Авиация саласы биометрияға шектеу қойылмауын сұрап отыр. Еуропаның ірі әуежай және технологиялық компаниялары жаңа цифрлық ережелер жолаушыларға биометрияны ерікті түрде қолдануға мүмкіндік беруі керек деп есептейді, деп хабарлайды DKNews.kz.
ACI EUROPE, Amadeus, IATA, IDEMIA Public Security және SITA биометрияны жауапкершілікпен пайдалануға арналған Туристік экожүйе коалициясын құрды. Оның негізгі талабы — Digital Omnibus аясында биометрияны қолдануға құқықтық мүмкіндік беру, бірақ жолаушының одан бас тарту құқығын, жеке деректерінің құпиялылығын және балама тексеру тәсілдерін сақтау.
Коалицияның ұстанымы қарапайым: технология әуежайдағы рәсімдерді жылдамдата алады, бірақ ол міндетті құралға айналмауға тиіс.
Жолаушылардың 74%-ы паспорттың орнына биометрияны таңдауға дайын
IATA Global Passenger Survey зерттеуіне сәйкес, сауалнамаға қатысқан саяхатшылардың 74%-ы паспорт немесе отырғызу талонын қайта-қайта көрсетудің орнына биометриялық деректерін пайдалануға дайын.
Бұл әуежайлар үшін де маңызды.
Биометриялық сәйкестендіру құжаттарды бірнеше рет қолмен тексеру қажеттілігін азайтады, жолаушылар ағынын жылдамдатады және терминалдың бар қуатын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Әсіресе жолаушылар саны күрт артатын сағаттарда оның әсері айқын сезіледі.
Сала өкілдері ЕО-ға технологиялық тұрғыдан бейтарап ережелер ұсынады. Яғни заң белгілі бір жүйені таңбауы керек, бірақ биометрияны қауіпсіз қолдануға мүмкіндік беріп, оны пайдаланғысы келмейтін адамға кәдімгі тексеруден өту жолын қалдыруы тиіс.
Деректі берген адам оны өшіруді де талап ете алуы керек
Коалиция биометрияның артықшылығы жеке деректерді қорғау есебінен жасалмауы тиіс деп санайды.
Жолаушы өз мәліметін беру немесе бермеу туралы шешімді өзі қабылдауы керек. Сонымен бірге ол кез келген уақытта деректерін жоюды талап ету құқығына ие болуы тиіс.
«Саяхатта биометрияны пайдалану әрдайым жолаушының таңдауы мен ерікті қатысуына негізделуі тиіс», — делінген коалиция манифесінде.
Ұсынылып отырған модель бойынша биометрия ұшудың міндетті шарты емес. Қалаған жолаушы жеделдетілген цифрлық маршрутты пайдаланады, ал бас тартқан адам құжаттарын әдеттегі тәртіппен тексертеді.
2050 жылға қарай жолаушылар ағыны 12,4 млрд адамға жетуі мүмкін
Биометрия төңірегіндегі пікірталастың артында авиацияның әлдеқайда үлкен мәселесі тұр — жолаушылар санының өсуі.
ICAO болжамына сәйкес, 2050 жылға қарай әлемдік әуе жолаушыларының саны жылына 12,4 млрд адамға дейін өсуі мүмкін. Бұл 2024 жылғы көрсеткіштен шамамен үш есе көп.
Барлық әуежай мұндай өсімге жаңа терминалдар салу арқылы жауап бере алмайды. Сондықтан сала қолданыстағы инфрақұрылым арқылы көбірек адам өткізуге мүмкіндік беретін шешімдерге көшіп жатыр.
Биометрияның негізгі артықшылығы да осында: жолаушының жеке басын әр бақылау нүктесінде қайта тексерудің орнына бір рет сәйкестендірілген дерек бірнеше кезеңде пайдаланылуы мүмкін.
Бұл мәселе Қазақстанға да жақындап келеді
Қазақстанда да әуежайларды цифрландыру үдерісі жүріп жатыр.
Қазақстанда физикалық құжаттан бас тартудың алғашқы тәжірибесі де бар. Ішкі рейстерде кей әуежайларда eGov Mobile-дегі цифрлық жеке куәлікті көрсетуге мүмкіндік берілген.
Келесі кезең бұдан күрделірек. Цифрлық құжат тек куәлікті смартфонға көшіреді, ал биометриялық модель адамның жүзін сәйкестендіру құралы ретінде пайдалануды көздейді.
Егер мұндай технология ірі халықаралық әуежайларда қалыпты стандартқа айналса, қазақстандық әуежайлар мен әуе компанияларына да шетелдік жүйелермен үйлесімді шешімдер қажет болады.
Бірақ сала өкілдері бір шекті нақты белгілеп отыр: биометрия таңдауды жеңілдетуі керек, таңдаудың өзін жоймауы тиіс.
