға болады
Интеграцияның тағы бір практикалық құралы — қойма куәліктері жүйесі.
Тиісті келісім 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енді.
Жаңа тетік ауыл шаруашылығы өнімдерін кепіл ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. Яғни астық пен басқа да өнімдерді кепілге қойып, несие ресурстарын тартуға болады.
Ендігі міндет — бұл механизмнің ЕАЭО кеңістігінде толыққанды жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
ЕАЭО-да халал өнімдерге ортақ тәсіл әзірленбек
Қатысушылар Қырғызстанның бастамасымен дайындалып жатқан халал өнімдерді ЕАЭО аясында тану тәртібі туралы келісімді де талқылады.
Бірыңғай тәсіл:
- әкімшілік кедергілерді азайтуға;
- рәсімдердің ашықтығын арттыруға;
- ЕАЭО ішіндегі өзара сауданы кеңейтуге;
- өндірушілердің халықаралық халал нарығына шығуын жеңілдетуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар тұқым шаруашылығы саласындағы заңнаманы біріздендіру және 2026–2030 жылдарға арналған бірлескен ғылыми-зерттеу жұмыстарының тақырыптары қаралды.
Ғылыми әлеуетті біріктіру селекцияны дамытуға, өнімділікті арттыруға, ресурсты үнемдейтін технологияларды енгізуге және ауыл шаруашылығын климаттың өзгеруіне бейімдеуге бағытталмақ.
Бұл неліктен маңызды
ЕАЭО аграрлық интеграциясының жаңа кезеңі тауар саудасын ұлғайтумен ғана шектелмейді. Негізгі өзгеріс — елдердің бірлескен өндіріс, инвестиция, ғылым және технологиялық жобаларға көшуінде.
Қазақстан үшін бұл экспорттық нарықтарды кеңейтуге, ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеуге және жоғары қосылған құны бар өнім көлемін арттыруға мүмкіндік береді.
Цифрландыру мен жасанды интеллектіні ортақ жобаларға енгізу өнімділікті көтеріп, агросектордағы шығын мен тәуекелдерді азайтудың жаңа құралына айналуы мүмкін.
Отырысты қорытындылаған Айдарбек Сапаров интеграцияның мемлекеттер мен бизнеске нақты экономикалық нәтиже беруі керектігін атап өтті.
«Біздің елдерімізде өндірістік, инвестициялық және ғылыми әлеует айтарлықтай жоғары. Келесі кезеңнің міндеті – осы мүмкіндіктерді барынша тиімді біріктіру. Бірлескен жобалар жаңа қосылған құн жасауға, азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға, өткізу нарықтарын кеңейтуге және ЕАЭО өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға тиіс», – деп атап өтті министр.
Кеңес мүшелері тиісті хаттамалық шешімдерді қолдады. Келесі жылы ЕАЭО Агроөнеркәсіптік саясат жөніндегі кеңесіне төрағалық ету Қырғыз Республикасына өтеді.
