Дипломатия нақты жобаларға ауысып келеді. Қасым-Жомарт Тоқаев пен король Абдалла II-нің өзара сапарларынан кейін Қазақстан мен Иордания қатынастардың келесі кезеңін талқылап жатыр: инвестициялар, ауыл шаруашылығы, көлік, туризм және тікелей әуе қатынасы, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бағыттар Амманда өткен Қазақстан мен Иордания арасындағы саяси консультациялардың негізгі тақырыбы болды. Келіссөздерді Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исағалиев пен Иордания Сыртқы істер және экспатрианттар істері министрлігінің бас хатшысы Дайфалла Али Аль-Файез өткізді.
Екі ел басшыларының сапарларынан кейін келісімдерді іске асыру кезеңі басталды
Екіжақты қатынастардың саяси негізі 2025 жылы едәуір нығайды.
Ақпанда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Амманға барып, король Абдалла II-мен келіссөздер өткізді. Сол жылдың тамызында Иордания монархы Астанаға жауап сапармен келді.
Енді тараптар мемлекет басшылары деңгейінде қол жеткізілген уағдаластықтарды іске асыру мәселесіне көшті. Исағалиев қазіргі сапар аясында Король сарайының өкілімен де жеке келіссөз жүргізіп, осы тақырыпты талқылады.
Амманда екі ел басшылары арасындағы алдағы байланыстарға да өзара қызығушылық расталды. Алайда жаңа кездесулердің нақты мерзімі аталған жоқ.
Сауда айналымы әзірге миллион доллармен өлшенеді
Белсенді саяси диалогқа қарамастан, екіжақты сауданың көлемі әзірге салыстырмалы түрде шағын.
KAZAKH INVEST дерегіне сәйкес, 2024 жылы Қазақстан мен Иордания арасындағы тауар айналымы $6,3 млн болды, бұл бір жыл бұрынғыдан 6,3 пайызға жоғары. Қазақстанның экспорты $3,7 млн, ал Иорданиядан импорт $2,6 млн болды.
Инвестициялық көрсеткіштер де осыны аңғартады. 2005 жылдан бері Иорданиядан Қазақстанға келген тікелей инвестициялардың жалпы көлемі $15,4 млн болды. Қазақстан-иордания бизнес-форумы өткен кезде елде иорданиялық капитал қатысатын 59 кәсіпорын тіркелген еді.
Сондықтан Аммандағы қазіргі келіссөздердің практикалық маңызы жоғары: тараптар саяси байланыстардың жоғары деңгейін сауда мен инвестицияның ірі жобаларына айналдыруға тырысып отыр.
Ауыл шаруашылығы мен фармацевтика нақты келісімдер деңгейіне шықты
Бұл жұмыстың бір бөлігі король Абдалла II-нің Қазақстанға сапары кезінде басталған.
2025 жылғы тамызда Астанада өткен Қазақстан-иордания бизнес-форумына 100-ден астам қазақстандық және 50-ден астам иорданиялық компания қатысты. Тараптар ауыл шаруашылығы, фармацевтика, ветеринария және қаржы нарығы салаларында келісімдерге қол қойды.
Бизнес өкілдері ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, фармацевтикалық өндіріс және экспортқа бағытталған бірлескен кәсіпорындар құру мүмкіндіктерін талқылады.
Сондықтан ауыл шаруашылығының Аммандағы консультациялар күн тәртібіне қайта оралуы кездейсоқ емес. Бұл бағыт бойынша бұған дейін нақты құжаттар бекітілген.
Алматы — Амман тікелей рейсі әлі күн тәртібінде
Тағы бір практикалық мәселе — әуе қатынасы.
2025 жылғы мамырда Иордания тарапы Royal Jordanian әуе компаниясының 2026 жылғы маусымнан бастап Қазақстанға аптасына екі тікелей рейс орындауды жоспарлап отырғанын хабарлаған. Қазақстан сол кезде жаңа бағытты іске қосуға қолдау көрсетуге дайын екенін білдірді.
Кейін Қазақстанның Көлік министрлігі 2026 жылға арналған халықаралық маршруттарды дамыту жоспарында Royal Jordanian компаниясы Алматы — Амман рейсін орындау мүмкіндігін қарастырып жатқанын хабарлады.
Қазіргі келіссөздер авиақатынас мәселесінің мемлекетаралық күн тәртібінде әлі де тұрғанын көрсетеді. Бірақ саяси консультациялар туралы ресми ақпаратта Алматы — Амман тұрақты бағытының нақты іске қосылғаны айтылмайды.
Туристер мен бизнес үшін тікелей рейс екі елдің жақындасуының ең айқын нәтижелерінің біріне айналар еді. Өйткені көлік қолжетімділігі дипломатиялық уағдаластықтардың туристік және іскерлік байланыстарға қаншалықты тез айналатынын тікелей анықтайды.
Иордания Қазақстанды Құрылтай сайлауымен құттықтады
Келіссөздер барысында Қазақстандағы ішкі саяси өзгерістер де сөз болды.
Иордания тарапы кездесудің басында Қазақстанды Республика Құрылтайына өткен алғашқы сайлаудың сәтті өтуімен құттықтап, оның елдің алдағы саяси дамуы үшін маңызын атап өтті.
Сонымен бірге делегациялар БҰҰ, Ислам ынтымақтастығы ұйымы, АӨСШК және басқа халықаралық ұйымдар аясындағы өзара іс-қимылды талқылады.
Таяу Шығыстағы жағдай да жеке қаралды. Қазақстан мен Иордания халықаралық алаңдарда, оның ішінде бірлескен бастамаларды ілгерілету және көпжақты ұйымдардағы өзара қолдау мәселелері бойынша ұстанымдарын үйлестіріп келеді.
7 желтоқсанда Амманда Humanity in War конференциясы өтеді
Астана мен Амман қатынастарының саудадан тыс тағы бір бағыты бар.
Тараптар Humanity in War — «Соғыс кезіндегі адамгершілік» жоғары деңгейдегі конференциясына дайындықты талқылады. Ол 2026 жылғы 7 желтоқсанда Иорданияда өтеді.
Қазақстан мен Иордания халықаралық гуманитарлық құқықты қолдауға саяси бейілділікті күшейту жөніндегі жаһандық бастаманың тең құрылтайшыларының қатарында.
Таяу Шығыстағы жағдай аясында бұл тақырып Амман үшін сыртқы саясаттағы маңызды бағыттардың бірі болып отыр, ал Қазақстан үшін халықаралық гуманитарлық дипломатияға қатысудың тағы бір тетігіне айналды.
Негізгі міндет — саяси қарқынды экономикалық нәтижеге айналдыру
Мемлекет басшыларының екіжақты сапарларынан кейін тараптар ынтымақтастықты кеңейтуге жеткілікті саяси негіз қалыптастырды. Енді негізгі көрсеткіш оның қаншалықты нақты мазмұнмен толығатынына байланысты болады.
Күн тәртібінде сауда мен инвестициялар, агроөнеркәсіп, көлік, туризм, шарттық-құқықтық база және әуе қатынасы бар. Тауар айналымы $6,3 млн деңгейінде тұрған жағдайда өсімге мүмкіндік жеткілікті.
Бірақ қазіргі келіссөздер тағы бір нәрсені көрсетті: қатынастардың келесі кезеңі дипломатиялық кездесулердің санымен емес, іске асқан жобалармен және жұмыс істеп тұрған бағыттармен өлшенеді.
Бұған дейін біз Қазақстан мен Иорданияның Тоқаев пен король Абдалла II қатысқан бизнес-форумда қандай жобаларды талқылағанын жазған едік. Сол кезде де екі ел басшылары келіссөздерден нақты инвестициялық және бірлескен жобаларға көшуге басымдық берген.
