Қазақстан $20 млрд инвестиция тартуды көздеп отыр. Еліміз Орталық Азияда алғаш болып Дүниежүзілік банктің металдар мен минералдар секторын дамытуға бағытталған жаһандық бастамасына қосылды. Негізгі мақсат – шетелдік капиталды тек кен өндіруге емес, шикізатты терең өңдеуге де тарту, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Үкіметінің хабарлауынша, ресми рәсім 2026 жылғы 16 қазанда Таиландта Дүниежүзілік банк тобы мен Халықаралық валюта қорының жыл сайынғы кездесулері аясында өтті.
2031 жылға дейін $20 млрд: инвестиция қайда жұмсалады?
Қазақстан Metals and Minerals Compact халықаралық бастамасына қосылып, Дүниежүзілік банкпен бірлесіп тау-кен металлургия саласын дамытудың 2026–2030 жылдарға арналған стратегиясын әзірледі.
Құжатта белгіленген басты мақсаттардың бірі – 2031 жылға дейін шамамен $20 млрд инвестиция тартуға ықпал ету.
Қаржы геологиялық барлау жұмыстарын кеңейтуге, минералдық-шикізат базасын ұлғайтуға, кен өндіру және өңдеу кәсіпорындарын дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және қажетті инфрақұрылымды қалыптастыруға бағытталмақ.
Дегенмен $20 млрд – әзірге көзделген инвестициялық меже. Бұл қаржының толық бөлінгенін немесе Дүниежүзілік банк осындай соманы тікелей беруге міндеттеме алғанын білдірмейді.
Ал бизнес үшін маңызды тетік бар. Жеке инвестициялық жобаларды қолдауға Дүниежүзілік банк тобының қаржылық және кепілдік құралдарын пайдалану жоспарланып отыр.
Қазақстан Орталық Азия елдері арасында бірінші болып қосылды
Бастамаға қосылу рәсімі 16 қазанда Таиландта өтті. Қазақстан атынан оған Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне қарасты «Ұлттық геологиялық қызмет» АҚ басқарма төрағасы Ерлан Ғалиев қатысты.
Елдік стратегияны Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі, Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі және Дүниежүзілік банк бірлесіп әзірлеген.
Қазақстан бұл бастамаға қосылған Орталық Азиядағы алғашқы мемлекет атанды.
Құжат елдің бұған дейін қабылданған стратегиялық жоспарларына негізделген. Олардың қатарында 2029 жылға дейінгі Ұлттық даму жоспары, геология саласын дамытудың 2023–2027 жылдарға арналған тұжырымдамасы және сирек әрі сирек жер металдары саласын дамытудың 2024–2028 жылдарға арналған кешенді жоспары бар.
Қазақстан шикізатты сатумен шектелмей, оны терең өңдеуге басымдық береді
Жаңа стратегияның негізгі бағыттарының бірі – қосылған құны жоғары өнім шығаратын өндірістерді дамыту.
Бұл Қазақстанда өндірілген минералдық шикізатты ел ішінде өңдеу көлемін арттыруды көздейді. Яғни кен орындарын игерумен қатар, металдарды өңдейтін және одан дайын өнім шығаратын кәсіпорындарды дамытуға назар аударылады.
Мұндай өндірістер үшін технология ғана жеткіліксіз. Тұрақты энергиямен қамту, дамыған көлік желісі және білікті мамандар да қажет.
Сондықтан келісім аясында геологиялық деректерді цифрландыру, энергетикалық және көлік инфрақұрылымын дамыту, металдарды өңдеудің жаңа технологияларын енгізу және кадр даярлау қарастырылған.
Сирек және сирек жер металдары да назардан тыс қалмайды. Бұл бағыт Қазақстанның 2024–2028 жылдарға арналған салалық даму жоспарымен тікелей байланысты.
Дүниежүзілік банк жеке инвесторларды тартуға көмектеседі
Ынтымақтастық үш негізгі бағытты қамтиды.
Біріншісі – тау-кен металлургия кешеніндегі мемлекеттік саясат пен реттеу тетіктерін жетілдіру. Мұнда инвесторлар үшін ашық әрі болжамды жағдай қалыптастыруға, сондай-ақ халықаралық экологиялық және әлеуметтік стандарттарды енгізуге басымдық беріледі.
Екіншісі – геологиялық барлауды, инфрақұрылымды және кадрлық әлеуетті дамыту. Бұл бағытта геологиялық ақпаратты цифрландырудан бастап, өндіріс үшін қажетті мамандарды даярлауға дейінгі жұмыстар қарастырылған.
Үшіншісі – кен өндіру мен шикізатты терең өңдеуге жеке капитал тарту.
Инвестициялық жобаларды қолдау үшін Дүниежүзілік банк тобының қаржыландыру және кепілдік тетіктерін қолдану жоспарланып отыр.
Мұндай қолдау ірі өндірістік жобаларды іске асыру кезінде қаржыландыруға қол жеткізу мүмкіндігін кеңейтуі ықтимал.
Алайда нақты қандай кәсіпорындарға қанша қаражат бөлінетіні әзірге жарияланған жоқ.
Ерсайын Нағаспаев: Қазақстан өңдеу өнеркәсібін дамытуға мүдделі
ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев Дүниежүзілік банкпен ынтымақтастық ел экономикасын әртараптандыруға және отандық өндірістің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталғанын мәлімдеді.
«Қазақстан минералдық-шикізат секторын жауапты әрі орнықты дамыту қағидаттарын ұстанады. Дүниежүзілік банк тобымен ынтымақтастық шикізатты өңдеуді дамыту және қосылған құны жоғары өнім өндірісін кеңейту жөніндегі ұлттық басымдықтарды іске асыруға ықпал етеді. Біз саланың бәсекеге қабілеттілігі мен орнықтылығын арттыруға, экономиканы әртараптандыруға және еліміздің табиғи ресурстық әлеуетін тиімдірек пайдалануға септігін тигізетін әріптестікті одан әрі нығайтуға сенім артамыз», – деді министр Ерсайын Нағаспаев.
Жаңа зауыттар мен жұмыс орындары: Қазақстан не ұтады?
Стратегия кен өндіру көлемін ұлғайтумен ғана шектелмейді. Құжатта шикізатты терең өңдейтін кәсіпорындарды дамыту, жаңа жұмыс орындарын ашу және Қазақстанның халықаралық өндірістік тізбектердегі орнын нығайту көзделген.
Кен орындары мен өнеркәсіп кәсіпорындары орналасқан өңірлер үшін бұл геологиялық барлау, энергетика, көлік және өңдеу салаларындағы жаңа жобаларға жол ашуы мүмкін.
Алайда нақты нәтиже тартылған инвестиция көлеміне және жоспарланған жобалардың қаншалықты іске асатынына байланысты болады.
Қазақстанның межесі – 2031 жылға дейін шамамен $20 млрд инвестиция тарту. Ендігі негізгі мәселе – осы қаржының қанша бөлігі нақты өндірістік жобаларға бағытталып, қанша кәсіпорынның іске қосылатыны.
Бұған дейін біз Қазақстанның сирек жер металдары нарығындағы әлеуеті туралы жазған едік. Бұл салада шикізатты терең өңдеу мен қосылған құны жоғары өнім шығару елдің өнеркәсіптік даму жоспарындағы негізгі бағыттардың бірі болып отыр.
