ТМД елдері екі жылға ортақ басымдықтарын белгіледі. Түрікменстанның Аваза қаласында өткен саммитте 2028 жылды Әлеуметтік даму және өмір сапасы жылы, ал 2029 жылды ТМД аясындағы көлік байланысы жылы деп жариялау туралы шешім қабылданды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 9 қазанда Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы мемлекеттері басшылары кеңесінің кеңейтілген құрамдағы отырысына қатысты.
Авазадағы саммитке кімдер қатысты?
Түрікменстанда өткен жоғары деңгейдегі кездесуге ТМД елдерінің басшылары, сондай-ақ халықаралық ұйымдардың өкілдері жиналды.
Отырысқа Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов, Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев, Беларусь Президенті Александр Лукашенко, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Ресей Президенті Владимир Путин, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон және Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев қатысты.
Армения атынан Премьер-министр Никол Пашинян келді. Сонымен қатар жиынға Иран Президенті Масуд Пезешкиан қатысты.
Халықаралық ұйымдар тарапынан ТМД Бас хатшысы Сергей Лебедев пен Шанхай ынтымақтастық ұйымының Бас хатшысы Нұрлан Ермекбаев болды.
Кездесудің басты нәтижелерінің бірі — Достастық аясындағы алдағы жылдарға арналған әлеуметтік және көлік басымдықтарының айқындалуы.
2028 жыл неге әлеуметтік даму жылы деп жарияланды?
ТМД мемлекеттері басшылары 2028 жылды Әлеуметтік даму және өмір сапасы жылы деп жариялау туралы шешім қабылдады.
Бұл шешім Достастық аясындағы ынтымақтастықтың әлеуметтік бағытына назар аудартады. Әлеуметтік даму мәселелері халықтың табысы, жұмыспен қамту, білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қорғау сияқты салалармен тығыз байланысты.
Қазақстан үшін де бұл бағыт өзекті. Өйткені әлеуметтік саясаттың тиімділігі бюджет шығынымен ғана емес, азаматтардың күнделікті өміріндегі нақты өзгерістермен өлшенеді.
Дегенмен саммит туралы жарияланған ақпаратта 2028 жылға арналған нақты жобалар, қаржыландыру көлемі немесе міндетті көрсеткіштер көрсетілмеген.
2029 жыл ТМД аясындағы көлік байланысына арналады
Саммиттің тағы бір маңызды шешімі — 2029 жылды ТМД аясындағы көлік байланысы жылы деп жариялау.
Бұл тақырып Қазақстан үшін ерекше экономикалық мәнге ие. Ел Еуропа мен Азия арасындағы құрлықтық тасымал бағыттарының торабында орналасқан.
Көлік байланысын дамыту теміржол, автомобиль жолдары, шекаралық өткелдер және логистикалық қызметтердің өзара үйлесімді жұмыс істеуіне байланысты.
Қазақстан үшін транзиттік бағыттардың тиімділігі жүк жеткізу мерзіміне, тасымал құнына және экспорттаушылардың бәсекеге қабілеттілігіне әсер етеді.
Алайда 2029 жылға қатысты шешімнің өзі жаңа инфрақұрылымдық жобалардың бекітілгенін немесе оларға қаржы бөлінгенін білдірмейді.
Саммит қорытындысында қандай құжаттарға қол қойылды?
Авазадағы кеңейтілген отырыс қорытындысында ТМД қызметіне және мүше мемлекеттердің өзара ықпалдастығына қатысты бірқатар құжатқа қол қойылды.
Бұл құжаттар Достастық аясындағы ынтымақтастықтың келесі кезеңіне қатысты шешімдерді рәсімдейді.
Дегенмен ұсынылған ресми хабарламада құжаттардың толық тізімі мен олардың жеке мазмұны келтірілмеген.
Сондықтан саммиттің нақты экономикалық және құқықтық нәтижесін бағалау үшін қабылданған құжаттардың мазмұны маңызды болады.
Қазақстан үшін бұл шешімдердің мәні қандай?
Авазадағы саммит екі бағытты алға шығарды: халықтың өмір сапасы және мемлекеттер арасындағы көлік байланысы.
Біріншісі әлеуметтік саясат пен азаматтардың әл-ауқатына қатысты болса, екіншісі сауда, транзит және логистика мүмкіндіктерімен байланысты.
Қазақстан үшін бұл бағыттар бір-бірін толықтырады. Тиімді көлік инфрақұрылымы кәсіпкерлік пен сауданы дамытуға жағдай жасай алады, ал экономикалық белсенділіктің өсуі халықтың табысына ықпал етуі мүмкін.
Дегенмен мұндай нәтижеге жету үшін ортақ декларациялармен қатар нақты жобалар, келісілген мерзімдер және орындалатын міндеттемелер қажет.
2028 және 2029 жылдарға қатысты шешімдер ТМД елдерінің ұзақмерзімді ынтымақтастық күн тәртібін көрсетеді. Ал олардың практикалық нәтижесі алдағы кезеңде қабылданатын шараларға байланысты болады.
Қосымша жаңалықтарды DKNews.kz сайтынан оқыңыз.
