Тоқаев ШЫҰ Даму банкінің штаб-пәтерін Қазақстанда орналастыруды ұсынды

Қазақстан ШЫҰ банкін қабылдауға дайын.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Шанхай ынтымақтастық ұйымының болашақ Даму банкінің штаб-пәтерін Қазақстанда орналастыруды ұсынды, деп хабарлайды DKNews.kz.

Бұл бастама 1 қыркүйекте Бішкекте өткен ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысында айтылды. Президенттің ұсыныстары туралы Ақорданың ресми хабарламасында жарияланды.

Қазақстан ШЫҰ Даму банкінің штаб-пәтерін қабылдауға дайын

Тоқаевтың сөзіндегі ең нақты экономикалық ұсыныстардың бірі Қытай бастамасымен құрылуы жоспарланған ШЫҰ Даму банкіне қатысты болды.

Қазақстан Президенті бұл қаржы институтының қаражатын ең алдымен инфрақұрылымдық, технологиялық және өнеркәсіптік жобаларға бағыттауды ұсынды.

«Қазақстан Қытайдың ШЫҰ Даму банкін құру жөніндегі бастамасын қолдайды. Аталған банктің ресурстарын, ең алдымен, инфрақұрылымдық, технологиялық және өнеркәсіптік жобаларға бағыттаған жөн деп санаймыз. Мүше мемлекеттер ортақ келісімге келген жағдайда, Қазақстан осы институтты, оның штаб-пәтерін өз аумағында орналастыра алар еді», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Әзірге бұл — Қазақстан тарапының ұсынысы. Банктің штаб-пәтерін орналастыру жөнінде түпкілікті шешім қабылданған жоқ және бастама ШЫҰ елдерінің келісімін қажет етеді.

Егер жоба жүзеге асса, Қазақстан ШЫҰ аясындағы ірі инфрақұрылымдық және өнеркәсіптік жобаларды қаржыландыратын институттың негізгі орталықтарының біріне айналуы мүмкін.

ШЫҰ елдерінің саудасы $1 трлн-ға жақындады

Тоқаевтың айтуынша, ШЫҰ мемлекеттері арасындағы өзара тауар айналымы бір триллион долларға жуықтап келеді.

Соған қарамастан, Президент ұйым ішіндегі экономикалық байланыстар бар әлеуетті әлі толық пайдаланбай отырғанын айтты.

«ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің ресурстық, өндірістік және технологиялық әлеуетін барынша пайдалану, жаңа өсу нүктелері мен тұрақты іскерлік байланыстар қалыптастыру қажет. Қазақстан кедергілері барынша азайтылған, цифрлық рәсімдері және дамыған көлік-логистика байланыстары бар кең ауқымды ШЫҰ сауда-инвестициялық кеңістігін қалыптастыруды қолдайды», — деді Мемлекет басшысы.

Қазақстан пилоттық индустриялық консорциумдар тетігін енгізуді де ұсынды.

Бұл модель бойынша жобаларды іске қосу үшін барлық қатысушы мемлекеттің бір мезетте дайын болуын күтудің қажеті жоқ. Жекелеген елдер жобаны бастап, кейін тиімді тәжірибені бүкіл ұйымға тарата алады.

Шекаралық саудаға жаңа формат ұсынылды

Тоқаев қолданыстағы шекара маңы ынтымақтастығы орталықтарының негізінде ШЫҰ трансшекаралық сауда аймақтарын іске қосуды ұсынды.

Мұндай алаңдарда тауар айналымын жеңілдетілген тәртіппен ұйымдастыру, цифрлық рәсімдер мен заманауи есеп айырысу тетіктерін сынақтан өткізу көзделеді.

Бұл бастама Қазақстан үшін де өзекті. Елдің географиялық орналасуы Қытай, Орталық Азия, Каспий бағыты және Ресей арқылы өтетін ірі сауда бағыттарын байланыстыруға мүмкіндік береді.

Жүктер үшін бірыңғай цифрлық платформа құрылуы мүмкін

Көлік пен логистика Тоқаев көтерген тағы бір ірі бағыт болды.

Президент «Бір белдеу, бір жол» мегажобасын, Транскаспий халықаралық көлік бағытын, «Солтүстік – Оңтүстік» дәлізін және Орталық пен Оңтүстік Азия арасындағы перспективалы сауда жолдарын өзара байланыстырудың маңызын атап өтті.

Қазақстан кедендік рәсімдерді цифрландыруды, электронды құжаттарды өзара тануды және «жасыл дәліздер» қағидатын кеңінен қолдануды қолдайды.

«Жүктерді жөнелту нүктесінен соңғы алушыға дейін кедергісіз сүйемелдеуге арналған ШЫҰ-ның Бірыңғай цифрлық транзит платформасын құру тиімді шешім болар еді. Шанхай ынтымақтастық ұйымының 2035 жылға дейінгі көлік байланыстылығы стратегиясын әзірлеп, қабылдауды ұсынамыз», — деді Қазақстан Президенті.

Мұндай жүйе іске қосылса, Қазақстан арқылы өтетін транзиттік маршруттарды ШЫҰ кеңістігіндегі бірыңғай цифрлық логистикамен байланыстыруға мүмкіндік туады.

ШЫҰ аясында жасанды интеллект орталықтарының желісі ұсынылды

Президенттің тағы бір бастамасы жасанды интеллектке қатысты болды.

Тоқаев ШЫҰ-ға мүше елдердің жетекші университеттері, ғылыми мекемелері және технологиялық компаниялары қатысатын жасанды интеллект орталықтарының желісін құруды ұсынды.

«ШЫҰ мемлекеттері елеулі ғылыми және инновациялық әлеуетке ие бола отырып, тәжірибе алмасудан технологияларды бірлесіп әзірлеуге және құзыреттерді арттыруға көшу үдерісін жеделдете алар еді. Осылайша жасанды интеллект саласында өз экожүйесін кезең-кезеңімен қалыптастыруға болады», — деді Тоқаев.

Президенттің айтуынша, биыл Қазақстан Қытайдың бастамасымен құрылған Жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық жөніндегі дүниежүзілік ұйымның құрылтайшылары қатарына енді.

ШЫҰ аясындағы жаңа желі іске асса, мәселе тәжірибе алмасумен ғана шектелмей, ортақ технологиялық жобалар мен мамандар даярлау бағытына ауысуы мүмкін.

Тоқаев Еуразиядағы әскери тәуекелдерді азайтуды ұсынды

Экономикалық бастамалармен қатар қауіпсіздік мәселесі де көтерілді.

Қазақстан Президенті Еуразия құрлығындағы стратегиялық тұрақтылық пен сенім шаралары жөніндегі ШЫҰ министрлік конференциясын өткізуді ұсынды.

Күн тәртібіне әскери тәуекелдерді төмендету, жаңа қарулану жарысының алдын алу және қауіпті оқиғаларды болдырмау мәселелері енгізілуі мүмкін.

«Қарулы қақтығыстардың салдары тікелей соғыс жүріп жатқан аймақтардың шегінен шығып, халықаралық нарықтарға, коммерциялық кеме қатынасына, энергетикалық және көлік байланыстарының тұрақтылығына әсер ете бастады», — деді Мемлекет басшысы.

Қазақстан терроризмге, экстремизмге және сепаратизмге қарсы күресті ШЫҰ-ның негізгі қауіпсіздік басымдықтарының бірі ретінде сақтауды қолдайды.

Сонымен бірге трансұлттық қылмыс, есірткі трафигі, заңсыз қару айналымы және киберқауіптерге қарсы бірлескен жұмысты күшейту ұсынылды.

ШЫҰ-ның өзін реформалау мәселесі көтерілді

Тоқаев ұйымның қазіргі құрылымын реформалау мәселесін де көтеріп, бұл жұмысты сыртқы саяси ведомстволарға тапсыруды ұсынды.

Президенттің айтуынша, ширек ғасыр ішінде ШЫҰ «Шанхай бестігінен» Еуразияның ауқымды бөлігін қамтитын ірі халықаралық ұйымға айналды.

Қазақстан енді осы саяси ауқымды нақты экономикалық тетіктермен толықтыруды ұсынып отыр: ортақ даму банкі, индустриялық консорциумдар, трансшекаралық сауда аймақтары, цифрлық транзит платформасы және жасанды интеллект орталықтары.

Осының ішінде Қазақстанға тікелей қатысты ең салмақты ұсыныс — ШЫҰ Даму банкінің штаб-пәтерін ел аумағында орналастыру бастамасы. Ол үшін ұйымға мүше мемлекеттердің ортақ келісімі қажет.