Су мәселесі өңірлік тұрақтылықпен тікелей байланысып отыр. Қазақстан бірден екі халықаралық бастаманы — ШЫҰ Су проблемаларын зерттеу орталығын және БҰҰ аясындағы Халықаралық су ұйымын құруды ілгерілетіп келеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бұл бастамалары Бейжіңдегі Қазақстан мәдени орталығында өткен «Су: орнықты даму және су бастамалары» атты дөңгелек үстелде таныстырылды. Талқылауға Қазақстан мен Қытайдың мемлекеттік органдары, ғылыми-зерттеу институттары және сарапшылық қауымдастық өкілдері қатысты.
Бейжіңде әңгіме тек трансшекаралық өзендермен шектелмеді
Кездесудің негізгі тақырыбы климаттың өзгеруі мен су ресурстарына түсетін қысымның артуы жағдайындағы су қауіпсіздігі болды.
Қазақстанның Қытайдағы Елшісі Шахрат Нұрышев су мәселесінің өңірлік тұрақтылық, экономикалық орнықтылық және азық-түлік қауіпсіздігі үшін маңызы артып келе жатқанын атап өтті.
Дөңгелек үстелге Қазақстан Сыртқы істер министрлігінің, Қазақстанның ШЫҰ Хатшылығы жанындағы Тұрақты өкілдігінің, қазақстандық ғылыми-зерттеу ұйымдарының, Қытай су ресурстары және гидроэнергетика академиясының, Қытай қоғамдық ғылымдар академиясының және басқа да бейінді мекемелердің өкілдері қатысты.
Қатысушылар құрамы талқылауды дипломатиялық мәлімдемелер шеңберінен шығарып, технология, ғылым және суды практикалық басқару мәселелеріне бағыттады.
Қазақстан ШЫҰ аясында тұрақты су орталығын ұсынады
Қазақстан ұсынған бастамалардың бірі — ШЫҰ Су проблемаларын зерттеу орталығын құру.
Ол су саласындағы сын-қатерлерді талдайтын және ортақ шешімдер әзірлейтін тұрақты ғылыми-сараптамалық алаң ретінде қарастырылып отыр.
Мұндай формат Шанхай ынтымақтастық ұйымы аясындағы су күн тәртібіне тұрақты сарапшылық негіз беріп, қатысушы елдердің зерттеулері мен тәсілдерін бір алаңда тоғыстыруға мүмкіндік береді.
Дөңгелек үстелде Қазақстан мен Қытай сарапшылары осы модельге сай тақырыптарды талқылады: су қауіпсіздігі, су ресурстарын бірлесіп пайдалану және қорғау, климаттың өзгеруі, өзендер мен көлдерді басқару.
Екінші бастама ШЫҰ шеңберінен шығады
Қазақстанның тағы бір ұсынысы өңірлік форматтан әлдеқайда кең.
Сөз БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құру туралы болып отыр.
Кездесуде бұл бастама ШЫҰ орталығы жөніндегі ұсыныспен бірге Қазақстанның су саласындағы халықаралық тәсілдерінің бірі ретінде таныстырылды.
Бұл су мәселесін тек Қазақстан мен Қытай арасындағы екіжақты қатынас аясында қарастырмауға мүмкіндік береді. Су тәуекелдері халықаралық үйлестіруді, ғылыми деректер алмасуды және ортақ шешімдерді қажет ететін мәселе ретінде көтеріліп отыр.
Қазақстан мен Қытай трансшекаралық су бойынша жұмысты кеңейтпек
Екі елдің трансшекаралық су ресурстары саласында бірлескен тәжірибесі бар.
Енді тараптар ынтымақтастықты бірнеше бағытта тереңдетуге мүдделі: суды ұтымды пайдалану, су инфрақұрылымын жаңғырту, цифрлық технологияларды енгізу және ғылыми-сараптамалық тәжірибе алмасу.
Қазақстан үшін бұл жерде технологиялық бағыттың салмағы артып келеді. Су мәселесі ресурсты бөлу тұрғысынан ғана емес, инфрақұрылым тиімділігі, деректерді басқару және заманауи бақылау құралдары арқылы да қарастырылуда.
Қытай сарапшылары өз кезегінде өзендер мен көлдерді басқару жөніндегі ҚХР тәжірибесін таныстырды.
Ғылыми ұйымдар тікелей байланыс орнатуға тиіс
Кездесуде ғылыми-зерттеу институттары арасындағы тікелей өзара іс-қимылға жеке назар аударылды.
Қазақстан мен Қытайдың бейінді ұйымдары ғалымдар мен салалық сарапшылар арасындағы байланысты кеңейтуге, тәжірибе алмасуға және су саласындағы заманауи ғылыми-технологиялық шешімдерді пайдалануға мүдделі.
Мұндай формат ғылыми зерттеулер мен практиканың арасын жақындата алады: су пайдалану, инфрақұрылым және климаттық тәуекелдер мәселелерін осы саламен тікелей айналысатын мамандар бірлесіп талқылайды.
Кездесу қорытындысында тараптар қазақстандық-қытайлық сарапшылық диалогты жалғастыруға және екі елдің орнықты дамуы мен су қауіпсіздігі үшін практикалық ынтымақтастықты күшейтуге мүдделі екенін білдірді.
Қытай тәжірибесі Қазақстанның су саласында да қарастырылып жүр
Бейжіңдегі диалог екі елдің су саласындағы практикалық байланыстары кеңейіп жатқан кезеңде өтіп отыр.
Қазіргі дөңгелек үстел екіжақты ынтымақтастыққа жаңа деңгей қосты: енді су мәселесі Қазақстан–Қытай форматымен ғана емес, ШЫҰ және БҰҰ алаңдарында да ілгерілетіліп отыр.
