Сайлаушыға бағыт табу жеңілдеген. Ленинград облысы сайлау комиссиясының төрағасы Михаил Лебединский Құрылтай сайлауын бақылау барысында комиссиялардың жұмысымен қатар, азаматтардың дауыс беруін ыңғайлы еткен нақты детальдарға назар аударды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ресей Федерациясынан келген халықаралық байқаушылар бір күнде шамамен 20 сайлау учаскесіне барды. Олар дауыс беру барысын ғана емес, учаскелердің жабылуын, пайдаланылмаған бюллетеньдердің жойылуын және дауыстарды санау процесін де бақылаған.
Лебединский сайлаудағы ұсақ көрінетін өзгеріске назар аударды
Михаил Лебединский 2013 жылдан бері ТМД елдеріндегі сайлау науқандарына сарапшы және халықаралық байқаушы ретінде қатысып келеді. Оның айтуынша, Қазақстан бұған дейін де сайлауды ұйымдастыру деңгейімен ерекшеленген, ал бұл жолы сайлаушыға жасалған жағдай көбірек көзге түскен.
Мәселе күрделі технологияда емес. Азаматтың учаскені қаншалықты тез табатыны, ғимарат ішінде адаспай бағыт алуы және дауыс беру рәсімін артық кедергісіз өтуі сияқты күнделікті детальдар туралы сөз болып отыр.
«Мен Қазақстанға бірнеше рет келдім, келген сайын сайлаудың жоғары деңгейде ұйымдастырылғанын үнемі айтып жүретінмін. Сайлау комиссиясының мүшелерін оқыту мен бірыңғай стандартты қалыптастыру бойынша көп жұмыс істелгені көрініп тұр. Бұл жолы сайлаушыларға көңілдің айрықша бөлінгені қуантты: арнайын әзірленген бағыттағыштар жұртқа учаскені тез табуға көмектесті. Бір қарағанда ұсақ-түйек болып көрінетін осындай дүниелер дауыс беруді айтарлықтай ыңғайлы етеді», – деп өз ойымен бөлісті Михаил Лебединский.
Бұл бағаның ерекшелігі де осында: халықаралық байқаушы сайлауды тек комиссия жұмысы мен рәсімдердің орындалуы тұрғысынан емес, қарапайым сайлаушының тәжірибесі арқылы бағалап отыр.
Ресейлік байқаушылар шамамен 20 учаскеге барды
Байқаушылардың маршруты дауыс беру сәтімен шектелген жоқ.
Олар учаскелердің жабылуын, пайдаланылмаған бюллетеньдердің жойылуын және дауыстардың қалай саналғанын бақылаған.
Сонымен бірге бұл бағалаудың ауқымын ескерген жөн. Ресейлік халықаралық байқаушылар шамамен 20 учаскеге барған, ал Қазақстан Орталық сайлау комиссиясының дерегі бойынша Құрылтай сайлауында елде және шетелде барлығы 10 423 сайлау учаскесі жұмыс істеді.
Сондықтан Лебединскийдің пікірі ең алдымен байқаушылар өздері барған учаскелерде көрген жағдайды сипаттайды және бүкіл ел бойынша барлық сайлау рәсімдеріне автоматты түрде таралмайды.
ОСК дауыс беру туралы деректі екі сағат сайын жариялады
Лебединский бөлек тоқталған екінші мәселе — сайлаудың ақпараттық сүйемелдеуі.
Дауыс беру барысы мен азаматтардың белсенділігі туралы ақпаратты БАҚ, Орталық сайлау комиссиясы және аумақтық сайлау комиссиялары күні бойы тұрақты түрде жариялап отырды. Соның арқасында сайлаушылар мен халықаралық байқаушылар әр өңірден жедел ақпарат алып отырған.
Бұл тәсіл ОСК-ның ресми жұмысынан да көрінді. Комиссия дауыс беру күні сағат 10:00-ден бастап сайлаушылардың қатысуы туралы мәліметті әр екі сағат сайын жариялайтынын хабарлаған.
ОСК-ның дауыс беру күні жариялаған ресми ақпаратын қараңыз.
Ақпараттың жедел жариялануы сайлау рәсімдерінің сапасын өздігінен дәлелдемейді. Бірақ қоғам мен байқаушыларға өңірлердегі жағдайды бір уақыт аралығында салыстыруға және ресми деректерді ұзақ күтпеуге мүмкіндік береді.
Байқаушы учаскені ғана емес, ақпарат ағынын да бағалады
Халықаралық байқаушы үшін жедел ақпараттың практикалық маңызы бар.
Бір топ физикалық тұрғыда елдегі мыңдаған учаскені бір күнде аралай алмайды. Сондықтан аумақтық комиссиялар мен ОСК жариялайтын мәліметтер байқаушының учаскеде тікелей көрген жағдайын елдің басқа өңірлерінен келіп жатқан ресми ақпаратпен салыстыруына мүмкіндік береді.
Лебединский Қазақстандағы ақпараттық сүйемелдеу деңгейін жоғары бағалап, Орталық, аумақтық және учаскелік сайлау комиссияларының мүшелеріне кәсіби әрі ашық жұмысы үшін алғыс білдірді.
Оның пікірінше, сайлау қатаң реттелетін рәсім болып қана қалмай, азаматтар өз еркін еркін білдіретін қоғамдық оқиға болуы тиіс.
Дауыс беруден кейін халықаралық бағалар жарияланып жатыр
23 тамызда Құрылтай депутаттарын сайлау өтті. 24 тамызда Орталық сайлау комиссиясы дауыс берудің алдын ала нәтижелерін жариялады.
Құрылтай сайлауының алдын ала нәтижелерімен ОСК сайтында танысуға болады.
Сонымен бірге халықаралық және қоғамдық байқаушылар өз бағаларын жариялап жатыр. Мұндай пікірлерді салыстырғанда әр миссияның қанша учаскені қамтығанын, қандай кезеңдерді бақылағанын және қорытындысын қандай деректерге сүйеніп жасағанын ескерген дұрыс.
Бұған дейін біз Құрылтай сайлауына 42 мемлекет пен 13 халықаралық ұйымнан 777 шетелдік байқаушы аккредиттелгенін жазған едік. Михаил Лебединскийдің бағасында басқа бір қыр алға шықты: сайлаушы учаскеге келген сәттен бастап рәсімнің қаншалықты түсінікті әрі ыңғайлы ұйымдастырылғаны.
