Межелі көрсеткіш — 20 млрд доллар. Қасым-Жомарт Тоқаев Орталық Азия және Әзербайжан мемлекеттері басшыларының VIII консультативтік кездесуінде өзара сауданы ұлғайтып, көлік, су және технология салаларындағы ынтымақтастықты кеңейтуді ұсынды. Президенттің бастамалары Ақорданың Авазадағы кездесу туралы жарияланымында баяндалған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Саммит 8 қазанда Түрікменстанда өтті. Қазақстан ұсынған бағыттар өңірдің экономикалық дамуын көлік байланыстарымен, су ресурстарын бірлесіп пайдаланумен және жасанды интеллектіні қауіпсіз енгізумен байланыстырады.
Өзара сауданы 20 млрд долларға жеткізу ұсынылды
Тоқаев өңір елдері арасындағы тауар айналымын 20 млрд долларға дейін арттыруды ұсынды.
Бұл — алдағы жұмысқа арналған мақсат. Оған жету кәсіпорындардың көрші нарықтарға шығу мүмкіндігіне, тасымалдың қолжетімділігіне және сауда рәсімдерінің тиімділігіне байланысты болады.
Бизнес үшін жеткізу құны, жолға кететін уақыт және шекарадан өту тәртібінің болжамдылығы маңызды. Сондықтан сауданы ұлғайту көлік инфрақұрылымын дамыту мәселесімен қатар қарастырылып отыр.
Көлік пен су мәселесі экономикалық ынтымақтастықпен байланысты
Президент көлік байланыстарын кеңейтуге және трансшекаралық су ресурстары бойынша келісімдерге назар аударды.
Бұл екі бағыт өңір экономикасына тікелей әсер етеді. Көлік желілері тауарлардың қозғалысын қамтамасыз етсе, су ресурстары ауыл шаруашылығы мен елді мекендердің тұрақты дамуы үшін қажет.
Тоқаев бұған дейін ұсынылған бастамаларды қайта саралауды да ұсынды. Мұндай жұмыс жобалардың іске асырылу барысын бағалап, қосымша келісуді қажет ететін мәселелерді айқындауға мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект бойынша ортақ бағдарлама ұсынылды
Қазақстан жасанды интеллект саласындағы өңірлік ынтымақтастықты кеңейтуді көздейді. Тоқаев Орталық Азияның жасанды интеллект жөніндегі серіктестік бағдарламасын әзірлеу мүмкіндігін қарастыруды ұсынды.
Бағдарлама аясында ақпарат пен тәжірибе алмасуға:
- ғылыми орталықтар;
- университеттер;
- технологиялық компаниялар қатыса алады.
Сонымен қатар Қазақстан Орталық Азия мемлекеттері мен Әзербайжанның жасанды интеллектіні жауапкершілікпен пайдалану туралы декларациясын әзірлеуді ұсынды.
Тоқаев нейрожелілерді қауіпсіз қолдануды маңызды шарт ретінде атап өтті. Яғни технологиялық ынтымақтастық жаңа мүмкіндіктермен бірге оларды пайдаланудан туындайтын тәуекелдерді де ескеруі тиіс.
Өңірлік телеарна және волонтерлер форумы
Мәдени-гуманитарлық байланыстарды нығайту үшін де бірнеше бастама ұсынылды.
Олардың қатарында «Таза Қазақстан» экологиялық жобасының тәжірибесін тарату, 2027 жылы жастардың волонтерлік форумын өткізу және Silk Way негізінде өңірлік телеарна құру бар.
Мәдени, спорттық және туристік іс-шаралардың ортақ күнтізбесін қалыптастыру ұсынысы да айтылды.
Бұл жобалар елдер арасындағы байланысты азаматтар деңгейінде кеңейтуге бағытталған. Оларды жүзеге асыру үшін ұйымдастыру тәртібі мен қатысу шарттарын келісу қажет болады.
Авазада алты мемлекеттің басшысы бас қосты
Кездесу Түрікменстан Президенті Сердар Бердымұхамедовтің төрағалығымен өтті.
Саммитке Қасым-Жомарт Тоқаевпен қатар:
- Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев;
- Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров;
- Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон;
- Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев қатысты.
Тараптар өңірлік және халықаралық мәселелерді, сондай-ақ Орталық Азия мен Әзербайжан арасындағы ынтымақтастықтың келешегін талқылады.
Қазақстан ұсынған бастамалардың өзара байланысы бар: сауданың өсуіне тасымал мүмкіндігі қажет, өндіріс пен ауыл шаруашылығы ресурстардың тұрақтылығына тәуелді, ал технологиялық серіктестік қауіпсіздік жөніндегі ортақ тәсілдерді талап етеді. Ендігі нәтиже осы ұсыныстардың нақты жобаларға айналуына байланысты болады.
Президенттің жұмыс сапарының бағдарламасы туралы Авазадағы үш саммитке арналған материалымызда бұған дейін жазып, кездесулердің негізгі бағыттарын түсіндірген едік.
