Қазақстан Женевада AI-Quryltai платформасын таныстырды. 13 қарашада БҰҰ-ның Женевадағы Ұлттар сарайында қазақстандық делегация жасанды интеллектіні парламент жұмысына енгізуге арналған жаңа цифрлық жобаны ұсынды. Құрылтайдың ресми ақпараттық алаңында жарияланған мәліметке сәйкес, платформа заң жобаларын әзірлеу, құқықтық сараптама жүргізу, азаматтардың өтініштерін талдау және парламенттік бақылауды жетілдіру үшін жасалуда.
Жоба Қазақстан Республикасы Құрылтайының 2027–2029 жылдарға арналған жасанды интеллект стратегиясы аясында таныстырылды. Оның басты ерекшелігі – депутаттардың жұмысын жеңілдететін ЖИ құралдарын бірыңғай қорғалған цифрлық ортаға біріктіру, деп хабарлайды DKNews.kz.
AI-Quryltai дегеніміз не?
AI-Quryltai – парламенттік қызметте жасанды интеллектіні қолдануға арналған цифрлық платформа. Ол қолданыстағы e-Quryltai интеграцияланған жүйесін дамытудың келесі кезеңі ретінде қарастырылып отыр.
Жаңа платформа парламенттік деректерді, құқықтық ақпаратты, цифрлық жұмыс процестерін және интеллектуалды сервистерді бір ортада біріктіруге бағытталған.
Жобаның негізгі мақсаттары:
- Заң шығару жұмысының сапасын арттыру.
- Парламенттік шешімдерді деректер мен талдауға негіздеу.
- Парламенттік бақылаудың тиімділігін күшейту.
- Азаматтардың өтініштерімен жұмысты жетілдіру.
- Қоғаммен өзара іс-қимылдың ашықтығын арттыру.
Бұл бастама парламент жұмысындағы цифрландыруды құжаттарды электронды форматқа көшіруден деректерді интеллектуалды талдау кезеңіне жеткізуді көздейді.
Депутаттарға жасанды интеллект қалай көмектеседі?
AI-Quryltai платформасының практикалық міндеті – депутаттар мен парламент аппаратының күнделікті жұмысын тиімді ұйымдастыру.
Әзірленіп жатқан ЖИ құралдары үлкен көлемдегі ақпаратты өңдеуге, құжаттарды салыстыруға және заңнамалық бастамаларға қажетті талдамалық материалдарды дайындауға көмектесуі тиіс.
Атап айтқанда, жүйені мына бағыттарда пайдалану жоспарланған:
- Парламенттік деректерді жинақтау және талдау.
- Азаматтардың өтініштеріндегі өзекті мәселелерді анықтау.
- Парламенттік зерттеулер жүргізу.
- Заң жобаларын әзірлеуге қажетті материалдарды дайындау.
- Құқықтық сараптама жүргізуге көмектесу.
- Қабылданатын шаралардың ықтимал салдарын бағалау.
Мұндай құралдар депутаттардың орнына шешім қабылдауға емес, олардың ақпаратпен және құқықтық құжаттармен жұмысын қолдауға арналған.
Заң жобаларын жасанды интеллект әзірлей ме?
Жобада жасанды интеллектіні заң шығару процесінің әртүрлі кезеңінде пайдалану қарастырылған.
AI-Quryltai құрамындағы құқықтық ядро қолданыстағы құқықтық нормалардың өзара байланысын талдауға және ұсынылатын заңнамалық өзгерістерді әзірлеуге көмектеседі.
Бұл әсіресе бір заңға енгізілетін түзетулердің басқа нормативтік актілермен қалай үйлесетінін тексеру кезінде маңызды болуы мүмкін.
Сонымен бірге шешім қабылдауды қолдау жүйесі қайталанатын немесе жүйелі сипаттағы мәселелерді анықтауға, ұсынылған шаралардың ықтимал салдарын бағалауға бағытталған.
Алайда жасанды интеллект заң шығарушы органның өкілеттігін алмастырмайды. ЖИ көмегімен дайындалған материалдарды мамандар тексереді, ал түпкілікті шешімдер үшін жауапкершілік адамдарда қалады.
Платформа қалай жұмыс істейді?
AI-Quryltai жүйесінің технологиялық негізін тілдік модельдер мен мамандандырылған жасанды интеллект агенттері құрайды.
Олар мемлекеттік деректермен және парламенттік жұмыс құралдарымен біріктірілген жеке цифрлық ортада жұмыс істеуге арналған.
Жобада бірнеше өзара байланысты компонент қарастырылған:
- Тілдік модельдер – мәтіндер мен құжаттарды өңдеуге арналған технологиялық негіз.
- ЖИ-агенттер – нақты парламенттік міндеттерді орындауға көмектесетін мамандандырылған құралдар.
- Құқықтық ядро – заңнамалық нормалар арасындағы байланыстарды талдайтын компонент.
- Шешім қабылдауды қолдау жүйесі – мәселелерді анықтауға және ықтимал салдарды бағалауға арналған құрал.
- ЖИ-зертхана – технологиялардың дәлдігін, қауіпсіздігін және құқықтық талаптарға сәйкестігін тексеретін құрылым.
Жергілікті тілдік модельдер жабық ортада жұмыс істеуге тиіс. Бұл парламенттік және мемлекеттік ақпаратпен жұмыс істеген кезде деректерге қолжетімділікті бақылау үшін маңызды.
Азаматтардың өтініштері қалай өңделмек?
AI-Quryltai жобасының маңызды бағыттарының бірі – азаматтардан келетін өтініштерді талдау.
Жүйе өтініштердегі қайталанатын мәселелерді анықтауға, оларды парламенттік зерттеулермен байланыстыруға және тиісті шешімдерді дайындауға көмектесуге арналған.
Ұсынылған тұжырымдама азаматтың өтінішінен бастап шешім әзірлеуге және оның орындалуын бақылауға дейінгі процесті цифрлық құралдармен сүйемелдеуді көздейді.
Бұл тәсіл жүзеге асқан жағдайда депутаттарға азаматтар көтеретін мәселелерді жеке өтініштер деңгейінде ғана емес, жинақталған деректер негізінде қарастыруға мүмкіндік беруі мүмкін.
Дегенмен платформаның барлық функциясы қазірдің өзінде толық іске қосылды деген ақпарат жарияланған жоқ. Таныстырылымда әзірленіп жатқан құралдар мен жоспарланған мүмкіндіктер көрсетілді.
Жасанды интеллект қателессе, кім жауап береді?
Женевадағы таныстырылымда ЖИ-ді жауапкершілікпен қолдану мәселесіне ерекше назар аударылды.
AI-Quryltai жобасында жасанды интеллект жасаған қорытындылар тексерілетін дереккөздерге, айқын талдау әдістемелеріне және сараптамалық бағалауға сүйенуге тиіс.
ЖИ-зертхана жаңа шешімдерді енгізбес бұрын олардың дәлдігін, қауіпсіздігін және құқықтық талаптарға сәйкестігін сынақтан өткізеді.
Сонымен қатар жасанды интеллект көмегімен әзірленген материалдар міндетті түрде мамандардың тексеруінен өтеді.
Негізгі қағида – жасанды интеллект ұсыныс дайындай алады, бірақ соңғы шешім үшін адам жауап береді.
Ақпараттық қауіпсіздік тұрғысынан жүйеде қолжетімділікті шектеу және киберқауіпсіздік талаптарын сақтау көзделген.
2027–2029 жылдарға арналған стратегия нені көздейді?
AI-Quryltai Қазақстан Республикасы Құрылтайының 2027–2029 жылдарға арналған жасанды интеллект стратегиясының негізгі бағыттарының бірі ретінде ұсынылды.
Стратегия парламенттік зерттеулерді, заң жобаларын дайындауды, құқықтық сараптаманы және деректермен жұмысты жаңа технологиялар арқылы жетілдіруге бағытталған.
Оның аясында e-Quryltai жүйесін дамыту және парламенттік қызметке мамандандырылған ЖИ сервистерін енгізу жоспарланып отыр.
Бұл ретте нақты енгізу кезеңдері, жобаның құны және барлық сервистің толық пайдалануға берілетін мерзімі туралы мәлімет ұсынылған ақпаратта көрсетілмеген.
Қазақстан делегациясының құрамында кімдер болды?
БҰҰ-ның Женевадағы алаңында өткен таныстырылымға Қазақстанның парламенттік және цифрлық даму саласындағы өкілдері қатысты.
Қазақстандық делегация құрамында:
- Дархан Ахмедиев – Қазақстан Республикасы Құрылтайының Цифрландыру, инновациялар және ғылым комитетінің төрағасы.
- Қаныш Төлеушин – «Әділет» партиясы төрағасының орынбасары.
- Әлия Оспанова – Цифрлық үкіметті қолдау орталығының бас директоры.
Іс-шара барысында қатысушыларға кіріспе бейнеролик көрсетіліп, стратегияның негізгі бағыттары таныстырылды.
Бағдарлама парламенттік инновациялар жөніндегі жоғары деңгейдегі диалогпен және пікір алмасумен аяқталды.
Қазақстан үшін бұл жобаның маңызы қандай?
AI-Quryltai бастамасы жасанды интеллектіні мемлекеттік басқаруда қолданудың жаңа бағытын көрсетеді. Бұған дейін цифрлық технологиялар көбіне мемлекеттік қызметтерді көрсету, құжат айналымын автоматтандыру және әкімшілік процестерді жеңілдету үшін енгізіліп келсе, бұл жоба заң шығару қызметіне бағытталған.
Оның ерекшелігі – парламенттік деректерді, құқықтық талдауды және азаматтардың өтініштерімен жұмысты бір жүйеге біріктіру ниетінде.
Егер жоспарланған құралдар тиімді іске асырылса, олар депутаттардың ақпаратты талдауына, заңнамалық өзгерістердің ықтимал салдарын бағалауына және парламенттік бақылауды ұйымдастыруына көмектесе алады.
Алайда жобаның нақты нәтижесін оның іске қосылуынан кейінгі тәжірибе, тәуелсіз бағалау және қолдану тиімділігі арқылы анықтауға болады.
Бұған дейін біз Қазақстанның мемлекеттік аппаратты жасанды интеллект арқылы цифрлық трансформациялауға дайындығы туралы жазған едік. Ол бастама мемлекеттік қызметкерлердің жұмысын жаңғыртуға бағытталса, AI-Quryltai жобасы жасанды интеллектіні парламенттік қызметке енгізуді көздейді.
